سرمایهگذاران برای چه سناریوهایی آماده میشوند؟ | اسلامی بیدگلی: در دورهای هستیم که «بقا» اهمیت دارد، نه «بازدهی سرمایهگذاری»
به گزارش اقتصادنیوز، تداوم نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی، همراه با فشارهای ناشی از تورم، کسری بودجه و محدودیت در تعاملات بینالمللی، چشمانداز فعالیت بنگاههای اقتصادی را با ابهام بیشتری مواجه کرده است.
در این میان، بنگاههای کوچک و متوسط که سهم قابل توجهی در اشتغال و تولید کشور دارند، بیش از سایر بخشها در معرض آسیب قرار گرفتهاند و کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند به کاهش توان تولید، افزایش ورشکستگیها و تضعیف فضای کسبوکار منجر شود. از سوی دیگر، هرچند بازار سرمایه در کوتاهمدت ممکن است از برخی متغیرهای اسمی تأثیر بگیرد، اما در بلندمدت از وضعیت کلی اقتصاد جدا نخواهد بود.
اقتصادنیوز: رئیس انجمن صنعت ساختمان، در حاشیه همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» با اشاره به تأثیر فضای نااطمینانی بر بازارهای اقتصادی، تأکید کرد که تا زمانی که ریشههای این شرایط برطرف نشود، امید به سرمایهگذاری در اقتصاد و بازار مسکن بازنخواهد گشت.
سعید اسلامیبیدگلی، دبیرکل پیشین کانون نهادهای سرمایهگذاری ایران و کارشناس بازار سرمایه، در حاشیه همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» در گفتوگو با اقتصادنیوز، ضمن تشریح پیامدهای تداوم شرایط فعلی بر بنگاههای کوچک و متوسط، به چشمانداز بازار سرمایه، اثر ریسکهای ژئوپلیتیک بر اقتصاد و مهمترین توصیه خود به سرمایهگذاران برای عبور از این دوره پرریسک پرداخت.
****
*اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند و مذاکرات یا تفاهمها به نتیجه نرسد، چشمانداز بنگاههای کوچک و متوسط را چگونه ارزیابی میکنید؟ مهمترین تهدیدهایی که این بنگاهها در ماههای پیش رو با آن مواجه خواهند شد چیست؟
نکته کلیدی این است که اساساً نمیتوان چشمانداز روشنی برای این موضوع تعریف کرد. به بیان دیگر، ما همگی در این خصوص بحث میکنیم که همین اکنون نیز بنگاههای ما با فشار اقتصادی بسیار بسیار شدیدی مواجه هستند. ما با کسری بودجه و تورم بسیار بالایی روبرو هستیم و میدانیم که آسیبهای ناشی از جنگ، کسری بودجه را به شدت افزایش خواهد داد. همچنین دسترسی ما به بازارهای بینالمللی نیز کاهش یافته است. بنابراین احتمالاً کسری بودجه فزونی مییابد، نرخ تورم افزایش پیدا میکند و اقتصاد خانوار نیز کوچکتر خواهد شد.
در نتیجه، حتی در شرایط عادی نیز به نظر میرسد این شوک به بنگاههای کوچک و متوسط بسیار جدی خواهد بود. امروز [روز دوشنبه 29 تیرماه، در همایش چشم انداز اقتصاد ایران] جناب آقای دکتر نیلی اشاره کردند که امیدواریم این شوک موقت باشد، زیرا در غیر این صورت، در بلندمدت حتماً منجر به نکولها و ورشکستگیهای بسیار زیادی خواهد شد. اما با توضیحی که در مقدمه پرسش شما بود، به این معنا که اگر شرایط بدتر از این شود، طبیعتاً بنگاههای کوچک و متوسط با آسیبهای بسیار بسیار جدی مواجه خواهند شد.
