تجارت روی مرز «بحران» و «خطر»
به گزارش اقتصادنیوز، تجارت خارجی برای یک اقتصاد، فقط عبور کالا از مرزها نیست؛ شبکهای از اعتماد، اعتبار، پول، بیمه، حملونقل و ارتباطات است که اگر هر یک از حلقههای آن از کار بیفتد، کل زنجیره تجارت با اختلال مواجه میشود. برای تجارت ایران اما این زنجیره زیر فشار تحریم، محدودیتهای بانکی و اختلال در رفتوآمد تنگه هرمز قرار دارد.
روایت تجار و فعالان بخش خصوصی نشان میدهد مسئله دیگر صرفاً این نیست که «کالا چگونه وارد کشور شود»، بلکه پرسشهای دشوارتری پیش روی تجارت ایران قرار گرفته است: وقتی طرف خارجی حاضر نیست بدون دریافت نقدی پول کالا بارگیری کند، وقتی هزینه بیمه و حملونقل افزایش مییابد، وقتی مسیرهای دریایی با ریسکهای تازه مواجه میشوند و وقتی مسیرهای زمینی نیز ظرفیت جایگزینی کامل آنها را ندارند، تجارت خارجی چگونه میتواند ادامه پیدا کند؟
در این میان، مسئله اعتبار نیز اهمیت ویژهای پیدا کرده است. تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات واردکنندگان، به گفته فعالان این حوزه، فقط یک مشکل مالی داخلی نیست؛ این تأخیر میتواند اعتماد طرف خارجی به تاجر ایرانی را نیز از بین ببرد و هزینه معامله با ایران را افزایش دهد. در چنین شرایطی، حتی اگر کالا در بازارهای جهانی موجود باشد و مسیر فیزیکی برای انتقال آن پیدا شود، ممکن است حلقه مهمتری از زنجیره تجارت، یعنی اعتماد، از بین برود.
از سوی دیگر، وابستگی ایران به واردات در برخی کالاهای اساسی، آسیبپذیری این وضعیت را بیشتر میکند. فعالان اقتصادی هشدار دادهاند که در صورت اختلال جدی در مسیرهای دریایی، ذخایر و ظرفیتهای موجود برای مقابله با کمبود کالا محدود است؛ مسئلهای که تجارت خارجی را از یک موضوع صرفاً اقتصادی به مسئلهای مرتبط با امنیت تأمین کالا تبدیل میکند.
«اقتصادنیوز»، در مجموعهای از گزارشها تلاش میکند از زوایای مختلف به تجارت خارجی ایران نگاه کند: نه صرفاً از دریچه آمار صادرات و واردات، بلکه از زبان کسانی که هر روز با بانک، گمرک، واسطهها، بیمهگر و شریک خارجی سروکار دارند. روایت آنها تصویری واقع بینانه از اقتصاد ایران ارائه میکند که برای ادامه تجارت، ناچار است همزمان با کمبود نقدینگی، محدودیتهای حملونقل، افزایش ریسک، بیاعتمادی طرفهای خارجی و دشواریهای تصمیمگیری داخلی دستوپنجه نرم کند.
