خیانت بزرگ و قریب‌الوقوع ترامپ به اوکراین | اروپا باید در برابر توافق پشت پرده بایستد | زلنسکی قربانی می‌شود؟
به گزارش اقتصادنیوز، ممکن است ظرف چند هفته توافقی میان واشنگتن و مسکو شکل بگیرد که بر اساس آن، بخشی از خاک اوکراین به روسیه واگذار شده و تحریم‌های اقتصادی علیه کرملین کاهش پید کند. با این حال، رهبران اروپایی به جای آماده شدن برای مقابله با چنین سناریویی، همچنان سرگرم اختلاف‌نظر بر سر این هستند که چه کسی باید نماینده اروپا در مذاکرات صلح باشد.
گاردین در گزارشی انتقادی نوشت: دونالد ترامپ پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته، بخش قابل‌توجهی از قدرت خود در سیاست داخلی را از دست داده است؛ اما همچنان این امکان را دارد که با زیرورو کردن سیاست خارجی آمریکا، میراث سیاسی خود را تثبیت کند.
دلایل زیادی برای نگرانی از آنچه می‌توان خیانت بزرگ به اوکراین نامید وجود دارد؛ توافقی که در هفته‌های آینده ممکن است شکل بگیرد، به ولادیمیر پوتین برای جنگ روسیه علیه کی‌یف پاداش خواهد داد. چنین توافقی می‌تواند نظم امنیتی اروپا را برای سال‌های طولانی تضعیف کند.
رهبران اروپا هوشیار نیستند
رهبران اروپا آن‌قدر درگیر اختلافات داخلی بر سر تعیین نماینده خود در مذاکرات احتمالی صلح هستند که توجه چندانی به چگونگی جلوگیری از چنین معامله‌ای ندارند. در شرایطی که منافع بنیادین اروپا در مذاکرات سه‌جانبه این هفته میان آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی به خطر افتاده، اروپا عملا به حاشیه رانده شده و تنها گروهی از مقام‌های بریتانیا، فرانسه، آلمان، اتحادیه اروپا و ناتو در نشست‌ها حضور دارند.
ترامپ گفته است که با مسکو روی یک توافق بزرگ و فوق‌العاده کار می‌کند؛ توافقی که به گفته او، فقط به اوکراین محدود نخواهد بود و حتی ممکن است تمام اروپا را دربر بگیرد. جرد کوشنر، داماد ترامپ و مذاکره‌کننده‌ای که به نزدیکی دیدگاه‌هایش با کرملین شناخته می‌شود، گفته است رئیس‌جمهور آمریکا با چند تن از رهبران اروپایی درباره ضرورت ایجاد معماری امنیتی گسترده‌تری برای اروپا گفت‌وگو کرده است؛ ساختاری که بتواند زمینه صلحی پایدار را فراهم کند.
اما اگر از ادبیات دیپلماتیک و شعارهای مطرح‌شده عبور کنیم، به نظر می‌رسد هر دو در حال صحبت درباره توافقی با پوتین هستند که بدون حضور ولودیمیر زلنسکی و دیگر رهبران اروپایی منعقد شود و عملا به تقسیم دوباره اروپای شرقی بینجامد.
چنین توافقی ممکن است کنترل دائمی مناطق اشغالی اوکراین را به روسیه واگذار کند؛ حتی مناطقی فراتر از آنچه مسکو در حال حاضر در اختیار دارد. در مقابل، تحریم‌های اقتصادی غرب علیه روسیه نیز کاهش خواهد یافت.
این توافق همچنین می‌تواند حق کشورهای اروپای شرقی برای انتخاب ترتیبات امنیتی خود را محدود کند؛ از جمله با کنار گذاشتن هرگونه گسترش بیشتر ناتو و حتی عقب‌نشینی بخشی از نیروهای این ائتلاف از مواضع شرقی آن. در مقابل، احتمالا اقوام و شرکای تجاری ترامپ فرصت خواهند یافت قراردادهای پرسود انرژی، کالاهای اساسی و حتی معاملات املاک و مستغلات با روسیه منعقد کنند.
