سخنگوی دولت: تا پایان شهریورماه هیچگونه تغییری در بنزین نداریم | نه جنگ، نه مذاکره بهتنهایی هدف نیستند | تنگه هرمز باید در خدمت منافع ملی باشد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از جماران، در روزهایی که دولت چهاردهم همزمان با پیامدهای جنگ، فشارهای اقتصادی و تحریم، نگرانیهای اجتماعی و مناقشههای سیاسی بر سر مذاکره و توافق دستوپنجه نرم میکند، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، در یکی از دشوارترین مقاطع فعالیت این دولت از ضرورت حفظ آرامش روانی جامعه و پرهیز از اظهارات تنشزا سخن میگوید. او در این گفتوگو از تلاش دولت برای دور کردن سایه جنگ، پیگیری همزمان دیپلماسی و تقویت قدرت بازدارندگی، ضرورت حفظ سرمایه اجتماعی و شنیدن اعتراضات مردم دفاع میکند و در عین حال میپذیرد که بخشی از وعدههای دولت هنوز محقق نشده است.
****
خانم دکتر مهاجرانی، بحث درباره وجود سهمیهبندی یا تغییر در سهمیهبندی موجود به چه صورت است؟ در این حوزه اظهارنظرهایی هم از سوی مقامات رسمی دولت مطرح شده که موجب افزایش نگرانیها شده است. نظر شما در اینباره چیست؟
اجازه بدهید ابتدا از مردم عزیزی که در صفهای طولانی میایستند عذرخواهی کنم. همکاران ما در صنعت نفت در حال حاضر ۳۰ درصد بیشتر از میزان توزیع معمول در روزهای عادی، در سطح شهر تهران و استان تهران، یعنی تهران بزرگ، توزیع انجام میدهند.
طبیعتاً ممکن است برخی از اخباری که بهصورت رسمی و غیررسمی به گوش مردم میرسد، آنها را نگران کرده باشد. من همینجا از کسانی که در صفهای طولانی قرار گرفتهاند عذرخواهی میکنم. همچنین تأکید میکنم که قدردان همکارانمان در صنعت نفت هستیم.
تأکید میکنم که ما تا پایان شهریورماه هیچگونه تغییری در بنزین ۱۵۰۰ تومانی، یعنی سهمیه ۶۰ لیتری، و بنزین ۳ هزار تومانی، یعنی سهمیه ۵۰ لیتری، نخواهیم داشت. ذخایر استراتژیکمان نیز وضعیت خوبی دارد. از این جهت، جای نگرانی وجود ندارد.
تمام همکاران صنعت نفت، از پخش و پالایش تا بخشهای بالادست و پاییندست، مشغول فعالیت هستند. هیچ مشکلی هم در حوزههای لجستیک و عملیات وجود ندارد. مردم عزیز بدانند که اگر موضوعی هم پیش بیاید، همکاران ما بهسرعت آن را برطرف خواهند کرد. بنابراین، از این منظر هیچگونه نگرانی وجود ندارد.
از مردم عزیزی که در صفهای طولانی ایستادهاند عذرخواهی میکنم و قدردان تلاش همکارانمان در صنعت نفت هستم. تأکید میکنم تا پایان شهریورماه هیچ تغییری در سهمیه بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۳ هزار تومانی نخواهیم داشت.
به مردم اطمینان میدهم ذخایر استراتژیک ما وضعیت خوبی دارد و در حوزه تأمین بنزین جای نگرانی وجود ندارد.
همکاران ما در تمام بخشهای صنعت نفت مشغول فعالیت هستند و در حوزههای لجستیک و عملیات نیز مشکلی نداریم. مردم عزیز بدانند اگر موضوعی هم پیش بیاید، همکاران ما در صنعت نفت آن را بهسرعت برطرف خواهند کرد.
