امانی: بیخبری شورای شهر از بازسازی خانههای جنگزدگان | سلیمانی: گزارش قابل اعتنا به دست شورا نرسیده | تشکریهاشمی: حداقل یکونیم تا دو سال زمان لازم ست
به گزارش اقتصادنیوز، چند ماه از پایان جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ تحمیلی سوم گذشته است؛ جنگهایی که علاوه بر خسارتهای انسانی، صدها واحد مسکونی را نیز در تهران و دیگر شهرهای کشور با آسیبهای جدی روبهرو کردند. اگرچه در همان روزهای نخست، مسئولان از آغاز بازسازی، اسکان موقت و حمایت از آسیبدیدگان سخن گفتند، اما روایت امروز مالکان خانههای تخریبشده، تصویری متفاوت از روند بازسازی ارائه میدهد.
مشاهدات میدانی خبرنگار اقتصادنیوز نشان میدهد عمده ساختمانهایی که حکم تخریب و نوسازی دریافت کردهاند، هنوز حتی به مرحله اجرای سازه یا بالا آمدن نمای ساختمان نرسیدهاند و بسیاری از پروژهها همچنان درگیر مراحل اولیه هستند.
بازسازی خانههای جنگزده؛ از وعده تا واقعیت
در گفتوگو با مالکان، هر کدام دلیل متفاوتی برای این کندی مطرح میکنند؛ برخی از اختلاف میان مالکان و همسایهها برای آغاز عملیات ساخت میگویند، برخی دیگر از طولانی شدن تأیید نقشهها، اصلاحات متعدد فنی، ایرادات آتشنشانی و پیچیدگی فرآیندهای اداری سخن میگویند. در مواردی نیز توافق با پیمانکار یا تعیین تکلیف وراثت، روند آغاز عملیات را متوقف کرده است.
اما در کنار همه این موانع، بخش دیگری از مسئولیت متوجه دستگاههای اجرایی است؛ دولت، وزارت راه و شهرسازی، شهرداری و شورای شهر؛ نهادهایی که هر یک بخشی از مسئولیت بازسازی را بر عهده دارند و اکنون پرسش اصلی این است که سهم هر کدام در کندی امروز چیست.
تا زمان تنظیم این گزارش، پیگیریهای اقتصادنیوز نشان میدهد دولت هنوز برنامه حمایتی مشخص و مؤثری برای جبران خسارت آسیبدیدگان دو جنگ ارائه نکرده و بسیاری از مالکان میگویند وعدههای اولیه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
اقتصادنیوز:بیگدلی، کارشناس مسائل ایالات متحده، معتقد است که در شرایط فعلی، با توجه به فشارهای داخلی و خارجی و وضعیت منطقه، عملاً راهی جز مذاکره باقی نمانده و مسیر ۶۰ روز آینده میتواند به توافق یا تثبیت آتشبس منتهی شود.
بازسازی در تهران؛ مسئولیتی که از دولت به شهرداری رسید
در حالی که در بسیاری از استانهای کشور، مسئولیت بازسازی بر عهده وزارت راه و شهرسازی و استانداریها قرار گرفت، دولت برای تهران مسیر دیگری را انتخاب کرد و اجرای بازسازی را به شهرداری تهران سپرد؛ موضوعی که اکنون یکی از نقاط اصلی بحث میان مدیران شهری و اعضای شورای شهر شده است.
بر اساس پاسخ مکتوب علی نصیری، رئیس سازمان مدیریت بحران شهرداری تهران، به اقتصادنیوز، روند بازسازی ساختمانهای آسیبدیده بر اساس چهار گروه تعریف شده است.
به گفته او، ساختمانهای دارای آسیب جزئی از همان روزهای نخست تعمیر شدهاند، تعمیرات متوسط و عملیات پایدارسازی حدود سه ماه زمان نیاز دارد، مقاومسازی ساختمانها در بازهای حدود ۱۲ ماه انجام میشود و ساختمانهایی که نیازمند تخریب و نوسازی کامل هستند، در شرایط عادی حدود ۲۴ ماه زمان برای بازسازی نیاز دارند؛ البته این زمان با توجه به مساحت، تعداد طبقات و شرایط هر پروژه متفاوت خواهد بود.
نصیری همچنین علت اصلی کند شدن بازسازی واحدهای تخریبی را صرفاً مسائل اجرایی نمیداند. او میگوید ارزیابی خسارت توسط کارشناسان رسمی دادگستری زمانبر بوده و اختلاف میان مالکان و مستأجران برای تحویل ساختمان، اعتراض برخی مالکان به نظر کارشناسان رسمی و همچنین اختلاف میان مالکان برای انتخاب پیمانکار، از مهمترین عواملی است که سرعت بازسازی را کاهش داده است.