چنین تقسیم‌بندی‌ای ممکن است تنها چند هفته با ما فاصله داشته باشد. ترامپ با اصل دیدار با پوتین موافقت کرده و احتمال برگزاری نشستی سه‌جانبه با حضور شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در حاشیه اجلاس آسیا و اقیانوسیه در شنژن، در روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر هم مطرح است.
حتی اگر تا آن زمان توافقی کاملا آماده امضا نباشد، به نظر می‌رسد فرصت شکل دادن به آینده امنیت اروپا، بدون حضور رهبران اوکراین و دیگر کشورهای اروپایی، برای رئیس‌جمهور آمریکا وسوسه‌انگیز باشد؛ به‌ویژه پس از شکست انتخاباتی اخیرش. ترامپ احتمالا می‌خواهد پیش از آغاز به کار کنگره جدید با اکثریت دموکرات‌ها در ژانویه، به نتیجه‌ای در این زمینه برسد.
ترامپ برای وادار کردن کی‌یف به پذیرش تجزیه‌ای تحقیرآمیز، پیش‌تر نشان داده است که حاضر است با قطع دسترسی اوکراین به اطلاعات حیاتی ماهواره‌ای و موشک‌های رهگیر، توان دفاعی این کشور را به‌شدت محدود کند.
در همین حال، ایلان ماسک نیز با اعمال محدودیت‌های شدید سرعت بر شبکه ماهواره‌ای استار‌شیلد، توان دفاع پهپادی اوکراین را مختل کرده است؛ اقدامی که مانع از آن می‌شود پهپادهای اوکراینی به‌درستی پهپادهای انتحاری جت‌موتور روسیه را هدف قرار دهند.
ترامپ همچنین ممکن است با تهدید به خروج نیروهای آمریکایی از اروپا و تعطیلی پایگاه‌های نظامی، متحدان اروپایی خود را به پذیرش توافقی که با مسکو منعقد می‌کند، وادار کند. بررسی پنتاگون درباره استقرار نیروهای آمریکایی در اروپا نیز در آستانه تکمیل است.
یک هشدار واقعی به زلنسکی
اگر این سناریوها شبیه خیال‌پردازی‌های بدبینانه به نظر می‌رسند، کافی است به یاد بیاوریم که ترامپ و ماسک در ماه‌های اخیر تقریباً از تمام این ابزارها استفاده کرده‌اند؛ هرچند در مقاطع کوتاه و به شکلی که امکان انکار آن‌ها وجود داشته باشد. این اقدامات ظاهراً هشداری به زلنسکی بود.
رئیس‌جمهور اوکراین به‌روشنی اعلام کرده که در برابر چنین فشارهایی تسلیم نخواهد شد. با این حال، حملات بی‌وقفه روسیه به زیرساخت‌های انرژی و حمل‌ونقل اوکراین نشان می‌دهد که مسکو می‌کوشد کی‌یف را پیش از آغاز مذاکرات دیپلماتیک، در ضعیف‌ترین موقعیت ممکن قرار دهد.
اروپا هنوز ابزارهای فشار بر ترامپ و پوتین را در اختیار دارد
اروپا در برابر خیانت احتمالی و قریب‌الوقوع ترامپ، دست خالی نیست. برای استفاده از تعبیری که خود ترامپ به آن علاقه دارد، اروپایی‌ها هنوز برگ‌هایی برای بازی دارند.
کشورهای اروپایی صدها میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده روسیه را در اختیار دارند و می‌توانند با مخالفت با لغو تحریم‌های اقتصادی و مالی علیه مسکو، مانع از کاهش فشار غرب بر کرملین شوند.
اتحادیه اروپا حتی می‌تواند فشارها را افزایش دهد. برای این کار کافی است دارایی‌های توقیف‌شده بانک مرکزی روسیه را از شرکت تسویه حساب بلژیکی یوروکلیر به نهادی تحت کنترل اتحادیه اروپا منتقل کند و از این دارایی‌ها به‌عنوان پشتوانه‌ای برای تامین یک وام غرامتی بزرگ به اوکراین استفاده کند.
