توافق آمریکا و اسرائیل بر سر رهبر جدید غزه | علی شعث بازسازی و توسعه اقتصادی غزه را به نفع فلسطینیها جلو خواهد بُرد؟
به گزارش اقتصادنیوز، علی عبدالحمید شعث، مدیر جدید غزه در چارچوب طرح ۲۰ مادهای صلح دولت ترامپ برای منطقه، قصد دارد آوارهای پراکنده در سراسر غزه را به داخل دریای مدیترانه منتقل کند. به این ترتیب، فضای بیشتری برای ساکنان غزه ایجاد خواهد شد؛ مردمی که حتی پیش از آغاز جنگ نیز در نوار باریکی از زمین، در شرایطی فشرده زندگی میکردند.
فارن پالیسی در گزارشی نوشت: شعث پیشتر درباره این ایده گفته بود:«اگر بولدوزرها را بیاورم و آوارها را به داخل دریا بریزم، هم میتوانم زمین جدیدی برای غزه به دست بیاورم و هم آوارها را پاک کنم. این کار بیشتر از سه سال طول نمیکشد.»
بنا بر ادعای نویسنده، در بسیاری از جهات، شعث گزینهای مناسب برای ریاست کمیته ملی اداره غزه (NCAG) است؛ نهادی که با حمایت آمریکا برای اداره موقت این منطقه تشکیل شده است.
علی شعث کیست؟
شعث در سال ۱۹۵۸ در خانیونس غزه به دنیا آمده است. او مهندس عمران است و تحصیلات مهندسی خود را در قاهره و بلفاست گذرانده و بعدها در دولت تشکیلات خودگردان فلسطین، سمت معاون وزیر برنامهریزی و سپس وزیر حملونقل و ارتباطات را بر عهده داشته است.
او با ساختار اداری فلسطین و شبکه کمککنندگان بینالمللی آن آشنایی دارد و تجربه خود را بهعنوان یک مدیر اجرایی و شهری به دست آورده است.
شعث همچنین با سازوکارهای تأمین مالی بینالمللی آشناست. در وبسایت کمیته ملی اداره غزه از او بهعنوان فردی یاد شده که توانایی مدیریت بودجههای پیچیده چندمیلیوندلاری و ایجاد شراکتهای سطح بالا با دولتها، بانکهای توسعهای و سرمایهگذاران خصوصی را دارد.
او تاکنون با نماینده بزرگترین جامعه کمککنندگان بینالمللی، یعنی اتحادیه اروپا، نیز دیدار کرده است.
یک مقام سابق امنیتی اسرائیل که با فارن پالیسی گفتوگو کرده، گفته است نام شعث پیش از معرفی رسمی او بهعنوان رئیس کمیته ملی اداره غزه، از سوی طرف اسرائیلی بررسی و تایید شده بود.
شعث در ماه ژانویه، درباره تیمی متشکل از حدود ۱۲ عضو کمیته که مأمور اداره موقت غزه شدهاند، گفت: ما ذهنهای فلسطینی هستیم، نه سلاح.
کسانی که او را فردی مناسب میدانند میگویند: شعث میتواند زمینهساز بازسازی زیرساختها و توسعه اقتصادی غزه به نفع فلسطینیها باشد؛ اما در عین حال برای اسرائیل هم چهرهای قابل قبول است و بهعنوان مدیری کارآمد در حوزه اقتصاد، با چشمانداز دونالد ترامپ برای برقراری صلح اقتصادی در منطقه همخوانی دارد.
ترامپ رفاه اقتصادی را مسیری برای آشتی میان اسرائیلیها و فلسطینیها میداند؛ هرچند طرح موسوم به ریویرای غزه او به دلیل بیتوجهی به حساسیتهای فلسطینیها با انتقادهای گستردهای روبهرو شد.
آیا بازسازی غزه به قیمت آرمان فلسطین تمام میشود؟
فلسطینیها بهشدت خواهان بازسازی غزه هستند. حتی حماس اعلام کرده که آماده است اداره این منطقه را به یک تکنوکرات واگذار کند.
با این حال، در میان فلسطینیها این نگرانی وجود دارد که پشت سر شعث و کمیته ملی اداره غزه، راهبردی بزرگتر در جریان باشد؛ راهبردی که هدفش ایجاد رفاه اقتصادی است، اما در نهایت میتواند مبارزه ملی فلسطینیها را به حاشیه براند و شکافهای داخلی میان آنها را عمیقتر کند.
محمد شهاده، پژوهشگر شورای روابط خارجی اروپا، میگوید: شعث اکنون وظایفی را انجام خواهد داد که پیشتر تشکیلات خودگردان فلسطین در غزه انجام میداد؛ از مدیریت گذرگاه رفح گرفته تا تامین کتابهای درسی دانشآموزان و موارد دیگر.
به گفته او، این وضعیت میتواند هماهنگی موجود میان غزه و کرانه باختری را از بین ببرد.
