رمزگشایی از ملاقات عراقچی با گروسی پیش از مذاکرات | بیگدلی: اگر آمریکا از مذاکره راضی باشد، اسرائیل حمله نمیکند
به گزارش اقتصادنیوز، دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو برگزار شد. عباس عراقچی پس از پایان مذاکرات گفت که در این دور فضای سازندهتری وجود داشت. این درحالیست که برخی دیگر از رسانه ها مدعی شدند که ایران در ازای سه سال تعلیق غنی سازی هسته ای خود خواستار رفع تحریم شده است اما طرف آمریکایی از این موضوع استقبال نکرده است.
اقتصادنیوز: یک کارشناس حوزه انرژی تاکید می کند: در اسفند ۱۳۹۹ در شرایط بسیار بهتری بودیم که با آمریکا توافق امضا کنیم؛ همانطور که آقای روحانی گفت نگذاشتند امضا کند. چه کسانی نگذاشتند؟ حتی دولت سیزدهم هم در حال مذاکره بود و مذاکرات داشت به نتیجه میرسید، اما باز هم نگذاشتند دولت سیزدهم موفق شود. الان همانها فعال هستند که باز نگذارند این مذاکرات در ژنو یا عمان یا هر جای دیگری به نتیجه برسد.
در این خصوص اقتصادنیوز با علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل، به گفتوگو نشسته است.
او با اشاره به اینکه این دور از مذاکرات سه ساعت به طول انجامیده آن را نشانه ای از موفقیت می خواند.
مشروح گفتگو با علی بیگدلی را در ادامه بخوانید؛
****
* آقای بیگدلی! دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا به پایان رسید. آقای عراقچی فضا را نسبت به دوره قبل سازندهتر ارزیابی کرده و گفتهاند بر روی اصول کلی توافق شده است. با این حال، اخبار غیررسمی حاکی از آن است که جای امیدواری چندانی نیست؛ ایران تلاش دارد تحریمها رفع شود، اما طرف آمریکایی نمیپذیرد. حتی گفته شده ایران پذیرفته که غنیسازی را به مدت سه سال به صفر برساند و تعلیق کند. طرف مقابل ظاهراً به واسطه آسیبهایی که به تأسیسات هستهای ایران وارد شده، از توقف غنیسازی مطمئن است، اما سر سازگاری با رفع تحریمها ندارد. در اینجا گویا پیشنهادهای اقتصادی نیز از طرف ایران برای برقراری مراودات مطرح شده است. در مجموع، شما شرایط را چطور ارزیابی میکنید؟
نظر آقای ترامپ نیز همین بوده که در مرحله اول به مسئله تأسیسات هستهای و غنیسازی بپردازیم و آن ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد را از ایران خارج کنیم. ترامپ کار زیرکانهای کرد که خواست ایران را پای میز مذاکره بکشاند و مرحلهبهمرحله پیش برود. اگر ما بتوانیم مسئله غنیسازی را به سرانجامی برسانیم، کار بزرگی است. البته ترامپ احتمالاً بر اساس پیشنهادهای چهارگانه نتانیاهو پیش خواهد رفت؛ یعنی مسائلی مانند کنترل برد موشکها تا ۳۰۰ کیلومتر، دخالت نکردن ایران در منطقه و مسئله جان باختگان اخیر.
طولانی بودن مذاکره نشانه موفقیت آن است
اکنون که دور دوم مذاکرات به پایان رسیده، باید گفت که در دیپلماسی، طولانی شدن مذاکره نشاندهنده موفقیت آن است. اینکه اینها سه ساعت با هم صحبت کردند، یعنی اگر به بنبست رسیده بودند، نشست با شکست مواجه میشد؛ بنابراین این سه ساعت نشانگر موفقیت و رسیدن به نقاط مشترک، حتی در مسئله هستهای بوده است. به نظر میرسد به یک نقطه توافق رسیدهاند و در جلسات بعد به مسائل دیگر میپردازند. اگر این جلسه با موفقیت همراه بوده باشد -که به احتمال زیاد حداقل یک موفقیت نسبی داشته- هم ایران راضی بوده و هم آمریکاییها. هرچند آمریکاییها هنوز به طور رسمی چیزی نگفتهاند، اما به نظر میرسد آنها هم برداشت خوبی از این نشست داشتهاند.
