«افق تصمیم‌گیری» بنگاه‌ها در سه سناریوی تداوم تنش، کاهش نسبی تنش و توافق | سلاح‌ورزی: کاهش تولید اغلب نتیجه تلاش بنگاه برای زنده‌ماندن است
به گزارش اقتصادنیوز، حسین سلاح‌ورزی، رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران و رئیس سازمان ملی کارآفرینی ایران در بخشی از گفت‌وگوی خود با اقتصادنیوز در پاسخ به این پرسش که «با توجه به آمارهای اقتصادی در نیمه اول سال، اگر سه وضعیت «تداوم تنش»، «کاهش نسبی تنش» و «توافق و رفع محدودیت‌های خارجی» را برای نیمه دوم در نظر بگیریم، در هر سناریو اولین متغیری که در رفتار بنگاه‌ها تغییر می‌کند چیست و این تغییر از چه مسیری به تولید و سرمایه‌گذاری منتقل می‌شود؟» گفت: نخستین متغیری که در هر سه سناریو تغییر می‌کند، «افق تصمیم‌گیری» بنگاه است؛ اینکه مدیر بنگاه تا چه زمانی می‌تواند برای تولید، خرید، فروش و تأمین مالی برنامه‌ریزی کند. تولید و سرمایه‌گذاری با فاصله زمانی به این تغییر واکنش نشان می‌دهند.
اقتصادنیوز: رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران می‌گوید: در سناریوی تداوم تنش، بقا و کاهش تولید دو رفتار جداگانه نیستند؛ کاهش تولید اغلب نتیجه تلاش بنگاه برای زنده‌ماندن است.
او ادامه داد: در سناریوی تداوم تنش، افق تصمیم‌گیری کوتاه‌تر می‌شود. بنگاه نقدشوندگی را بر بازده ترجیح می‌دهد، موجودی احتیاطی مواد اولیه را افزایش می‌دهد، استخدام و تعمیرات اساسی را عقب می‌اندازد و از تعهدات بلندمدت دوری می‌کند. نتیجه اولیه الزاماً توقف کامل تولید نیست، اما هزینه تمام‌شده بالا می‌رود و تیراژ به‌تدریج کاهش می‌یابد. سرمایه‌گذاری نیز محدود به اقداماتی می‌شود که برای جلوگیری از توقف فوری ضروری‌اند.
سلاح‌ورزی گفت: در سناریوی کاهش نسبی تنش، نخستین تغییر، کاهش تقاضای احتیاطی برای ارز و موجودی انبار است. بنگاه‌ها بخشی از تصمیم‌های معوق، مانند خرید مواد اولیه، تعمیر تجهیزات و تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام را از سر می‌گیرند. تولید می‌تواند نسبتاً سریع‌تر واکنش نشان دهد، اما آغاز پروژه‌های تازه همچنان به پایداری شرایط وابسته خواهد بود. یک آرامش کوتاه، برای بازگرداندن اعتماد بلندمدت کافی نیست.
وی گفت» در سناریوی توافق و رفع مؤثر محدودیت‌های خارجی، هزینه مبادله و ریسک تجارت کاهش می‌یابد. دسترسی بهتر به نقل‌وانتقال پول، بیمه، حمل‌ونقل و تأمین‌کنندگان، سرمایه در گردش بنگاه را آزاد می‌کند و امکان قراردادهای بلندمدت‌تر را فراهم می‌سازد. ابتدا واردات مواد اولیه و استفاده از ظرفیت‌های خالی افزایش می‌یابد و سپس، اگر توافق معتبر و بادوام باشد، سرمایه‌گذاری تازه شکل می‌گیرد. نباید انتظار داشت صرف اعلام توافق، فوراً به جهش سرمایه‌گذاری منجر شود. بنگاه‌ها ابتدا دوام شرایط را می‌سنجند. آنچه رفتار اقتصادی را تغییر می‌دهد، خبر خوب نیست؛ قابلیت پیش‌بینی و اطمینان از استمرار آن است.
او همچنین در پاسخ به این پرسش که « در سناریوی تداوم تنش، بنگاه‌ها بیشتر به سمت بقا و حفظ نقدینگی می‌روند یا کاهش تولید؟» گفت: در سناریوی تداوم تنش، بقا و کاهش تولید دو رفتار جداگانه نیستند؛ کاهش تولید اغلب نتیجه تلاش بنگاه برای زنده‌ماندن است. مدیر بنگاه ابتدا هزینه‌های غیرضروری را حذف می‌کند، خرید و استخدام را عقب می‌اندازد، موجودی نقدشونده را افزایش می‌دهد و تعهدات بلندمدت را کاهش می‌دهد. اگر این اقدامات کافی نباشد، نوبت به کاهش شیفت کاری، تیراژ تولید و نیروی انسانی می‌رسد. بنابراین بنگاه تا جایی تولید را حفظ می‌کند که ادامه آن، نقدینگی را سریع‌تر از توان جایگزینی منابع مصرف نکند.
او ادامه داد: در سناریوی کاهش تنش، نخست انتظارات و بازار ارز واکنش نشان می‌دهند، اما اثر به همین‌جا محدود نمی‌ماند. کاهش نوسان، هزینه تأمین مواد اولیه و نگهداری موجودی احتیاطی را کم می‌کند و امکان تنظیم قراردادهای کمی بلندمدت‌تر را به بنگاه می‌دهد. تجارت و تولید از محل فعال‌شدن ظرفیت‌های خالی می‌توانند نسبتاً سریع بهبود یابند. بااین‌حال، سرمایه‌گذاری ثابت محتاط‌تر واکنش نشان می‌دهد، زیرا خرید ماشین‌آلات یا احداث خط تولید به اطمینانی پایدارتر از یک آرامش سیاسی موقت نیاز دارد.
رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران همچنین گفت: در صورت توافق معتبر و کاهش واقعی محدودیت‌ها، نخستین واکنش احتمالاً در فعالیت‌هایی دیده می‌شود که هم‌اکنون ظرفیت بلااستفاده دارند و مشکل اصلی آنها انتقال پول، واردات مواد اولیه، حمل‌ونقل یا دسترسی به بازار صادراتی است. صنایع صادراتی، پتروشیمی، معدن، فلزات، حمل‌ونقل و بخش‌هایی از صنعت که به قطعات و تجهیزات وارداتی وابسته‌اند، می‌توانند زودتر حرکت کنند. کانال اصلی نیز کاهش هزینه مبادله، تسهیل دریافت و پرداخت، بهبود بیمه و کشتیرانی و دسترسی مطمئن‌تر به ارز و سرمایه در گردش است.
او افزود: اما بازگشت به وضعیت عادی یک‌شبه رخ نمی‌دهد. بدهی انباشته، فرسودگی تجهیزات، خروج نیروی متخصص و بازارهای ازدست‌رفته با امضای توافق برطرف نمی‌شوند. ابتدا تجارت و استفاده از ظرفیت موجود بهبود می‌یابد؛ سپس، اگر ثبات ادامه پیدا کند، سرمایه‌گذاری تازه آغاز می‌شود. تفاوت اصلی میان این سناریوها، سرعت تولید نیست؛ میزان اعتمادی است که بنگاه برای متعهدکردن سرمایه خود به آینده پیدا می‌کند.