برخی اظهارنظرهای دولت در چند وقت اخیر درباره بنزین، به نظر میرسد نهتنها موجب شفافسازی نشده، بلکه نگرانیها را هم افزایش داده است. برای مثال، وقتی توزیع بنزین با توزیع شیر در دهههای ۶۰ و ۷۰ مقایسه میشود، ممکن است این نگرانی در مردم ایجاد شود که اگر دیرتر مراجعه کنند، دیگر بنزینی وجود نخواهد داشت. از طرف دیگر، موضوع قاچاق سوخت هم مطرح میشود که البته یک واقعیت است و درباره نقش جریانهای سیاسی موجود در کشور نیز اظهارنظرهایی صورت گرفته است. سؤال این است که آیا این اظهارات، جمعبندی نهایی و موضع رسمی دولت است یا نظر شخصی برخی مسئولان؟ آیا نظر رئیسجمهور در این زمینه متفاوت است؟
آقای رئیسجمهور و آقای دکتر عارف، بهعنوان معاون اول، درباره هر اظهارنظری که آرامش روانی مردم را به هم بزند، حتماً در دولت تذکر میدهند. این یکی از نکاتی است که این دولت بر آن تأکید دارد. ما معتقدیم در شرایط عادی قرار نداریم و با شرایط دشواری مواجه هستیم. در چنین شرایطی، همراهی مردم است که به ما کمک میکند بتوانیم از این وضعیت عبور کنیم.
همانطور که عرض کردم، ما هر روز در تهران به اندازه اولین روز جنگ ۱۲ روزه بنزین توزیع میکنیم؛ یعنی میزان توزیع ۳۰ درصد بیشتر شده است. بنابراین، نباید مردم را بهگونهای عصبانی یا هیجانزده کنیم که به صفهای طولانی بنزین کشانده شوند.
لذا تأکید میکنم که آقای رئیسجمهور و آقای دکتر عارف، معاون اول، درباره اظهارنظرهایی که آرامش روانی مردم را به هم بزند یا موجب خشم عدهای از مردم شود، حتماً تذکر میدهند.
از حدود دو سال پیش که آقای دکتر پزشکیان بهعنوان رئیسجمهور منتخب مردم انتخاب شدند، فضاسازیهای زیادی درباره این موضوع شکل گرفته که دولت دوره خود را به پایان نمیرساند، رئیسجمهور استیضاح یا وادار به استعفاء میشود یا حتی کمپینهایی برای مطالبه استعفای ایشان شکل میگیرد. در شرایط بحرانی فعلی کشور، شما شخصاً چقدر این احتمال را جدی میدانید که آقای پزشکیان از نامزدشدن یا پذیرفتن مسئولیت ریاستجمهوری پشیمان شده باشند یا حتی به استعفا فکر کنند؟ اساساً روحیه و وضعیت فعلی رئیسجمهور را چگونه ارزیابی میکنید؟
ببینید، من درباره آقای دکتر پزشکیان، اولاً ایشان را بسیار وفادار به انتخابشان میبینم. ایشان در مورد همه انتخابهایشان بسیار وفادارانه رفتار میکنند. ثانیاً، در شرایطی که کشور در آن قرار دارد، اگر بخواهیم بهگونهای دولت را سست کنیم، این جفا به مردم و جفا به ایران است.
دولت با گرفتاریهای متنوعی مواجه است و جانانه تلاش میکند که هیچگونه فشاری بر مردم وارد نشود. همچنین تلاش میکند آرمانهای انقلاب اسلامی و ایران عزیزمان که واقعاً عزیزتر از جان ماست، حفظ شود؛ همه حدود و ثغور آن حفظ شود و حتی یک سانتیمتر یا یک میلیمتر از خاک ایران آسیب نبیند.
لذا هرگونه رفتاری که بخواهد این دولت را ضعیف نشان دهد، واقعاً جفا است؛ هم به مردم عزیزمان و هم به کشور عزیزمان. این دولت بسیار پای کار است و ما پای انتخابی که مردم کردهاند ایستادهایم. به احترام رأیی که مردم به آقای دکتر پزشکیان دادهاند، تمام دولت پای کار است و بهشدت کار میکنیم.
من این را فقط میتوانم خواست کسانی بدانم که ایران را سربلند نمیخواهند. وگرنه رهبری شهید شاید چندین بار با ذکر نام، از رئیسجمهور و معاون اول محترم تشکر کردهاند. این نشان میدهد که ایشان رضایت داشتهاند. رهبری معظم نیز در پیامی که دادند، همین ابراز محبت را داشتند. لذا ما گوشمان به این حرفها نیست و با جدیت کارمان را دنبال میکنیم.