شعث باید با احتیاط حرکت کند تا برچسب «دستنشانده» به او زده نشود و اعتبارش نزد فلسطینیها را از دست ندهد.
اگر کمیته ملی اداره غزه به بخشی دائمی از ساختار حکمرانی این منطقه تبدیل شود، ممکن است شکاف جغرافیایی میان کرانه باختری و غزه عمیقتر شود و به جنبش ملی فلسطین آسیب بزند.
اران لِرمن، سرهنگ بازنشسته اطلاعاتی و معاون سابق مشاور امنیت ملی اسرائیل که اکنون معاون رئیس مؤسسه راهبرد و امنیت اورشلیم است، میگوید: هیچ جدول زمانی برای پایان کار کمیته ملی اداره غزه در این منطقه وجود ندارد.
وظیفه کمیته ملی اداره غزه چیست؟
بر اساس متن طرح ۲۰ مادهای صلح ترامپ، مأموریت اصلی کمیته ملی اداره غزه این است که خدمات عمومی روزمره را تا زمانی ارائه کند که تشکیلات خودگردان فلسطین برنامه اصلاحات خود را تکمیل کرده و برای بهدست گرفتن اداره غزه آماده شود.
در ظاهر، این طرح ساده به نظر میرسد، اما مملو از موانع و چالشهای سیاسی است. شعث تنها با مشکلات ناشی از سیاست اسرائیل روبهرو نیست؛ بلکه باید با یک مسئله اساسیتر در درون جنبش فلسطینی نیز دستوپنجه نرم کند.
اولین مشکل شعث: آغاز کار
نخستین چالش شعث این است که اساسا بتواند کار خود را آغاز کند.
بیش از هفت ماه از انتصاب او بهعنوان رئیس کمیته ملی اداره غزه گذشته، اما شعث و اعضای تیمش همچنان در هتلی در قاهره منتظر ماندهاند. بازسازی غزه حتی آغاز نشده است.
حماس با کنار گذاشتن سلاحهای خود موافقت کرده، اما اسرائیل این اقدام را معادل خلع سلاح نمیداند و در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل در ماه اکتبر نیز حاضر نشده است متعهد شود که توافق موجود را اجرا و حفظ خواهد کرد.
اسرائیل گمان میکند حماس هرگز کنترل خود بر غزه را بهطور کامل کنار نخواهد گذاشت و خلع سلاح نخواهد شد. از سوی دیگر، اسرائیل نمیخواهد اهرم فشاری را که با اشغال مجدد غزه به دست آورده، از دست بدهد.
فلسطینیها تردید دارند که اسرائیل اساسا از ابتدا قصد خروج از غزه را داشته باشد.
آیا مدل غزه قرار است در کرانه باختری اجرا شود؟
برخی نگراناند که اسرائیل قصد داشته باشد از شعث و کمیته ملی اداره غزه بهعنوان الگویی برای حکمرانی استفاده کند که در نهایت بتوان آن را در کرانه باختری نیز اجرا کرد؛ مدلی که در آن رفاه اقتصادی به جای آزادی و استقلال ملی فلسطین در مرکز توجه قرار میگیرد.
محمد شهاده میگوید: بر اساس طرح ۲۰ مادهای صلح ترامپ، کمیته ملی اداره غزه قرار است پس از انجام اصلاحات ضروری، هرچند هنوز مشخص نشده دقیقاً چه اصلاحاتی، غزه را به تشکیلات خودگردان تحویل دهد.
اما به گفته او، این نگرانی وجود دارد که چنین اتفاقی هرگز رخ ندهد. شهاده اضافه میکند: این احتمال وجود دارد که کمیته ملی اداره غزه در نهایت اداره کرانه باختری را نیز در دست بگیرد.
لرمن میگوید اسرائیل درباره گسترش نقش تشکیلات خودگردان به غزه ملاحظاتی دارد. او میگوید: هنوز مشخص نیست که تشکیلات خودگردان در نهایت در غزه نقشی ایفا کند.
به گفته او، کمیته ملی اداره غزه میتواند در آینده به الگویی برای کرانه باختری تبدیل شود؛ هرچند فعلاً برنامهای برای جایگزینکردن تشکیلات خودگردان وجود ندارد.
لرمن درباره این موضوع میگوید: کمیته ملی اداره غزه میتواند نشان دهد که حکمرانی بهتر در دوره پس از محمود عباس چگونه میتواند باشد.
او به محمود عباس، رئیس ۹۰ ساله تشکیلات خودگردان فلسطین اشاره دارد که حدود دو دهه است این نهاد را رهبری میکند.
لرمن اضافه میکند: موضوع لزوما سرنگونی تشکیلات خودگردان و آوردن کمیته ملی اداره غزه نیست؛ بلکه قطعا میتواند ایجاد قواعد و هنجارهایی باشد که شیوه اداره امور در رامالله را نیز تغییر دهد.