گفتید که توقف سه ساله فعالیتهای هستهای مطرح شده است. با توجه به سنگینی تحریمها، شرایط اقتصادی و التهابات اجتماعی، ایران چارهای جز پذیرش این مسئله ندارد؛ حال ممکن است زمان آن بیشتر هم باشد، چرا که زمانی صحبت از ۱۰ سال بود. خود این توافق میتواند نقطه امیدواری باشد. آمریکا گفته است که برای توقف و کنترل غنیسازی، علاوه بر کارشناسان آژانس، باید کارشناسان آمریکایی هم حضور داشته باشند، چرا که به کارشناسان آژانس اعتماد کامل ندارند. نکته جالب اینجاست که آقای عراقچی ابتدا با آقای گروسی ملاقات کرد و سپس دیدار با آقای ویتکاف صورت گرفت.
برای مذاکره با آمریکا باید تکلیف خود را با آژانس روشن کنیم
* این ترتیب ملاقاتها چه معنایی دارد؟
معنای آن این است که برای مذاکره با آمریکا ابتدا باید تکلیفمان را با آژانس روشن کنیم. آقای گروسی اخیراً با شدیدترین لحن گفته بود که چون از فعالیتهای هستهای ایران اطلاعی نداریم، ممکن است ایران را از NPT خارج کنیم. کار خوبی کردند که اول سراغ آژانس رفتند. آقای پزشکیان و آقای لاریجانی هم گفتند تأسیسات ما در اختیار آژانس است و حتی میتوانند زیر کوهها را هم بررسی کنند. این رویکرد درستی بود که التهاب طرف مقابل، یعنی آمریکا را کاهش داد و روزنهای برای مذاکرات بعدی گشود. آقای گروسی هم از این نشست و باز شدن درها به روی آژانس ابراز خشنودی کرد. بنابراین مجموعاً فکر میکنم در دیدارهای آقای گروسی و آقای ویتکاف به نتایجی رسیدند که با گذشته تفاوت عمدهای دارد.
ایران باید در ازای امتیازاتی که می دهد دست کم درخواست رفع 40 درصد از تحریم ها را بدهد
اما به نظرم خیلی زود بود که آقای قنبری، معاون اقتصادی وزارت خارجه بحث سرمایهگذاری آمریکا در نفت و هواپیما را مطرح کردند. این کار جالب نبود و احساس میکنم برای آمریکا حالت فریبنده داشت. وضعیت ما هنوز آنقدر مشخص نشده که بخواهیم آمریکا را به سرمایهگذاری دعوت کنیم؛ ابتدا باید به توافق برسیم. مسئله دوم این است که اگر در هستهای توافق کنیم، تکلیف موشکی چه میشود؟ به نظر من ایران با توجه به شرایط سخت معیشتی، خطر اعتراضات اجتماعی و تحریمهای فلجکننده، باید مسئله موشکی را بپذیرد. ایران باید در ازای امتیازاتی که در بحث هستهای میدهد، تقاضا کند که حداقل ۴۰ درصد تحریمها برداشته شود تا اقتصاد از رکود خارج شود.
پیشنهاد سرمایهگذاری آمریکاییها را باید در جلسات بعدی مطرح می کردیم
* پیشنهاد سرمایه گذاری اقتصادی در ایران نمیتواند برگ برندهای برای ایران باشد؟
اگر طرف آمریکایی این پیشنهاد را داده باشد صحیحتر از آن است که ما آن را مطرح کنیم. یعنی بگوید اگر شما به تعهدات هستهای عمل کنید، ما این سرمایهگذاریها را انجام میدهیم. اما ما هنوز به هیچ نتیجه و نقطه توافقی برای کنترل تأسیسات و غنیسازی نرسیدهایم و شاید زود باشد که آمریکا را دعوت به سرمایهگذاری کنیم. در سال ۲۰۱۵ هم همین کار را کردیم و وسط کار با شکست مواجه شد. بهتر بود این پیشنهاد را در جلسات بعدی مطرح میکردیم. هرچند ممکن است ترامپ به علت تاجر بودن از آن خوشش بیاید، اما از نظر آداب دیپلماسی معتقدم اول باید مشکل سیاسی را حل کنیم. اقتصاد تابع سیاست، و بهویژه سیاست خارجی است؛ تا رویههای سیاسی تغییر نکند، بهبود اقتصادی حاصل نمیشود. امیدواریم این جلسه به نتیجه مطلوب رسیده باشد و با توجه به اولتیماتوم یکماهه ترامپ، جلسات ادامه پیدا کند.