به گفته رئیس سازمان مدیریت بحران شهرداری تهران، در برخی پروژهها مشکلات انحصار وراثت مالکان متوفی و همچنین قطع انشعابات آب، برق و گاز نیز به موانع بازسازی اضافه شده است.
شورای شهر هم گزارش دقیقی ندارد
پیگیریهای اقتصادنیوز از اعضای شورای شهر تهران نیز نشان میدهد حتی در میان ناظران مدیریت شهری نیز تصویر شفافی از میزان پیشرفت پروژههای بازسازی وجود ندارد.
ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، در گفتوگو با اقتصادنیوز اعلام کرد که شورای شهر تهران تاکنون گزارش مشخص و جامعی درباره روند بازسازی دریافت نکرده و اعضای شورا نیز مانند افکار عمومی، بخش زیادی از اطلاعات خود را از طریق رسانهها و اظهارنظرهای مسئولان شهرداری دنبال میکنند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که شورای شهر، مطابق وظایف نظارتی خود، یکی از اصلیترین مراجع پیگیری عملکرد شهرداری در پروژههای عمرانی و بازسازی محسوب میشود.
«گزارش مدیریتی» به جای گزارش قابل راستیآزمایی؟
در میان اعضای شورای شهر، نرجس سلیمانی نیز از جمله افرادی است که نسبت به روند اطلاعرسانی درباره بازسازی خانههای آسیبدیده انتقاد دارد؛ هرچند تأکید میکند پیش از هرگونه قضاوت نهایی باید گزارش رسمی شهردار تهران به شورا ارائه شود.
او در گفتوگو با اقتصادنیوز میگوید تاکنون «گزارش قابل اعتنا و صحتسنجیشدهای» از میزان واقعی پیشرفت بازسازی در اختیار شورا قرار نگرفته است.
به گفته سلیمانی، اگرچه در حوزه آسیبهای جزئی، روند ترمیم ساختمانها قابل قبول و حتی چشمگیر بوده، اما درباره واحدهایی که نیازمند تخریب و نوسازی کامل هستند، هنوز امکان ارزیابی دقیق وجود ندارد.
این عضو شورای شهر تهران معتقد است شهرداری بیش از آنکه اطلاعات اجرایی پروژهها را در قالب گزارشهای قابل بررسی در اختیار شورا قرار دهد، گزارشهای مدیریتی و رسانهای ارائه کرده است؛ موضوعی که امکان بررسی میزان پیشرفت واقعی پروژهها را دشوار کرده است.
اقتصادنیوز:فلاحتپیشه معتقد است تا زمانی که مردم در تصمیمگیریها به رسمیت شناخته نشوند، هیچ اصلاح اقتصادی و سیاسی به نتیجه نخواهد رسید.
او میگوید اگر برنامه عملیاتی مشخص، زمانبندی دقیق و اطلاعات پروژهها به شورا ارائه میشد، امکان بررسی تغییرات، میزان پیشرفت و حتی دلایل عقبماندگی هر پروژه وجود داشت، اما تاکنون چنین گزارشی از مسیر رسمی در اختیار اعضای شورا قرار نگرفته است.
سلیمانی البته در عین انتقاد، به شرایط کشور نیز اشاره میکند و معتقد است نمیتوان وضعیت ویژه ماههای گذشته را نادیده گرفت.
به گفته او، کشور از خردادماه گذشته تا امروز در شرایطی نزدیک به فورسماژور قرار داشته و همین مسئله بر روند اجرای پروژهها اثر گذاشته است؛ از افزایش مستمر قیمت مصالح ساختمانی گرفته تا کمبود نیروی انسانی متخصص و کارگر در مقاطع مختلف.
او تأکید میکند همین عوامل نیز تنها زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که شهرداری برنامه اجرایی خود را بهصورت رسمی منتشر کند؛ در غیر این صورت نمیتوان سهم هر عامل را در کندی بازسازی مشخص کرد.
سلیمانی همچنین از پیگیری شورا برای تسهیل روند بازسازی خبر میدهد و میگوید اعضای شورا تلاش میکنند فرآیندهای زائد حذف و امور اداری تا حد امکان کوتاه شود، هرچند معتقد است حق خانوادههایی که خانههای خود را در این دو جنگ از دست دادهاند، بسیار فراتر از آن چیزی است که تاکنون محقق شده است.
