زنگ خطر برای زمستان به صدا درآمد | پولیتیکو: اتحادیه اروپا با نزدیک شدن به فصل زمستان و ادامه تنش‌ها بین آمریکا و ایران، با کمبود گاز مواجه خواهد شد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از شفقنا، بر اساس گزارش‌های جدیدی که در اختیار پولیتیکو قرار گرفته است، اتحادیه اروپا در فصل زمستان با کمبود گاز مواجه است؛ وضعیتی که ممکن است این اتحادیه را برای جایگزینی منابع انرژی ازدست‌رفته — که معادل انرژی مصرفی ۱۲ میلیون خانوار است — به تکاپو وادارد.
این کمبود این احتمال را افزایش می‌دهد که اگر اتحادیه اروپا نتواند منابع کافی را از مناطق دیگر تأمین کند، زمستانی با قبوض سرسام‌آور برق و اعمال اجباری تدابیر صرفه‌جویی در مصرف انرژی در پیش داشته باشد.
بر اساس گزارش مؤسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی، یک اندیشکده انرژی مستقر در ایالات متحده، در پی ادامه جنگ آمریکا علیه ایران و اختلال ناشی از آن در عرضه جهانی انرژی، اتحادیه اروپا در زمستان امسال با کمبود کلی حداکثر ۱۴ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی روبه‌رو خواهد شد. این میزان معادل حدود ۷ درصد از تقاضای گاز این اتحادیه است و برای تأمین انرژی مورد نیاز ۱۰ تا ۱۲ میلیون خانوار اروپایی کفایت می‌کند.
نتایج این گزارش با یافته‌های یک گزارش مهم از سوی نهاد برجسته اروپایی متشکل از اپراتورهای شبکه انتقال گاز نیز همخوانی دارد؛ گزارشی که روز پنجشنبه به مقام‌های ملی مسئول انرژی ارائه شد.
گاز طبیعی به‌طور گسترده برای گرم‌کردن ساختمان‌های اروپا، تأمین انرژی صنایع و تولید برق این قاره استفاده می‌شود. بااین‌حال، ذخایر گاز اتحادیه اروپا به پایین‌ترین سطح خود در این مقطع از سال، از زمان آغاز ثبت آمار در سال ۲۰۱۱، رسیده و اکنون اندکی بیش از ۷۰ درصد ظرفیت ذخیره‌سازی است. دلیل این وضعیت آن است که قیمت‌های بالا باعث شده معامله‌گران فروش گاز در تابستان را سودآورتر از ذخیره‌کردن آن برای مصرف در زمستان بدانند.
بر اساس یافته‌های مؤسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی، با توجه به اینکه قیمت گاز به بالاترین سطح خود در نزدیک به چهار سال گذشته رسیده و عرضه نیز به دلیل جنگ آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه با محدودیت مواجه شده است، اگر زمستان پیشِ رو به سردی زمستان گذشته باشد، گزینه‌های اروپا برای تأمین گاز محدود خواهد بود.
این وضعیت لزوماً به این معنا نیست که ذخایر گاز اتحادیه اروپا به‌طور کامل تمام خواهد شد، اما به این معناست که ممکن است این اتحادیه ۷ میلیارد مترمکعب گاز ذخیره‌شده کمتر برای استفاده در اختیار داشته باشد. چنین وضعیتی می‌تواند کشورها را ناچار کند در بازارهای جهانیِ هرچه بی‌ثبات‌تر، گاز را با قیمت‌های بالا خریداری کنند یا حتی در صورت در دسترس نبودن منابع تازه، از مصرف‌کنندگان بخواهند میزان مصرف خود را کاهش دهند.
آنا یالر-ماکارویچ، تحلیلگر ارشد انرژی اروپا در مؤسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی، در بیانیه‌ای گفت پایین‌بودن بی‌سابقه ذخایر اتحادیه اروپا باعث شده است این اتحادیه در برابر اختلالات عرضه جهانی، «حاشیه اطمینان کمتری» داشته باشد و در نتیجه، در برابر «جهش ناگهانی قیمت‌ها آسیب‌پذیر» شود.
او افزود اگر کشورها ناچار شوند امسال ذخایر خود را تا حد زیادی مصرف کنند، سال آینده نیز باید حجم بیشتری از گاز را برای پرکردن دوباره مخازن تأمین کنند؛ موضوعی که چرخه معیوب ذخایر پایین و قیمت‌های بالاتر را تداوم خواهد بخشید.
همین خطرات در چشم‌انداز عرضه گاز برای زمستان ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ نیز مطرح شده است؛ گزارشی که روز پنجشنبه از سوی «شبکه اروپایی اپراتورهای سامانه‌های انتقال گاز»، انجمن اپراتورهای گاز، منتشر شد.