گروهی از کارشناسان بدهی‌های دولتی نیز از چنین طرحی حمایت کرده‌اند. به اعتقاد آن‌ها، اجرای این پیشنهاد نه‌تنها می‌تواند منابع مالی موردنیاز کی‌یف را برای دست‌کم دو سال تأمین کند و امکان ادامه جنگ را برای اوکراین فراهم آورد، بلکه این کشور را از مذاکرات دشوار و فرسایشی با اتحادیه اروپا برای دریافت کمک‌های مالی چندماهه بی‌نیاز خواهد کرد.
از سوی دیگر، چنین اقدامی تضمین می‌کند که روسیه از نظر مالی در قبال ویرانی‌های ناشی از جنگ پاسخ‌گو باشد و بخشی از هزینه بازسازی اوکراین را بپردازد.
با این حال، سیاست‌های مبتنی بر رقابت و منافع محدود ملی در اروپا، مانع از آن شده است که اتحادیه اروپا از این ابزار برای تقویت موقعیت زلنسکی استفاده کند.
بارت دِ وِوِر، نخست‌وزیر بلژیک، با استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه برای حمایت از اوکراین مخالفت کرده است. او در داخل کشور به دلیل ایستادگی در برابر آنچه فشارهای اروپا توصیف می‌شود، محبوبیت سیاسی به دست آورده است.
در نتیجه، اتحادیه اروپا احتمالا ناچار خواهد شد برای تامین هزینه‌های اوکراین در سال آینده، وام دیگری در اختیار کی‌یف قرار دهد.
این وضعیت در شرایطی نگران‌کننده‌تر می‌شود که انتخابات در فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی ممکن است به قدرت‌گیری ملی‌گرایان مخالف اتحادیه اروپا منجر شود؛ جریان‌هایی که استدلال می‌کنند کشورهایشان دیگر توان ادامه تأمین مالی اوکراین را ندارند، آن هم در شرایطی که دولت‌ها هم‌زمان هزینه‌های عمومی را در داخل کاهش می‌دهند.
اروپا باید در برابر توافق پشت پرده بایستد
نویسنده مدعی شده است: هنوز برای اقدام اروپا، دیر نشده است. بریتانیا، نروژ، کانادا و ترکیه هم می‌توانند در کنار کشورهای اتحادیه اروپا برای مقابله با آنچه خیانت بزرگ ترامپ به اوکراین خواهد بود، وارد عمل شوند.
کشورهای اروپایی علاوه بر استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه، می‌توانند تحریم‌ها علیه ناوگان سایه کرملین را تشدید کنند و با توقیف نفتکش‌های ناایمن و فاقد بیمه که نفت روسیه را جابه‌جا می‌کنند، صادرات این کشور را تحت فشار قرار دهند.
آن‌ها همچنین می‌توانند بخش بیشتری از ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت خود را در اختیار اوکراین بگذارند؛ کشوری که اکنون، با هر معیاری که در نظر بگیریم، خط مقدم دفاع اروپا محسوب می‌شود.
از سوی دیگر، کشورهای اروپایی باید با دیپلماسی هماهنگ و موضعی مشترک در برابر ترامپ، به‌روشنی اعلام کنند که هیچ توافقی را که بدون مشارکت و موافقت آن‌ها منعقد شده باشد، نخواهند پذیرفت.
اروپایی‌ها یک بار پیش‌تر موفق شده‌اند مانع پیشبرد برنامه‌های ترامپ شوند. پس از نشست او با پوتین در آلاسکا در سال گذشته، رهبران اروپایی زلنسکی را در سفر به کاخ سفید همراهی کردند و عملا در نقش محافظان سیاسی او ظاهر شدند. آن‌ها در آن دیدار خطوط قرمز خود را به‌روشنی برای رئیس‌جمهور آمریکا ترسیم کردند.
اما این بار شرایط متفاوت است. رئیس‌جمهور تضعیف‌شده آمریکا بیش از گذشته برای دستیابی به یک توافق عجله دارد و رهبران اروپا نیز بیش از قبل دچار اختلاف و درگیری با مسائل انتخاباتی داخلی خود هستند.
با این همه، برای آینده امنیت اروپا هیچ اولویتی مهم‌تر از جلوگیری از معامله‌ای که اوکراین را قربانی توافق واشنگتن و مسکو کند، وجود ندارد.
