ضیافت شام رهبران ناتو در استانبول | تنگه هرمز و پرونده هستهای ایران روی میز ناتو | ترامپ موفق میشود خواستههای خود را تحمیل کند؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از جماران، رهبران سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) روزهای سهشنبه و چهارشنبه برای برگزاری یک نشست در آنکارا گرد هم میآیند، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اروپا را پس از ماهها تنش فراآتلانتیکی بر سر جنگ با ایران، برای افزایش هزینههای دفاعی تحت فشار قرار داده است.
الجزیره گزارش داد: ترامپ آنچه را که از ناتو میخواست در نشست سال گذشته در ژوئن 2025 به دست آورد، یعنی ائتلافی که اعضای آن تا حد زیادی به خواستههای او برای افزایش هزینههای دفاعی خود پاسخ دادند، و هدف او در سال جاری اجرای این تعهد است.
سرعت پاسخگویی اکثر کشورهای ناتو به درخواست ترامپ برای اختصاص 5 درصد از تولید ناخالص داخلی سالانه خود به دفاع در دهه آینده، نشان میدهد که چگونه رئیسجمهور آمریکا ائتلاف را ، حتی با ادامه اختلاف او با اعضا بر سر جنگ ایران، تلاشهای او برای الحاق گرینلند، و اختلافات شخصی متعدد، بر اساس منافع خود بازآرایی کرده است.
نشست کنونی در حالی برگزار میشود که ناتو در وضعیت عدم اطمینان قرار دارد، که ناشی از انتقادات مکرر رئیسجمهور آمریکا از ائتلاف، به همراه اعلام او مبنی بر خروج نیروها از اروپا و انجام یک بازبینی شش ماهه از حضور نظامی آمریکا در این قاره است.
چه کسانی حضور خواهند داشت؟
رهبران 32 کشور عضو ناتو، از جمله ترامپ، در این نشست حضور خواهند داشت.
انتظار میرود ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، لی جه میونگ، رئیسجمهور کره جنوبی، آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، و اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، سهشنبه شب به ضیافت شام با رهبران ناتو بپیوندند.
انتظار میرود وزرای خارجه ناتو با همتایان خود از بحرین، کویت، قطر و امارات متحده عربی دیدار کرده و ضیافت شامی با وزیر خارجه اوکراین و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، کایا کالاس، برگزار کنند.
همچنین وزرای دفاع ناتو قرار است با وزرای استرالیا، ژاپن، نیوزلند و کره جنوبی گفتگو کنند.
نشست چه چیزی را مورد بحث قرار میدهد؟
در سایه فشار دولت ترامپ بر این قاره برای افزایش سرمایهگذاریهای دفاعی و برعهده گرفتن مسئولیت اصلی دفاع از خود، هزینههای دفاعی اروپا یکی از مهمترین موضوعاتی است که در نشست ناتو مورد بحث قرار خواهد گرفت.
مقامات انتظار دارند که رهبران بر پیشرفت حاصل شده در راستای تحقق اهداف هزینههای دفاعی، تقویت تولیدات صنعتی دفاعی و نحوه اجرای اصل «انتقال بار» از ایالات متحده به اروپا تمرکز کنند.
انتظار میرود که در سایه تنشهای اروپا با واشنگتن به دلیل عدم تمایل به مشارکت در جنگ، اعضای ناتو تحولات تنگه هرمز و پرونده ایران را مورد بحث قرار دهند، به ویژه پس از تأثیر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه بر تامین انرژی قاره.
یک مقام آمریکایی، که خبرنگار الجزیره ایهاب العبسی از او نقل قول کرده است، گفت که کشورهای عضو ناتو آمادگی خود را برای مشارکت در تامین امنیت کشتیرانی ابراز کردهاند، اما همچنین گفت که این کشورها آمادگیهای کافی را چه در مورد کشتیها و چه در مورد لجستیک مربوط به این موضوع ندارند، و ترامپ در این نشست خواستار تقویت هزینههای دفاعی در ناتو به طور کلی خواهد شد.
انتظار میرود رهبران در بیانیه نشست اعلام کنند که «متحدان بر لزوم عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای تاکید مجدد میکنند و از ایران میخواهند به طور کامل به آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز احترام بگذارد.»