این گزارش هشدار می‌دهد که اگر واردات گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) در شرایط زمستانی سرد محدود باشد یا حتی در سطحی قرار گیرد که از نظر این سناریو «بهینه» محسوب می‌شود، میزان گاز موجود در مخازن ذخیره‌سازی ممکن است تا ۱۱ درصد کاهش یابد؛ سطحی که به‌عنوان حد پایه برای ذخایر راهبردی در نظر گرفته می‌شود، ذخایری که دسترسی به آن‌ها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
در گزارش شبکه اروپایی اپراتورهای سامانه‌های انتقال گاز هشدار داده شده است که اگر کشورها بخواهند تا پایان زمستان سطح ذخایر خود را به ۳۰ درصد برسانند ــ تا در غیر این صورت در برابر موج‌های سرمای بعدی آسیب‌پذیرتر نشوند ــ باید مصرف گاز به میزان معادل ۷ درصد از تقاضا کاهش یابد یا به‌سادگی، عرضه این حجم از گاز به مصرف‌کنندگان متوقف شود.
بخشی از این فشار ناشی از ممنوعیت سراسری و قریب‌الوقوع اتحادیه اروپا بر قراردادهای بلندمدت تأمین گاز طبیعی مایع روسیه است که قرار است از ژانویه اجرایی شود. بر اساس گزارش مؤسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی، این ممنوعیت واردات گاز اروپا را ۷ میلیارد مترمکعب دیگر کاهش خواهد داد.
در این گزارش آمده است که گاز روسیه در گذشته برای جبران «نوسانات تقاضا» در طول زمستان مورد استفاده قرار می‌گرفت. در ادامه گزارش آمده است: اکنون اروپا برای پشت سر گذاشتن زمستان به ذخایر خود متکی است.
گزارش مؤسسه اقتصاد انرژی و تحلیل مالی همچنین استدلال می‌کند که برای پیچیده‌ترشدن اوضاع، تقاضای گاز در زمستان طی دو سال گذشته به‌تدریج افزایش یافته، درحالی‌که میزان واردات گاز به اتحادیه اروپا تقریباً ثابت مانده است.
در نتیجه، اتحادیه اروپا در طول زمستان بیش از گذشته به ذخایر خود متکی شده است. میزان برداشت خالص از ذخایر در ژانویه امسال به ۲۲٫۶ میلیارد مترمکعب رسید؛ رقمی که در مقایسه با ۱۸٫۸ میلیارد مترمکعب در ژانویه ۲۰۲۵ و ۱۷٫۸ میلیارد مترمکعب در ژانویه ۲۰۲۴ افزایش چشمگیری نشان می‌دهد.
گزینه جایگزین، واردات محموله‌های جدید گاز طبیعی مایع است؛ سوختی که از طریق دریا حمل می‌شود و اتحادیه اروپا بخش فزاینده‌ای از آن را از ایالات متحده تأمین می‌کند.
بااین‌حال، بر اساس این گزارش، واردات حجم گاز ازدست‌رفته با قیمت‌های فعلی، ۳ میلیارد یورو هزینه اضافی برای اروپایی‌ها به همراه خواهد داشت. این رقم در مقایسه با هزینه تأمین همین حجم گاز در سال گذشته، ۱۲ درصد افزایش نشان می‌دهد؛ آن هم در شرایطی که قیمت‌ها از هم‌اکنون در سطوح بسیار بالایی قرار دارند.
یالر-ماکارویچ در گفت‌وگو با پولیتیکو گفت تولید گاز طبیعی مایع در ایالات متحده نیز به سقف ظرفیت خود نزدیک شده است؛ بنابراین، افزایش واردات اروپا از آمریکا فشار بیشتری بر عرضه جهانی وارد خواهد کرد.
بااین‌حال، از دیدگاه برخی کارشناسان، افزایش قیمت‌ها محتمل‌تر است.
لوران روسکاس، تحلیلگر ارشد بازار گاز در مؤسسه «اس‌اندپی گلوبال انرژی»، استدلال می‌کند که اگرچه سناریوی بازار محدود در گزارش شبکه اروپایی اپراتورهای سامانه‌های انتقال گاز، بر فرض وجود یک «کسری جهانی» استوار است که واردات گاز طبیعی مایع در دسترس اروپا را ۲۰ درصد کاهش می‌دهد، اما ذخایر گاز تنها تا حد مشخصی می‌توانند کاهش یابند؛ زیرا «تخلیه سریع ذخایر در اوایل زمستان باعث افزایش قیمت‌ها خواهد شد» و همین امر محموله‌های گاز را از آسیا به سمت اروپا هدایت خواهد کرد.
او افزود: در اروپا تقاضای چندانی باقی نمانده است که بتوان آن را از بین برد.
وی با اشاره به اینکه جنگ اوکراین تاکنون ۲۰ درصد از تقاضای صنعتی این بلوک را از بین برده است، افزود: تقاضای چندانی برای از بین رفتن در اروپا باقی نمانده است؛ و آن بخشِ ازدست‌رفته هم دیگر بازنگشت.