تشکری هاشمی: ساختِ، خانههای تخریبی حداقل یکونیم تا دو سال زمان نیاز دارند
سید جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران نیز در گفتوگو با اقتصادنیوز، میان ساختمانهای دارای خسارت جزئی و واحدهای تخریبی تفکیک قائل میشود.
او میگوید بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی شهرداری، بیش از ۹۰ تا ۹۵ درصد واحدهایی که تنها دچار خسارتهای جزئی مانند شکستگی در و پنجره شده بودند، تعمیر شدهاند و عملاً مشکل این دسته از ساختمانها برطرف شده است.
به گفته او، گروه دوم ساختمانهایی هستند که آسیب بیشتری دیدهاند اما قابلیت تعمیر داشتهاند. در این موارد، مالکان عملیات بازسازی را انجام میدهند و پس از ارائه اسناد هزینهها، شهرداری مبالغ مربوطه را پرداخت میکند.
اما به گفته تشکری هاشمی، وضعیت گروه سوم متفاوت است؛ ساختمانهایی که دیگر امکان ترمیم ندارند و باید به طور کامل تخریب و دوباره ساخته شوند.
اقتصادنیوز:ایمانی جاجرمی، جامعه شناس، معتقد است؛ در صحنه سیاست ایران نبود یا ضعف نهادهای واسط قابل اعتماد بین مردم و دولت سبب شده تا فضای گفت وگو از میان برود و شهروندان چاره ای جز انتخاب میان دو گزینه «مقاومت پرهزینه» و «انزوا» نداشته باشند.
او توضیح میدهد برای این ساختمانها، با استفاده از ظرفیت مصوبات کمیسیون ماده ۵ و شورای عالی شهرسازی، امکان دریافت تراکم تشویقی و اجرای پروژههای مشارکتی پیشبینی شده است تا فرآیند ساخت سرعت بگیرد.
تشکری هاشمی با این حال تأکید میکند که ساخت این ساختمانها فرآیندی کوتاهمدت نیست و حتی در شرایط عادی نیز بین یکونیم تا دو سال زمان نیاز دارد.
به گفته او، شهرداری متعهد شده است تا پایان عملیات ساخت، اسکان موقت این خانوادهها را تأمین کند؛ چه از طریق هتلها و چه با تأمین واحدهای استیجاری.
۴۰۰ میلیون تومان؛ کمکهزینهای که جای خسارت را نمیگیرد
یکی از مهمترین گلایههای مالکان، خسارت لوازم منزل است؛ موضوعی که بسیاری از خانوادهها آن را حتی فوریتر از بازسازی ساختمان میدانند.
در این باره نیز پاسخ شهرداری نکته قابل توجهی دارد. براساس توضیحات علی نصیری، مبلغ ۲۵۰ میلیون تومان در جنگ ۱۲ روزه و افزایش آن به ۴۰۰ میلیون تومان در جنگ تحمیلی سوم، اساساً جبران کامل خسارت محسوب نمیشود، بلکه یک بسته حمایتی اضطراری برای تأمین حداقل لوازم اولیه زندگی مانند یخچال، اجاق گاز، ماشین لباسشویی و اقلام ضروری است.
او تأکید میکند این اعتبار از محل بودجه شهرداری تهران پرداخت میشود و اساساً جایگزین مسئولیت دولت در جبران خسارتهای اصلی نیست.
در پاسخ شهرداری همچنین تصریح شده است که بر اساس قوانین مدیریت بحران کشور، مسئولیت اصلی جبران خسارتها و بازسازی در سطح ملی بر عهده دولت است.
با این حال، آنچه این روزها بیش از هر چیز مورد انتقاد قرار گرفته، این است که بهرغم پیگیریهای مکرر، هنوز مبالغ مرتبط با جبران خسارت لوازم منزل در هر دو جنگ، از سوی دولت به شهروندان پرداخت نشده است و بسته حمایتی شهرداری تنها اقدامی مکمل برای کاهش فشار اولیه بر خانوادههای آسیبدیده بوده است.
این همان بخشی است که بسیاری از مالکان نیز در گفتوگو با خبرنگار اقتصادنیوز بر آن تأکید میکنند؛ اینکه کمکهای شهرداری هرچند بخشی از مشکلات را کاهش داده، اما جای خالی حمایتهای دولت همچنان احساس میشود.
اقتصادنیوز: یک جامعهشناس با هشدار نسبت به تضعیف سرمایه اجتماعی، بیعدالتی را مهمترین عوامل افزایش شکاف میان مردم و حاکمیت دانست.
دولت کجای بازسازی ایستاده است؟
یکی از مهمترین پرسشهایی که در جریان تهیه این گزارش بارها از سوی مالکان خانههای آسیبدیده مطرح شد، به نقش دولت بازمیگردد؛ پرسشی که هنوز پاسخ روشنی برای آن وجود ندارد.