رهبران اروپایی تلاش خواهند کرد تا تعهد خود را که در نشست لاهه سال گذشته مبنی بر اختصاص ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی به دفاع و اقدامات مرتبط تا سال ۲۰۳۵ داده بودند، نشان دهند.
با وجود افزایش تعهدات و هزینهها، کارشناسان میگویند که بسیاری از بخشهای این قاره در صورت حمله همچنان به ایالات متحده برای دفاع از خود وابسته هستند. ویژگی بارز ناتو این است که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از اعضای خود را حمله به همه اعضای خود تلقی میکند.
در مورد صنعت دفاعی چه؟
در حالی که نشست سال گذشته بر توافق بر سر یک تعهد جدید هزینههای دفاعی متمرکز بود، مقامات مایلند که نشست امسال بر افزایش تولید تسلیحات و تقویت نوآوری دفاعی تمرکز کند.
این ائتلاف روز سهشنبه میزبان یک انجمن صنایع دفاعی در آنکارا خواهد بود که در آن قراردادهایی به ارزش دهها میلیارد دلار اعلام خواهد شد.
ناتو چگونه به ترامپ پاسخ داد؟
علاوه بر تعهد به افزایش هزینههای دفاعی، این ائتلاف اوایل سال جاری رزمایش نگهبان قطب شمال را آغاز کرد، که یک رزمایش نظامی به رهبری ناتو با هدف مقابله با فعالیتهای روسیه و چین در منطقه است.
این رزمایش همچنین با هدف مقابله با تهدیدات مکرر ترامپ برای تصرف گرینلند است، زیرا رئیس جمهور آمریکا اصرار داشت که ایالات متحده به دلایل امنیتی استراتژیک باید این منطقه نیمه مستقل دانمارکی را ضمیمه کند.
میزان کمک مالی مورد انتظار برای اوکراین چقدر است؟
همچنین، در این اجلاس، حمایت ناتو از اوکراین در جنگی که وارد پنجمین سال خود شده است، مورد بحث قرار خواهد گرفت. انتظار میرود رهبران ناتو متعهد شوند که کمکهای بیشتری ارائه دهند، پس از اینکه متعهد شده بودند ۷۰ میلیارد یورو تجهیزات نظامی، کمک و آموزش نظامی به کییف تا سال ۲۰۲۶ ارائه دهند.
ناتو ممکن است سطوح کمکها و تأمین مالی برای اوکراین در سال ۲۰۲۷ را مشابه آنچه در سال ۲۰۲۶ متعهد شده بود، حفظ کند.
بخشی از این بودجه از تعهدات دوجانبه موجود و تسهیلات اعتباری اتحادیه اروپا تأمین خواهد شد که ۶۰ میلیارد یورو برای سرمایهگذاریها و خریدهای دفاعی اوکراین برای دوره ۲۰۲۶-۲۰۲۷ فراهم میکند.
انتظار نمیرود ایالات متحده در این تأمین مالی مشارکت کند.
در این راستا، رئیس کمیسیون اروپا گفت که اوکراین به شدت به تقویت دفاع هوایی خود نیاز دارد و خاطرنشان کرد که این موضوع در اجلاس ناتو مورد بحث قرار خواهد گرفت، با تلاش برای نهایی کردن توافق در مورد بسته ۲۱ تحریمی علیه روسیه در روزهای آینده.
ترکیه چه میخواهد؟
ترکیه برای دومین بار در تاریخ خود میزبان اجلاس ناتو است، پس از ۲۲ سال از میزبانی اجلاس استانبول در سال ۲۰۰۴.
این کشور به دنبال برجسته کردن تواناییهای رو به رشد خود در صنعت دفاعی و تکرار درخواست خود از اعضای ائتلاف برای رفع تمامی محدودیتهای تجاری دفاعی در داخل ناتو خواهد بود.
انتظار میرود رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در مذاکرات دوجانبه خود با ترامپ، بر بهبود روابط بین آنکارا و واشنگتن تمرکز کند و خواستار از سرگیری دسترسی به برنامه جتهای جنگنده اف-۳۵ شود.