در رابطه با موضوع تفاهم، ابتکاری هم به کار گرفته شد و آن هم حضور آقای دکتر قالیباف در رأس تیم مذاکره بود. این مسئله تا حدی این تصور را ایجاد کرده که با تعدد افراد تصمیمگیر یا دستکم افراد مطلع از روند مذاکرات مواجه هستیم. از سوی دیگر، تحلیلهای متفاوتی هم مطرح میشود. برخی میگویند دولت به دنبال یک تفاهم جامع با آمریکاست و برخی دیگر معتقدند قرار است صرفاً تنفسی ایجاد شود تا پس از شرایط جنگ قبلی، بازسازی صورت بگیرد و کشور برای شرایط احتمالی بعدی آماده شود. بالاخره رویکرد دولت نسبت به تفاهم چیست؟
رویکرد دولت این است که جنگ و سایه جنگ را از کشور دور کند و مسائل کشور را با انتخاب راهبرد مناسب پیش ببرد
اولاً عرض کنم که رویکرد دولت، طبیعتا این است که جنگ و سایه جنگ را از کشور دور کند. آنچه مشخص است، این است که هم جنگ و هم مذاکره، دو راهبرد برای رسیدن به هدف هستند. هیچکدام از آنها بهتنهایی هدف نیستند؛ هر دو راهبرد و استراتژیهایی هستند که ما را به اهداف خودمان میرسانند.
زمانی که آقای دکتر پزشکیان تفاهمنامه را امضا کردند، طبیعتا ۱۲ سیزدهم اعضای شورای عالی امنیت ملی نیز آن را تأیید کرده بودند. ایشان از یک سو به پشتوانه اینکه رئیسجمهور این کشور هستند و مردم به ایشان رأی دادهاند، این تصمیم را گرفتند. از سوی دیگر، ۱۲ سیزدهم افرادی که در میان آنها نظامیها، اطلاعاتیها و افراد تأثیرگذار نظام حضور دارند، به این موضوع رأی دادهاند.
بنابراین، بدیهی است که راهبرد ما حل مسائل کشور است. هر جا لازم باشد بجنگیم، با تمام قوا از نیروهای مسلحمان پشتیبانی میکنیم. من همینجا جا دارد دوباره از این عزیزان تشکر کنم که واقعا عزت ایران را پاس داشتند و نام ایران را بلندآوازه کردند. هر جا هم لازم باشد توافقی امضا شود، آقای رئیسجمهور با شجاعت این کار را انجام میدهند و همه ما نیز پشتیبان این امر هستیم.
حجم هجمهها علیه توافق بسیار بالاست؛ چه در شبکههای مجازی، چه در تلویزیون و صداوسیما و حتی در فضای عمومی جامعه. بعضا هر کسی که بهنوعی از توافق حمایت میکند، مورد حمله قرار میگیرد. آقای قالیباف هم پس از موضعگیری در این زمینه، حتی از سوی برخی همجناحیهای خودشان، با انتقادهای گستردهای مواجه شدند. آقای خاتمی نیز چند روز پیش و اخیرا آیتالله سیدحسن خمینی، پس از سخنانشان در حرم و حمایت از دولت و توافق، در فضای مجازی مورد حمله قرار گرفتهاند. شما این هجمهها را بیشتر ناشی از مخالفت با اصل توافق میدانید یا معتقدید مسئله اصلی، مخالفت با دولت و تلاش برای تضعیف آن است؟
به نظر من، نمیتوانم ذهنخوانی کنم و بگویم آنها چه چیزی را هدف گرفتهاند، اما میتوانم نتیجه کارشان را تشریح کنم. نتیجه کار آنها تضعیف ایران است.
مگر میشود توافقی را که رئیسجمهور امضا کرده، زیر سؤال برد؟ آقای دکتر قالیباف، هم بهعنوان رئیس قوه مقننه و هم بهعنوان نماینده مردم، همراه تیم مذاکرهکننده است. در واقع، دو سوم قوا پای کار هستند. آقای اژهای هم همراه هستند. مگر میشود چنین چیزی؟ مگر میشود رئیسجمهور و رئیس یک قوه دیگر اشتباه کنند و فقط عدهای درست بگویند؟ آن چیزی که هدف قرار گرفته، ایران است.
