صفآرایی تیمهای ویژه ایران و روسیه در دریا/ پیام مهمی که مخابره شد
به گزارش اقتصادنیوز، روزنامه سازندگی نوشت: موجهای آرام دریای عمان، سیام بهمنماه، صحنه آرایشی متفاوت از قدرت بودند؛ صفآرایی شناورهای رزمی ایران و روسیه در پهنه آبهای شمال اقیانوس هند، تصویری از همافزایی عملیاتی و پیامهای چندلایه سیاسی و امنیتی را به نمایش گذاشت و تمرینهای مشترک، از عرشه ناوشکن ایرانی تا سکوی ناو بالگردبر روسی، زبان مشترک دریا را به نمایش گذاشتند؛ زبانی که در آن هماهنگی تاکتیکی، واکنش سریع و امنیت دریانوردی، محور اصلی سناریوهای عملیاتی بود. این رزمایش که با شرکت یگانهای سطحی، پروازی و نیروهای ویژه دو کشور برگزار شد، پیامی واضح از امنیت و بازدارندگی به منطقه مخابره کرد و فراتر از یک تمرین نظامی، نمایشی از دیپلماسی دریایی و بازتعریف معادلات امنیتی در یکی از حساسترین آبراههای جهان بود.
تمرین هماهنگی در میدان واقعی
در یکی از مهمترین مراحل این رزمایش، یگانهای شرکتکننده تمرین عکسبرداری هوایی (Photo Ex) و سناریوی صورتبندی و آرایشهای تاکتیکی آفندی را با موفقیت اجرا کردند. این مرحله با حضور ناوشکن «الوند» بهعنوان ناو سرفرماندهی، ناوموشکاندازهای «نیزه» و «خنجر»، بالگرد SH-3D، لندینگکرافتها، شناورهای هجومی و تیمهای عملیات ویژه از نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. در کنار آنها، ناو «شهید صیاد»، شناورهای کلاس تندر، قایقهای هجومی، تیمهای عملیات ویژه و بالگرد بل ۴۱۲ از نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز مشارکت داشتند. از سوی روسیه، ناو بالگردبر «استویسکی» در این مرحله نقشآفرینی کرد؛ شناوری سنگین و چندمنظوره که حضورش در آبهای منطقه، پیام روشنی از سطح همکاریهای راهبردی دو کشور داشت. همچنین دو فروند جنگنده F-4 نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در این تمرین حضور یافتند تا هماهنگی میان نیروهای دریایی و هوایی نیز مورد ارزیابی قرار گیرد. تمرین Photo Ex که در آن یگانها در آرایشی منظم و از پیش طراحیشده، حرکت میکنند و تصاویر هوایی برای ثبت هماهنگی و انسجام عملیاتی گرفته میشود، علاوه بر جنبه تبلیغاتی، شاخصی از سطح آمادگی و یکپارچگی فرماندهی و کنترل مشترک است. در این مرحله، یگانها شیوههای مختلف استقرار و مانور ترکیبی را تمرین کردند؛ از آرایش خطی و پدافندی گرفته تا صورتبندیهای آفندی که نیازمند هماهنگی لحظهای میان واحدهای سطحی و پروازی است.
سناریوی آزادسازی کشتی ربوده شده؛
تمرین واکنش سریع
بخش عملیاتی دیگر رزمایش، تمرین آزادسازی کشتی ربوده شده بود؛ سناریویی که بر مبنای مقابله با تهدید دزدی دریایی طراحی شده بود. پس از ارسال پیام اضطراری از سوی کشتیهای تجاری به مرکز هماهنگی جستوجو و نجات دریایی (MRCC) بندرعباس، عملیات وارد مرحله اجرایی شد. در گام نخست، یک فروند بالگرد SH-3D نیروی دریایی ارتش و یک فروند بالگرد بل ۴۱۲ نیروی دریایی سپاه منطقه عملیات را شناسایی کردند. سپس ناوشکن «الوند» بهعنوان ناو سرفرماندهی، یگانهای رزمی مستقر را برای اجرای عملیات آزادسازی به محدوده مورد نظر هدایت کرد. نیروهای عملیات ویژه ارتش و سپاه با مشارکت تیمهای عملیات ویژه نیروی دریایی روسیه از هوا و سطح دریا عملیات تصرف را اجرا کردند. پس از دستگیری دزدان دریایی فرضی، کشتی ربوده شده با موفقیت آزاد شد. این سناریو نشاندهنده تمرکز رزمایش بر تهدیدات نامتقارن دریایی و ضرورت واکنش سریع و هماهنگ در شرایط عملیاتی پیچیده بود.