باید در نظر داشت که بنگاههای بزرگ به هر حال ظرفیتهایی برای زنده ماندن و دسترسی به بازارها دارند، اما بنگاههای کوچک عملاً نخستین بازیگران بازار هستند که از آن حذف میشوند؛ به ویژه با فرض اینکه بخش بسیار بزرگی از این بنگاهها، مجموعههای نوآور نیستند که بتوانند با تکیه بر نوآوری حیات خود را حفظ کنند.
حتی در بنگاههای بزرگ بورسی ما پروژههای «افقگشا» مشاهده نمیشود
* در چنین سناریویی، وضعیت بازارها را در کوتاهمدت چگونه میبینید؟ اگر این شرایط طی یک تا دو ماه آینده ادامه داشته باشد، چه چشماندازی برای بورس متصور هستید؟
ببینید، بازار سرمایه از آسیب دیدن بنگاههای کوچک چندان متأثر نمیشود، اما از آسیب دیدن کل اقتصاد کشور، لطمه بسیار جدی خواهد دید. اگر ریسکهای جنگی از روی بازار سرمایه برداشته شود، حتی با وجود تداوم این آسیبهای اقتصادی، امکان ایجاد بازدهی اسمی همچنان وجود دارد؛ مگر آنکه ریسکهای جنگ به طور بسیار جدی در آن تداوم یابد. با این حال، در بلندمدت وضعیت به گونهای است که اگر حال اقتصاد خوب نباشد، تمام بخشهای اقتصاد آسیب خواهند دید و بنگاههای بزرگ نیز متضرر میشوند.
متأسفانه حتی در بنگاههای بزرگ بورسی ما نیز پروژههای «افقگشا» مشاهده نمیشود و به همین دلیل است که به طور مستمر مشاهده میکنید ارزش دلاری بازار و ارزش دلاری DPS و EPSها در حال کاهش است و این موضوع نشان میدهد که حتی بنگاههای بورسی ما که بنگاههای منتخب کشور محسوب میشوند، با چالش روبرو هستند.
سرمایهگذاریهای امن نظیر طلا میتواند به سرمایهگذار کمک کند
* اگر این وضعیت طولانیتر شود و تا پایان سال ادامه پیدا کند، چه تحولاتی ممکن است در بازارها و فضای کسبوکار رخ دهد؟ سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی باید خود را برای چه سناریوهایی آماده کنند؟
از نظر بنده، تداوم تا پایان سال طولانی محسوب نمیشود؛ یعنی اگر برخی از مسائل کشور تا پایان سال حل و فصل شود، به نظرم زمان مناسبی خواهد بود. میدانیم که حتی اگر قرار باشد این تفاهم به مرحله اجرایی برسد، بیش از این مقدار زمان نیاز خواهد بود. به این معنا که تا زمانی که ریسک تقابل نظامی همچنان بر سر کشور باشد، آسیب بازار سرمایه بسیار جدی خواهد بود. اما اگر ریسک تقابل نظامی از سر اقتصاد کشور برداشته شود، بازار سرمایه امکان کسب بازدهی اسمی را برای سرمایهگذاران خود فراهم خواهد کرد.
البته در این شرایط امکان رونق، توسعه و افزایش ارزش دلاری بازار و مواردی از این دست وجود نخواهد داشت، اما امکان اینکه بتواند بازدهیهای اسمی را ایجاد کند، فراهم میشود.
*سرمایهگذاران و فعالان اقتصادی باید به صورت کلی خود را برای چه سناریوهایی آماده کنند؟
بنده اگر در جایگاه آنها باشم، مهمترین اقدامی که انجام میدهم، یک «تنوعبخشی جدی» است؛ به این معنا که تمام پول خود را به بازار سرمایه منتقل نمیکنم. قطعاً سرمایهگذاریهای امنی نظیر طلا میتواند به سرمایهگذار کمک کند. در حال حاضر در دورهای هستیم که «بقا» اهمیت دارد و نه «بازدهی سرمایهگذاری»؛ به بیانی دیگر، مدیریت ریسک اولویت بالاتری نسبت به کسب بازدهی دارد.