باید برای رفع تحریمها امتیاز بدهیم
* خبرهای غیررسمی حاکی از آن است که آمریکاییها تمایل چندانی به برداشتن تحریمها ندارند. نظر شما چیست؟
صحبت من هم همین بود. هنوز به نقطه قطعی نرسیدهایم. بین آن سه سالی که شما گفتید و ۱۰ سالی که مدنظر آنهاست فاصله است. هنوز مسئله کاملاً روشن نشده تا بتوانیم تحریمها را حل کنیم. ببینید، وضعیت فعلی ایران به هیچ وجه قابل تداوم نیست؛ شرایط بسیار لرزان و غیرمتمرکز است و حتماً باید برای رفع تحریمها امتیاز بدهیم تا راه حلی پیدا شود.
* این چشمانداز را میبینید که ایران وارد تعاملات اقتصادی و تجاری با آمریکا شود؟
بستگی دارد تحریمها را چطور بردارند و آمریکا تا چه حد به انتظاراتش برسد. همانطور که عرض کردم، اگر مساله هستهای حل شود، باید سراغ مسئله موشکی برویم تا آمریکا بتواند جواب نتانیاهو را هم بدهد. باز تکرار میکنم؛ با توجه به شرایط داخلی و وخامت وضعیت اقتصادی و انزوای سیاسی، این وضع قابل تداوم نیست. برای رهایی جامعه از این حالت و جلوگیری از جنگی دیگر، باید مقداری به آمریکاییها امتیاز دهیم.
آرایش نظامی ترامپ نمایشی برای تحت فشار قرار دادن ایران است
* آقای عراقچی بعد از مذاکره، این دور از گفتوگوها را سازندهتر خواندند، اما گفتند زمان میبرد تا دیدگاههای طرفین به هم نزدیک شود. در این فاصله که قرار است دیدگاهها نزدیک شود، آیا ممکن است شاهد درگیری باشیم؟ از یک سو، ایران در تنگه هرمز رزمایش برگزار می کند و می گوید در صورت درگیری نظامی جنگ منطقهای به راه می افتد. در طرف مقابل هم آمریکایی ها در حال اعزام ناوهای بیشتری به منطقه هستند.
اینها خیلی مهم نیست. در دیپلماسی هر دو طرف دست به نمایش قدرت میزنند تا پشت میز مذاکره امتیاز بیشتری بگیرند. اگر یادتان باشد در جنگ ایران و عراق هم وقتی صدام میخواست مذاکره کند، میگفت «آخرین موشک را به تهران میزنم و بعد میآیم سر میز». اینها عادی است. ایران نباید تمایل داشته باشد که دست به کارهایی مثل مسدود کردن تنگه هرمز بزند، چون اشتباه است و عملاً وارد جنگ سراسری میشویم. به نظرم حتی حجم آرایش نظامی ترامپ هم نمایشی برای تحت فشار قرار دادن ایران است. هرچه در دیپلماسی نرمش و انعطاف بیشتری داشته باشیم، میتوانیم امتیازات بیشتری بگیریم و از این تنگنا رها شویم. باید بفهمیم که شعارها و سیاستهای خارجی گذشته ما موفق نبوده و ما را به این نقطه ابهام رسانده است.
اگر آمریکاییها از این مرحله راضی بوده باشند، اسرائیل دست به حمله نمیزند
* در برخی خبرها این ادعا مطرح شده بود که نتانیاهو تأیید ترامپ را برای حمله مجدد گرفته است، چقدر حمله دوباره را محتمل میدانید؟
اسرائیلیها بدون اجازه آمریکا آب هم نمیخورند؛ بنابراین از آن جهت خیلی نگران نباشید. صحبتهای نتانیاهو مطرح میشود تا ما را از دو طرف تحت فشار قرار دهند. اگر آمریکاییها به این مرحله از مذاکرات راضی شده باشند و گفتوگوها تداوم داشته باشد، اسرائیلیها به هیچ وجه دست به حمله نخواهند زد.
* در مجموع با اخباری که در این چند ساعت منتشر شده، به نظر فضا خوشبین میآیید یا...
بله خوش بین کننده است، در حد یک حداقلهایی. سیاست حکم به لحظهها میکند. من الان میگویم خوب است، اما اینکه بعداً چه میشود را باید دوباره بررسی کرد. سیاست زبان پیشبینی ندارد و بر اساس دادههای امروز صحبت میکند. از جهت علمی نمیتوان آینده دور را دقیق پیشبینی کرد.
ارسال نظر