اتفاقاً چون ما در جنگ بسیار خوب عمل کردیم و عزتمندانه از این جنگ بیرون آمدیم، عدهای دارند پیروزی ما را به کام مردم تلخ میکنند. فراموش نکنیم که ما در مقابل دو ابرقدرت اتمی دنیا جنگیدیم؛ جنگی که میتوانست حکومت هر کشوری را ساقط کند. با همین نیت هم آمده بودند. آمده بودند که صبح شنبه، با به شهادت رساندن رهبری و امرای ارتش و فرماندهان نظامی و امنیتی ما، کشور را از هم بپاشانند. آمده بودند کشور را تجزیه کنند.
چون به این هدف نرسیدند، حالا از راه دیگری وارد شدهاند. لذا اگر بخواهم پاسخ شما را خیلی جمعوجور بدهم، خواهم گفت کسانی که ایران را دوست دارند، حتماً عزت ایران را هم دوست دارند. رهبری ما شهید عزت و اقتدار ایران بودند. بنابراین، این تفاهمنامه هم عزت و اقتدار ایران را حفظ میکند.
ما در طول این ایام جنگ شاهد بودیم که تعداد زیادی از افراد به خیابان آمدند و بسیار از آنها ممنونیم. کسانی که پوشششان شبیه ما بود یا متفاوت بود، چادری بودند یا پوشش دیگری داشتند؛ همه اینها مردم ایران هستند. من اینجا میخواهم از تکتک مردم ایران که قریب به ۱۸۰ شب است در خیابانها هستند، تشکر کنم. از کسانی که به خیابانها هم نیامدند، باید تشکر کنیم.
فراموش نکنیم دشمن آمریکایی- صهیونیستی حمله کرد تا مردم را به خیابان بکشاند. در واقع، ما در برخی جاها ناکارآمدیهایی داشتیم و کسی هم این را انکار نمیکند. حتی از مردمی که به خیابان نیامدند، باید تشکر کنیم؛ مردمی که پای ایران ایستادند.
از همه چهرههایی که در طول این ایام برای حفظ ایران تلاش کردند، باید قدردانی کنیم. در هفته دولت، وقتی برای تجدید بیعت با روح امام به مرقد امام رفتیم، نوه ایشان، حاج حسن آقای خمینی، صحبت بسیار زیبایی داشتند. ایشان گفتند که دروغ گاهی اوقات سکوت کردن است، یا اینکه سکوت خودش نوعی دروغ است. واقعاً جای تشکر دارد.
فراموش نکنیم آدمها بالاتر از مال و جانشان، آبرویشان را دارند و امروز آن را برای ایران میگذارند. از همه چهرهها، از آقای خاتمی و از همه کسانی که پای کار ایران ایستادند، باید تشکر کنیم. داخل کشور یا خارج از کشور، فارغ از نوع پوشش و فارغ از نوع دین، از همه اینها باید تشکر کنیم. باید بدانیم که ایران همین چهلتکه ادیان، اقوام، زبانها و تفاوتهاست.
بالاخره دولت، همانطور که فرمودید، مصمم است پای کار بایستد و سایه جنگ را از کشور دور کند. اما به تعبیر معروف، ۵۰ درصد ماجرا دست ماست و ۵۰ درصد دیگر آن به ترامپ، نتانیاهو و طرف مقابل برمیگردد؛ طرفی که بارها نشان داده به هیچ قانون و تعهدی پایبند نیست. این بدعهدی هم موضوعی است که مدام مطرح میشود و واقعیت دارد. با چنین طرفی چه باید کرد؟ وقتی با دو قدرت اتمی مواجه هستیم که ممکن است قصد حمله داشته باشند و حتی اگر تن به توافق بدهند، تضمینی برای پایبندیشان وجود ندارد، راهبرد دولت چیست؟
ببینید، علت اینکه رهبری شهید بر حوزه دانشهای نوین بسیار تأکید داشتند، همین مسئله است. بهخصوص در دو سال اخیر، واقعاً شاهد جهشهای بزرگی در این حوزه بودهایم. البته در حوزه دانشهای نوین و دانشبنیان، سالهاست که کارهای بسیار ارزشمندی صورت گرفته است.
در حوزههای نظامی نیز حتماً باید قدرت بازدارندگی خودمان را حفظ کنیم. تنگه هرمز، بهعنوان یک دارایی و موهبتی که به ما داده شده، حتماً باید در چارچوب منافع ملی و بهعنوان یک اهرم بازدارندگی، بهدرستی عمل کند.