اگرچه در تهران مسئولیت اجرای بازسازی به شهرداری واگذار شده است، اما بر اساس قوانین مدیریت بحران و آنچه خود مدیران شهری نیز بر آن تأکید دارند، مسئولیت جبران خسارتها در سطح ملی بر عهده دولت است.
با این حال، پیگیریهای اقتصادنیوز نشان میدهد تا زمان تنظیم این گزارش، هنوز مبالغ مرتبط با جبران خسارت لوازم منزل در هر دو جنگ از سمت دولت به شهروندان پرداخت نشده است؛ موضوعی که خود شهرداری نیز در پاسخ رسمی خود به آن اشاره کرده و تأکید دارد بسته حمایتی شهرداری تنها اقدامی مکمل برای کاهش فشار اولیه بر خانوادهها بوده است.
این در حالی است که بسیاری از خانوادهها میگویند هزینه بازسازی، اجاره مسکن، خرید دوباره وسایل منزل و افزایش مداوم قیمت مصالح ساختمانی، توان مالی آنها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است و بدون حمایتهای ملی، بازگشت به شرایط عادی برای بسیاری از آنها ممکن نیست.
شهرداری از چه منابعی برای بازسازی استفاده میکند؟
شهرداری تهران در پاسخ به پرسشهای اقتصادنیوز، درباره شیوه تأمین منابع مالی بازسازی نیز توضیح داده است.
بر اساس شیوهنامه ابلاغی، بخشی از منابع از طریق تراکم تشویقی و مصوبات کمیسیون ماده ۵ تأمین میشود. استفاده از ظرفیت املاک سازمان ملی زمین و مسکن، بهرهگیری از تسهیلات و منابع دولتی، ظرفیت بانکهای عامل و همچنین مصوبات شورای اسلامی شهر تهران، از دیگر ابزارهایی است که برای تأمین مالی پروژهها در نظر گرفته شده است.
شهرداری همچنین تأکید کرده است عدد ۲۵ میلیون تومان برای ساخت خانه به ازای هر مترمربع که در برخی روایتها مطرح شده، رقم اعلامی این نهاد نیست و میزان پرداختها بر اساس برآورد کارشناسان رسمی دادگستری و متناسب با میزان خسارت هر ساختمان تعیین میشود.
بازسازی میان وعده و انتظار
مرور اظهارات مسئولان نشان میدهد تقریباً همه آنها بر یک موضوع اتفاق نظر دارند؛ بازسازی خانههایی که نیازمند تخریب و نوسازی کامل هستند، پروژهای کوتاهمدت نیست.
شهرداری از برنامهای ۲۴ ماهه سخن میگوید، تشکری هاشمی نیز ساخت این واحدها را فرآیندی دستکم یکونیم تا دو ساله میداند و اعضای شورای شهر نیز معتقدند بدون انتشار گزارشهای دقیق اجرایی، امکان ارزیابی میزان پیشرفت واقعی وجود ندارد.
در مقابل، مالکان خانههای آسیبدیده میگویند آنچه امروز بیش از هر چیز برای آنها اهمیت دارد، نه اختلاف نظر میان دستگاهها، بلکه آغاز واقعی ساختوساز و بازگشت به خانههایشان است.
میان توضیحات شهرداری، انتقادهای اعضای شورای شهر، وعدههای دولت و مشکلات حقوقی و اداری، آنچه کمتر دیده میشود، زندگی خانوادههایی است که ماههاست میان خانههای استیجاری، هتلها و ساختمانهای نیمهویران در رفتوآمدند.
مدیران از زمانبندی، مصوبات، تراکم تشویقی، تأمین منابع و برنامههای بازسازی سخن میگویند؛ شورای شهر از نبود گزارشهای قابل راستیآزمایی گلایه دارد؛ شهرداری بخشی از کندی را ناشی از اختلاف مالکان، فرآیندهای کارشناسی و پیچیدگیهای حقوقی میداند و در مقابل، بر این نکته تأکید میکند که مسئولیت اصلی جبران خسارتها بر عهده دولت است.
اما در نهایت، آنچه باقی میماند، خانههایی است که صاحبانشان هنوز چشمانتظار بازگشت به آنها هستند؛ خانههایی که در دو جنگ اخیر از دست رفتند و آنگونه که مسئولان میگویند، دستکم دو سال و شاید بیشتر زمان لازم است تا دوباره ساخته شوند؛ زمانی طولانی برای خانوادههایی که هر روز آن را دور از خانه خود سپری میکنند.
ارسال نظر