اهداف اعلامشده؛ امنیت، تعامل و دیپلماسی دریایی
به گفته امیر دریادار دوم حسن مقصودلو، سخنگوی رزمایش، این مانور با هدف ارتقای امنیت و تعاملات پایدار دریانوردی در دریای عمان و شمال اقیانوس هند برگزار شد. توسعه همکاریهای مشترک دریایی و تقویت روابط میان نیروهای دریایی دو کشور در طراحی و اجرای عملیاتهای مرکب نیز از دیگر اهداف اعلامشده بود.
نکته اینکه برگزاری رزمایش در دریای عمان و شمال اقیانوس هند، اهمیت ژئوپلیتیکی آن را دوچندان میکند. این منطقه بهعنوان یکی از گذرگاههای حیاتی تجارت جهانی و انرژی همواره در کانون توجه قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای قرار داشته است. حضور مشترک یگانهای ایران و روسیه در این پهنه آبی علاوه بر تمرین نظامی حامل پیام ثباتسازی، همکاری امنیتی و بازدارندگی و توان عملیاتی هماهنگ به منطقه بود. در تحلیلهای ارائه شده از سوی فرماندهان سابق نیروی دریایی ارتش، یکی از نکات کلیدی این رزمایش، شکلگیری و تمرین «زبان مشترک» میان نیروهای دریایی دو کشور عنوان شد. در عملیاتهای مرکب، هماهنگی ارتباطی، علائم، دستورات تاکتیکی و رویههای عملیاتی باید از پیش تدوین و تمرین شود. این موضوع بهویژه در عملیاتهای هوادریا مانند فرود بالگرد بر عرشه ناو کشور دیگر، اهمیتی مضاعف دارد. ناو بالگردبر روسی که در این رزمایش حضور داشت، بستری برای تمرین همین هماهنگیها فراهم کرد. تجربه عملی تعامل میان یگانهای سطحی، پروازی و نیروهای ویژه، سطح آمادگی طرفین را در سناریوهای واقعی افزایش میدهد و امکان انتقال تجربیات عملیاتی را مهیا میکند.
پیامهای منطقهای و فرامنطقهای
همکاریهای نظامی دریایی میان تهران و مسکو در سالهای اخیر روندی رو به گسترش داشته اما رزمایش مرکب دریایی ایران و روسیه در شرایطی برگزار شد که تحولات امنیتی منطقه با حساسیت دنبال میشود. از نگاه تحلیلگران، حضور یک ناو بالگردبر روسی در آبهای منطقه و اجرای مانورهای مشترک، میتواند در محاسبات بازیگران منطقهای و فرامنطقهای اثرگذار باشد. نکته اینکه پیشتر رزمایشهای مشترکی با حضور کشورهای دیگر نیز برگزار شده بود اما این مانور دوجانبه، بر عمق همکاریهای عملیاتی میان دو طرف تأکید داشت. همچنین براساس دیدگاههای مطرح شده، چنین رزمایشهایی علاوه بر ارتقای توان رزمی، در حوزه جنگ روانی و بازدارندگی نیز نقشآفرین هستند. رزمایش مرکب دریایی میان جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه با اجرای موفق سناریوهای عملیاتی و بدرقه ناو بالگردبر روسی به پایان رسید. اما اهمیت آن صرفاً در اجرای چند سناریوی تاکتیکی خلاصه نمیشود. این رزمایش بستری برای ارتقای فرماندهی و کنترل مشترک، تمرین واکنش سریع به تهدیدات دریایی، انتقال تجربه میان دو نیروی دریایی و تقویت دیپلماسی دفاعی بود. در پهنهای که رقابتهای ژئوپلیتیکی همواره جریان دارد، چنین رزمایشهایی علاوه بر تمرین نظامی بهعنوان ابزاری برای ارسال پیام ثبات، تعامل و آمادگی نیز بهشمار میآیند. نمایش مشترک توانمندیهایی دو کشور در سکوت آبهای عمان، پیامهای پرصدایی به همراه داشت؛ پیام همکاری راهبردی، آمادگی عملیاتی و تلاش برای شکلدهی به ترتیبات امنیتی بومی در یکی از مهمترین گذرگاههای دریایی جهان.