در عین حال، دوستان ما در حوزه دیپلماسی موضوع تفاهمنامه را دنبال میکنند. همینجا جا دارد از آنها قدردانی کنم. آسان نیست که به انسان کملطفی کنند، هتاکی کنند و حتی برخی اوقات سنگاندازی کنند. اینها کسانی هستند که روزی جانشان را کف دستشان گرفتند و به جبهههای جنگ هشتساله رفتند. امروز هم جانشان کف دستشان است و باز برای ایران این کار را انجام میدهند.
اگر بخواهم پاسخ شما را خیلی جمعبندی کنم، باید بگویم در عین حال که مسیر دیپلماسی را دنبال میکنیم، بر حفظ قدرت بازدارندگی و تقویت قوای نظامیمان نیز تمرکز داریم. همچنین بر حکمرانی در تنگه هرمز، بهعنوان بخشی از خاک ما که قدرت بازدارندگی بالایی به کشور میدهد، تأکید داریم. دولت در کنار این موارد، به موضوعات اقتصادی و اجتماعی نیز بهشدت میپردازد.
در حوزه مسائل اجتماعی به نظر میرسد دولت بخشی از سرمایه اجتماعی خود را از دست داده است؛ هرچند بعد از جنگ، بخشی از آن دوباره احیا شد. با این حال، برای دولتی که تنها دو سال از عمرش گذشته، این میزان فرسایش سرمایه اجتماعی اتفاق مهمی است؛ اتفاقی که معمولاً در سالهای پایانی دولتها رخ میدهد.در برخی حوزههای اجتماعی به نظر میرسید قدمهایی برداشته شده، اما حوادث دیماه و سپس جنگ باعث شد بسیاری از این مسائل به حاشیه برود. شاید در شرایط اقتصادی و سیاسی امروز، نگرانی درباره بستهشدن کافهها، موتورسواری و صدور گواهینامه برای بانوان یا رفع فیلترینگ، در نگاه اول مسائل لوکسی به نظر برسد، اما همین موضوعات میتوانند برای جامعه یک چشمانداز بسازند؛ این احساس را ایجاد کنند که شرایط در حال بهترشدن است و تغییری در زندگی روزمره مردم رخ خواهد داد. دولت در این حوزه چه برنامهای دارد و چه چشماندازی برای مسائل اجتماعی در نظر گرفته است؟
ببینید، این دولت از ابتدا خودش را «دولت وفاق» نامید. آقای دکتر پزشکیان حتی به آقای جلیلی که رقیبشان بودند، گفتند اگر کسی را دارید که میتواند کمک کند، اسمش را بگویید؛ حتی اگر خودتان میتوانید، بیایید و به من کمک کنید. خب، بدیهی است که این دولت با دولتی که صرفاً افراد همجناح خودش را در پستهای مدیریتی مینشاند، متفاوت است و طبیعتاً میزان اقبال به آن هم متفاوت خواهد بود.
فراموش نکنیم این دولت از همان روز استقرار، یعنی روز سوگند رئیسجمهور، با یک ترور مواجه شد؛ ترور شهید اسماعیل هنیه که آغاز جنگ بود. بنابراین، با دولتی مواجه هستیم که در شرایط جنگ تشکیل شده است. از طرف دیگر، نمیتوانیم فراموش یا کتمان کنیم که تحریمها بر اقتصاد ایران فشار وارد کردهاند. ما در طول این ۴۷ سال دائماً با تحریم مواجه بودهایم. شما اگر همین الان هم نگاه کنید، گاهی به فاصله دو یا سه روز، یک تهدید تازه علیه ایران وضع میشود. طبیعتاً خود تحریمها نیز بار اقتصادی سنگینی بر کشور وارد میکنند.
ما این را هم میدانیم که هنوز برخی از ستادهای انتخاباتی فعال هستند. میدانیم که برخی از رقبای ما هنوز ستادهایشان را تعطیل نکردهاند و اتفاقاً دارند برای دو سال آینده ستاد به پا میکنند. فارغ از همه اینها، اگر ما در کنار هم قرار نگیریم و واقعاً وفاق نکنیم، باید نگران باشیم. ما با وفاق میتوانیم مشکلاتمان را حل کنیم.
