پیوند قدرت سیاسی و شرکت‌های فناوری | چگونه مقررات‌گذاری هوش مصنوعی به ابزار حذف رقبا تبدیل می‌شود؟ | میتوس ابرسلاح سایبری است؟

به گزارش اقتصادنیوز، رابطه دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ فناوری در سال‌های اخیر وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ مرحله‌ای که در آن مرز میان «تنظیم‌گری» و «حمایت از منافع بازیگران بزرگ بازار» بیش از گذشته محل مناقشه است.

منتقدان می‌گویند هنگامی که شرکت‌های بزرگ، خود به حامیان اصلی مقررات‌گذاری تبدیل می‌شوند، این خطر به وجود می‌آید که قوانین جدید نه برای حفاظت از منافع عمومی، بلکه برای افزایش موانع ورود رقبا و تثبیت موقعیت بازیگران مسلط تدوین شوند.

گزارش پیش‌ِ رو با مرور تجربه شرکت Anthropic و واکنش دولت آمریکا، به بررسی این پدیده و پیامدهای آن برای آینده صنعت هوش مصنوعی می‌پردازد.

به گزارش موسسه میزس، اغلب متوجه نمی‌شویم که هدف بخش بزرگی از «دولت بزرگ» (Big Government) دقیقا ایجاد چنین «شراکت‌هایی» است؛ شراکت‌هایی که هم به سود دولت و هم به سود کسب‌وکارها -یا دقیق‌تر، به نفع برخی شرکت‌ها و گروه‌های تجاری که از حمایت و نفوذ سیاسی برخوردارند- طراحی می‌شوند.

اصطلاح موسوم به «شراکت‌های عمومی-خصوصی» از این دست، یکی از ویژگی‌های تعیین‌کننده دوران ترقی‌خواهی (Progressive Era) بود؛ دوره‌ای که به شکل‌گیری دولت فدرال فوق‌العاده قدرتمندی انجامید که امروز نفوذ گسترده‌ای بر زندگی آمریکایی‌ها دارد و از این رو، نقشی اساسی در تاریخ ایالات متحده و گذار این کشور از یک جامعه منحصربه‌فرد مبتنی بر آزادی به یک امپراتوری مدرن ایفا کرد. در واقع، طرفداران اقتصاد مبتنی بر لِسه‌فر (Laissez-faire) [به معنی لغوی «بگذار هر کاری می‌خواهند بکنند»، رویکردی اقتصادی است که بر پایهٔ آن، مبادله میان افراد باید به‌دور از هرگونه دخالت حکومت باشد. از این رو است که لسه‌فر از پایه‌های اندیشه‌ اقتصاد آزاد و لیبرالیسم کلاسیک شمرده می‌شود.]* سال‌هاست هشدار داده‌اند که چنین روابطی در نهایت به شکل‌گیری ساختاری اقتدارگرا منجر خواهد شد؛ روندی که حتی همان طبقه تجاری حامی این سیاست‌ها را نیز از میان خواهد برد.

فرانک چودوروف (Frank Chodorov) [اقتصاددان آمریکایی نیمه اول قرن بیستم]، در این باره نوشته است: «سرانجام این پیوند نامبارک میان تجارت و سیاست چه خواهد بود؟ همان‌گونه که پول بد ارزش پول خوب را از بین می‌برد، ویروس مداخله سیاسی در پیکره اقتصاد نیز سلامت آن را تضعیف کرده و سرانجام آن را نابود خواهد کرد. در نهایت، بنگاه‌داری خصوصی از میان خواهد رفت.»

به نظر می‌رسد هشدار چودوروف امروز بیش از هر زمان دیگری مصداق پیدا کرده است. Anthropic که از جدی‌ترین حامیان مقررات‌گذاری بر هوش مصنوعی به شمار می‌رود، اکنون خود به یکی از اصلی‌ترین اهداف سیاست‌های دولت آمریکا تبدیل شده است. این شرکت در ماه مارس از دستیابی به یک قرارداد مهم با پنتاگون بازماند و به دلیل خودداری از پذیرش بندی در قرارداد دولتی که به دولت اجازه استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت در سامانه‌های تسلیحاتی خودمختار را می‌داد، به عنوان «ریسک زنجیره تأمین» طبقه‌بندی شد.

نکته قابل توجه آن است که به نظر می‌رسد کارزار تبلیغاتی گسترده مدل Mythos [میتوس یا مایتوس] تا حدی تلاشی برای بازسازی روابط این شرکت با دولت بوده است؛ چراکه قابلیت‌های قابل توجه این مدل در حوزه امنیت سایبری، حتی برای آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) نیز آن‌قدر ارزشمند بود که با وجود این برچسب‌گذاری اخیر، از به‌کارگیری آن صرف‌نظر نکند.