خیلیها از من میپرسند که واقعاً وفاق فایده داشته است؟ پاسخ من این است که خروجی وفاق زمانی دیده میشود که مسئله، مسئله همه آدمهایی باشد که دور میز نشستهاند؛ نه اینکه هرکدام احساس کنند باید بروند و صرفاً کار خودشان را انجام دهند. مسئله زمانی حل میشود که به مسئله همگان تبدیل شود و وفاق این کار را انجام میدهد.
بله، نسبت به این موضوع آگاه هستیم. میدانیم که برخی از قولهایی که آقای دکتر پزشکیان داده بودند و هنوز هم پیگیر آنها هستند، هنوز محقق نشدهاند. به این موضوع اذعان داریم و نسبت به آن آگاه هستیم. حتماً برای حفظ سرمایه اجتماعی باید برنامه داشته باشیم و در این زمینه نیز برنامههایی داریم. این را هم میدانیم که برخیها بیکار نمینشینند و نسبت به این موضوع نیز آگاه هستیم.
با توجه به اینکه بعضاً صداهای مختلف و حتی متفاوتی از درون دولت شنیده میشود، کار سخنگویی در این دولت چقدر دشوار است؟
واقعیت این است که رسانه، نسبت به بخشهای دیگر دولت، حوزه جوانتری است. در کل بدنه دولتها، ما سابقهای بیش از صد سال در دولتداری مدرن داریم، اما اولین سخنگوی تاریخ ما شهید دکتر فاطمی بوده است. این را از این جهت عرض میکنم که ببینیم تاریخ رسانه و سخنگویی ما، نسبت به تاریخ دولتداریمان، دیرتر آغاز شده و جوانتر است.
بدیهی است وقتی یک حوزه جوانتر باشد، میزان حرفهایبودن، ساختارمندی و همسویی در آن میتواند کمتر باشد. در حوزه سخنگویی هم با چنین چالشهایی مواجه هستیم. بالاخره پراکندگی صداها را داریم. صحبتهای متعدد و متکثر و حتی گاهی اوقات بیان نظرهای شخصی هم وجود دارد.
با این حال، من بسیار مفتخرم و امیدوارم خداوند عاقبت ما را در این دولت بهگونهای رقم بزند که شرمنده مردم عزیزمان و تاریخ کشورمان نباشیم. ما در دوران دشواری کار میکنیم و اصلاً وقت گلهکردن از هیچکس نیست. فقط باید کار کنیم تا ایران عزیزمان سربلند باشد.
دولتی که از همان روز اول با ترور آغاز به کار کرده، دو جنگ را پشت سر گذاشته، با فشارهای اقتصادی و تحریم مواجه بوده و از ابتدا نیز با مشارکت حدود ۴۰ درصدی شکل گرفته، طبیعتاً شرایط سادهای ندارد. شما هم هر هفته باید درباره مجموعه این مسائل پاسخگو باشید. سخنگویی چنین دولتی چقدر کار سخت و پرفشاری است؟
ببینید، واقعیت این است که اینکه آدم در نهایت کجا قرار میگیرد، یک بخشش به خود ما برمیگردد و بخش دیگرش به مسیرها و فرایندهایی مربوط است که آدم را به آن سمت هدایت میکند. اما نه، پشیمان نیستم؛ مطلقاً پشیمان نیستم.
اگر آرزویم این بوده که روزی بتوانم برای کشورم کاری انجام بدهم و بهعنوان یک زن در هیئت دولت نقشآفرینی کنم، نباید منفعتطلبی یا عافیتاندیشی کنم و نباید فقط به فکر خودم باشم. باید به فکر جامعه هم باشم و همه تلاشم را بکنم تا تصویری از دولتی باشم که واقعاً دارد تمام تلاشش را میکند.
بنابراین، همه مشکلات را به جان میخریم و منتپذیریم. در مقابل کاری که دیگران برای ایران کردهاند، ما کاری نکردهایم. دیگران برای ایران جانشان را دادهاند و جسمشان را دادهاند.
واقعیت این است که من امروز صبح در جشنواره شهید رجایی کودکی را دیدم که پدرش مورد تقدیر قرار گرفت و از بازماندگان خانوادههای میناب بود؛ خانوادهای که مادر و فرزند آن به شهادت رسیده بودند. کودکی را دیدم که تمام زخم جنگ روی صورتش نشسته بود. چطور میتوانیم از خودمان خجالت نکشیم؟ چطور میتوانیم بگوییم من باید کجا باشم یا چقدر سختی میکشم؟
** به عنوان سؤال پایانی؛ برخی تحلیلگران معتقدند ممکن است در روزها و ماههای آینده، با توجه به شرایط اقتصادی و فشارهای معیشتی، شاهد شکلگیری دوباره اعتراضات باشیم. برنامه دولت برای پیشگیری از چنین شرایطی چیست؟ آیا دولت قصد دارد با گروههای آسیبپذیر، از جمله بازنشستگان، کارگران و تشکلها و اتحادیههای مختلف، گفتوگو و تعامل بیشتری داشته باشد تا از تکرار حوادثی مانند دیماه جلوگیری شود؟
من این را عرض کنم که در اتفاقات دیماه، شاهد بودیم اعتراضات بهحق مردم ما مصادره شد. تأکید میکنم که اعتراضات مردم جریان داشت و شنیده میشد. اتاق اصناف پای کار آمد، اتاق بازرگانی پای کار آمد و بهنوعی با نمایندگان معترضان گفتوگو میشد.
اما آنچه در ادامه شاهدش بودیم، واقعاً یک فاجعه بود؛ اتفاقی که رهبری شهید نام «کودتا» بر آن گذاشتند و اسم درستی هم بود. ما شاهد بودیم که حدود ۳ هزار و ۲۰۰ تا ۳ هزار و ۳۰۰ نفر از هموطنان عزیزمان جانشان را از دست دادند. تعدادی از این افراد از شهدا هستند؛ با همان دستهبندی زیبایی که رهبری شهید داشتند و تأکید کردند حتی آنهایی که فریب هم خوردند، باز شهید هستند. بنابراین، اتفاقی که رخ داد، اتفاق عادیای نبود.
میخواهم بر این موضوع تأکید کنم و بار دیگر به جانباختگان ادای احترام و با خانوادههایی که عزیزانشان را از دست دادند، ابراز همدردی کنم. طبیعتاً دولت از این اتفاق درسهایی گرفته است. منتها همانطور که میدانیم، موضوع امنیت فراتر از دولت است و فقط به دولت مربوط نمیشود.
با این حال، دولت تلاش خودش را انجام میدهد و با گروههای مرجع گفتوگو میکند. از طرف دیگر، تمهیداتی را که در این زمینه لازم است، در نظر گرفته است. فراموش هم نمیکنیم که وقتی وزیر خزانهداری آمریکا میگوید ما، به قول خودش، در حال ایجاد بزرگترین بحران اقتصادی برای ایران هستیم، باید هوشیار باشیم.
همه ما باید هوشیار باشیم. ما در دولت باید میزان خدمترسانیمان را بیشتر کنیم و تلاش بیشتری برای ایجاد گشایش اقتصادی در زندگی مردم داشته باشیم. مردم ما هم باید هوشمند باشند و بدانند در چه فضایی صحبت میکنیم. فضای ۱۴۰۵ با ۱۴۰۴، ۱۴۰۱، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۶ متفاوت است. هرقدر به عقب برگردیم، شرایط امروز با همه آن دورهها تفاوت دارد.
ما دو جنگ را پشت سر گذاشتهایم، بلکه سه جنگ را پشت سر گذاشتهایم. نبرد هرمز خودش واقعاً یک جنگ بود و ما در نبرد هرمز تعدادی شهید دادیم. بنابراین، همه باید هوشیار باشیم.
حتماً حرف اول من خطاب به خود ما در دولت است. ما باید هوشیارتر باشیم؛ هم در ارائه خدمات و هم در اینکه مردممان را ناراضی و عصبانی نکنیم. درباره حرفهایی که میتواند پراکندهگویی تلقی شود و احساس بینظمی ایجاد کند نیز باید دقت بیشتری داشته باشیم.