با این حال، این راهبرد ظاهرا زمانی ناکام ماند که Anthropic مدل Fable 5 [مدلی پیشرفته برای کدنویسی، اجرای ایجنت‌های هوش مصنوعی، تحلیل اسناد و انجام پروژه‌های پیچیده] را در اختیار عموم قرار داد؛ نسخه‌ای از Mythos که با محدودیت‌های سخت‌گیرانه طراحی شده بود تا هرگونه درخواست مرتبط با امنیت سایبری یا زیست‌شناسی را رد کند. در ادامه، در ۱۲ ژوئن و پس از آنکه آمازون به دولت آمریکا گزارش داد این محدودیت‌ها قابل دور زدن (Jailbreak) هستند، دولت ایالات متحده دستورالعملی صادر کرد که بر اساس آن، تمامی اتباع خارجی ــ از جمله کارکنان Anthropic ــ از دسترسی به مدل‌های Fable و Mythos منع شدند.

در روزهای پس از اعمال ممنوعیت صادرات Mythos، تحولات نگران‌کننده‌تری نیز رخ داد. Anthropic در واکنش به دستور دولت، بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن تا حدی از ادعاهای پیشین خود درباره اینکه این مدل نوعی «ابرسلاح سایبری» است، عقب‌نشینی کرد و توانایی‌های سایبری آن را با مدل پرچم‌دار OpenAI یعنی GPT-5.5 مقایسه کرد. این شرکت همچنین اعلام کرد که به باور آن، دلیل اصلی اعمال این ممنوعیت، کشف روشی برای دور زدن محدودیت‌های امنیتی Fable بوده است.

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چنین روش‌هایی تقریبا به طور قطع بر پایه Prompt Injection یا «تزریق دستور» عمل می‌کنند؛ ضعفی که به باور بسیاری از پژوهشگران، اساسا راه‌حل قطعی برای آن وجود ندارد و همواره یکی از شکاف‌های امنیتی ذاتی سامانه‌های هوش مصنوعی باقی خواهد ماند.

با توجه به این شرایط، این احتمال وجود دارد که تمامی پیشرفت‌های آینده در حوزه هوش مصنوعی ساخت آمریکا ــ صرف‌نظر از میزان محدودیت‌ها و سازوکارهای حفاظتی اعمال‌شده بر آنها ــ با محدودیت‌های گسترده دولت فدرال مواجه شوند. حتی این احتمال نیز مطرح است که این محدودیت‌ها به سایر مدل‌های بسیار پیشرفته‌ای که هم‌اکنون در دسترس قرار دارند نیز گسترش یابد.

نگرانی‌ها زمانی تشدید شد که Anthropic سیاست حفظ حریم خصوصی خود را به‌روزرسانی کرد و بندی درباره احراز هویت از طریق مدارک شناسایی به آن افزود؛ اقدامی که اگر این شرکت بخواهد در شرایط تداوم محدودیت‌های صادراتی، مدل Fable 5 را در اختیار شهروندان آمریکایی قرار دهد، به احتمال زیاد ضروری خواهد بود.

در مجموع، به نظر می‌رسد تحولات اخیر شرایطی را رقم زده که دولت فدرال آمریکا اکنون نسبت به گذشته، کنترل بسیار گسترده‌تری بر بازار هوش مصنوعی اعمال می‌کند.

Anthropic نخستین شرکتی نیست که چنین رویکردی را در پیش گرفته و قطعا آخرین آنها نیز نخواهد بود. همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، سایر آزمایشگاه‌ها و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز با هدف تسهیل مقررات‌گذاری، از بازاریابی مبتنی بر ایجاد هراس استفاده کرده‌اند. همدستی کسب‌وکارهای بزرگ با دولت‌های بزرگ برای کسب امتیازات انحصاری، پدیده تازه‌ای نیست؛ اما این روند تهدیدی جدی برای آزادی‌های اقتصادی و مدنی شهروندان آمریکاست. زمانی که شرکت‌های بزرگ به دولت این قدرت را می‌دهند که رقبای آنها را از میدان خارج کند، در واقع هیولایی خلق می‌کنند که دیگر توان کنترل آن را نخواهند داشت.

مداخله دولت، به مداخلات بیشتر منجر می‌شود. در عین حال، نمی‌توان انکار کرد که توانایی‌های نسل جدید مدل‌های هوش مصنوعی واقعی و چشمگیر است. هرچند ممکن است Mythos آن «ابرسلاح»ی نباشد که Anthropic توصیف می‌کرد، اما بر اساس شواهد موجود، ابزاری بسیار قدرتمند به شمار می‌رود. اقدامات اخیر دولت آمریکا نیز هوش مصنوعی را بیش از هر زمان دیگری به عرصه‌ای راهبردی برای رقابت تبدیل کرده است؛ عرصه‌ای که در آن، بازیگرانی که از حمایت دولت برخوردار نیستند، ممکن است به‌زودی ناچار شوند برای حفظ دسترسی خود به این فناوری، پیش از آنکه دیر شود، به تکاپو بیفتند.

*جملات داخل قلاب [ ] از مترجم است.