در این سالها که برای تجدید میثاق با آرمانهای امام به مرقد ایشان میروید، چقدر به تفاوت فضای امروز با دوران امام و دهه ۶۰ فکر میکنید؟ با گذشت سالها و تکرار تجربههای مختلف، به نظر شما جامعه امروز چه تفاوتها و چه شباهتهایی با آن دوره دارد؟ آرمانها، آرزوها و اندیشهای که امام برای کشور داشتند، امروز تا چه اندازه در فضای سیاسی و اجتماعی کشور قابل مشاهده است؟
ببینید، واقعیت این است که برای من که دهه ۶۰ را زیست کردهام و آن زمان دانشآموز بودم و در اواخر دهه ۶۰ دانشجو شدم، فضای امروز خیلی با آن دوران متفاوت است. دهه ۶۰ هم تنگناهای خودش را داشت و هم معناهای خودش را. دهه ۶۰، دهه خیلی راحتی نبود. بهدلیل جنگ، ترورها و طبیعتاً فضای تنگی که این شرایط در داخل کشور ایجاد کرده بود، خیلی چیزها وجود نداشت.
شوقی از زندگی که امروز مشاهده میکنید، آن زمان اصلاً وجود نداشت. فروشگاه زنجیرهای نبود، تنوع لباس وجود نداشت و بخشی از شوق زندگی که امروز معنا دارد، آن موقع اصلاً معنا نداشت. اما چیزی به نام جریان وفاداری به امام وجود داشت که همه آن نداشتنها را بهنوعی میپوشاند.
خوب به خاطر دارم سالی که امام دچار اولین عارضه قلبی شدند، من دانشآموز کلاس چهارم دبستان بودم. آن زمان هنوز چیزی درباره پیوند قلب نشنیده بودم. به مادرم گفتم آیا میشود من قلبم را به امام بدهم تا امام زنده بماند؟ مادرم گفتند نه، نمیشود؛ مضافاً اینکه تو بچهای و ایشان سنی ازشان گذشته است. بعد دیدم چقدر جوان برای این موضوع اعلام آمادگی کردند و گفتند ما حاضریم قلبمان را به ایشان بدهیم.
ببینید، آن فضا تحت تأثیر کاریزمای امام، نوع درایت ایشان و ویژگیهای منحصربهفردشان شکل گرفته بود. لذا نمیشود آن دوران را بهسادگی با امروز مقایسه کرد. عرض کردم، دهه ۶۰ دوران ویژهای بود. هم یکسری عسرتها و تنگناها در آن وجود داشت و هم یکسری معناها و وفاداریها که بسیار پررنگ بود.
حتی قسم بعضی از جوانها به جان امام بود. یعنی بهجای اینکه بگویند «به جان مادرم»، میگفتند «به جان امام». طبیعتاً در سالهای بعد دیگر این فضا را با این میزان از وفاداری نمیدیدیم. البته رهبری شهید نیز مقبولیت بسیار بالایی داشتند و مقام معظم رهبری هم همینطور. لذا هرکدام از این دورهها باید در بازه زمانی خودشان مورد مقایسه قرار بگیرند.
ما که دهه ۶۰ را زیست کردهایم، با همه تنگناهای آن دوره این فضا را به خاطر داریم. تأکید میکنم که آن زمان من دانشآموز بودم و شاید فقط چهار رنگ لباس در سطح جامعه وجود داشت؛ قهوهای، سرمهای، مشکی و طوسی. نمیخواهم بگویم دهه ۶۰، دهه طلایی بود. دهه ۶۰، دههای بود که ویژگیهای خاص خودش را داشت. اما با همه این ویژگیها، عمقی از معنا، وفاداری و آرامش وجود داشت که امروز طبیعتاً باید تلاش کنیم آن را ایجاد کنیم.
به لحاظ آرمانها و اندیشه و آرای امام نیز باید عرض کنم که امام با گروهی از جزماندیشان مواجه بودند. خودشان هم فرموده بودند که این پدر پیر شما از دست برخی از این افراد خون دل خورده است. این فضا همچنان وجود دارد. رهبری شهید نیز در برابر همین موضوع بهشدت ایستاده بودند و امروز هم این فضا وجود دارد.
با این حال، وفاداری به آرمانهای امام همیشه وجود داشته است. همه ما وظیفه داریم آن روح آزادگی که در امام وجود داشت و آن وسعت نظری را که در تفکرات ایشان بود، زنده نگه داریم. باید بدانیم این جمله، جمله بسیار مهمی است که «این انقلاب بینام خمینی در هیچ جای جهان شناختهشده نیست». این انقلاب، انقلابی است که نخستین رهبر آن سید روحالله موسوی خمینی بود.
