جایگاه ایران در رتبه‌بندی جهانی استخراج بیت کوین | بررسی چالش‌ها و فرصت‌ها

با بررسی آمار به‌روز از منابع معتبر بین‌المللی، نشان می‌دهیم که ایران با وجود برق ارزان و پتانسیل بالا، تنها کمتر از ۱ درصد هش‌ریت رسمی جهانی را در اختیار دارد. همچنین تأثیر قطعی اینترنت بر کاهش هش‌ریت جهانی، چالش‌های ساختاری صنعت استخراج در ایران، فشار بر شبکه برق و محدودیت‌های قانونی را بررسی می‌کنیم.

سوالی که ذهن بسیاری از تحلیلگران اقتصادی را به خود مشغول کرده این است که با وجود امکاناتی که در ایران وجود دارد، چرا این کشور نتوانسته جایگاه برتری در نقشه جهانی استخراج رمزارزها به دست آورد؟ 

اگر این سوال در ذهن شما هم شکل گرفته است که صنعت استخراج یا ماینینگ بیت‌کوین در ایران چه وضعیتی دارد و آیا این حوزه می‌تواند منبع درآمدزایی برای کشور باشد یا خیر، این مطلب مناسب شماست. 

نگاهی به آمار جهانی ماینینگ بیت‌کوین

بر اساس جدیدترین گزارش‌های منتشرشده از سوی موسسه Hashrate Index، توزیع جغرافیایی قدرت محاسباتی شبکه بیت‌کوین تغییرات قابل‌توجهی را نسبت به سال‌های گذشته تجربه کرده است.

ایالات متحده آمریکا با تسلط بر حدود ۳۷.۵ درصد از هش‌ریت جهانی، همچنان در صدر این رتبه‌بندی قرار دارد. روسیه با ۱۶.۴ درصد در جایگاه دوم و چین با ۱۱.۷ درصد در رتبه سوم ایستاده‌اند.

نکته جالب‌توجه در این رتبه‌بندی، ظهور کشورهای جدیدی مانند پاراگوئه، امارات متحده عربی و عمان در میان ده کشور برتر است. این کشورها با بهره‌گیری از منابع انرژی ارزان‌قیمت و سیاست‌های حمایتی دولتی، توانسته‌اند سهم قابل‌توجهی از بازار جهانی را به خود اختصاص دهند.

پاراگوئه با ۴ درصد، امارات با ۳.۱ درصد و عمان با ۳ درصد از هش‌ریت جهانی، نشان می‌دهند که استخراج بیت‌کوین دیگر انحصار چند کشور خاص نیست.

ایران کجای این معادله قرار دارد؟

براساس داده‌های موجود، ایران در حال حاضر کمتر از ۱ درصد از هش‌ریت جهانی بیت‌کوین را در اختیار دارد. این رقم در حالی است که برخی برآوردها سهم واقعی ایران را بین ۲ تا ۵ درصد تخمین می‌زنند، چراکه بخش عمده‌ای از فعالیت‌های استخراج بیت کوین در ایران به‌صورت غیررسمی انجام می‌شود.

بر اساس برخی گزارش‌های داخلی، بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه استخراج در ایران فعال هستند که در قالب ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه کوچک و بزرگ پراکنده شده‌اند. این تجهیزات به‌تنهایی حدود ۲ هزار تا ۲۴۰۰ مگاوات برق مصرف می‌کنند. با این حال، تنها حدود ۵ درصد از این فعالیت‌ها دارای مجوز قانونی هستند و بقیه در سایه فعالیت می‌کنند.

چرا ایران نتوانسته پیشتاز ماینینگ بیت کوین باشد؟

یکی از سوالاتی که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده این است که چرا ایران با داشتن یکی از ارزان‌ترین نرخ برق در جهان (بین ۰.۰۱ تا ۰.۰۵ دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت)‌ نتوانسته در این صنعت جایگاه برتری کسب کند؟ پاسخ این سوال در ترکیبی از عوامل ساختاری، سیاسی و زیرساختی نهفته است.

اولین چالش، عدم‌شفافیت قانونی و نبود چارچوب مشخص برای فعالیت استخراج‌کنندگان است. اگرچه استخراج رمزارز در ایران قانونی شد، اما تعرفه‌های بالای برق برای ماینرهای مجاز و الزام فروش بیت‌کوین استخراج‌شده به بانک مرکزی، بسیاری از فعالان را به سمت فعالیت‌های غیررسمی سوق داده است.

این وضعیت باعث شده تا صنعت استخراج در ایران به‌جای تبدیل شدن به یک منبع درآمد پایدار، به یک معضل انرژی و اقتصادی تبدیل شود.

چالش دوم، فشار بر شبکه برق کشور است. در شرایطی که ایران با کمبود تولید برق و قطعی‌های متناوب دست‌وپنجه نرم می‌کند، مصرف سنگین ماینرها بر این مشکل دامن می‌زند.

تأثیر قطعی اینترنت بر استخراج بیت کوین در ایران

یکی از رویدادهای مهمی که در ماه‌های اخیر بر صنعت استخراج بیت‌کوین در ایران تأثیر گذاشت، قطعی گسترده اینترنت در ژانویه ۲۰۲۶ بود. این قطع‌شدن اینترنت نه‌تنها دسترسی شهروندان به اینترنت را محدود کرد، بلکه تأثیر قابل‌توجهی بر فعالیت ماینرها داشت.

بر اساس داده‌های منتشرشده، در همان دوره‌ای که اینترنت در ایران قطع بود، هش‌ریت جهانی شبکه بیت‌کوین افتی حدود ۱۰ درصد تجربه کرد که برای شبکه‌ای با توزیع جغرافیایی گسترده، غیرمعمول به‌نظر می‌رسید.

این اتفاق نشان داد که بخش قابل‌توجهی از قدرت محاسباتی جهانی بیت‌کوین، در ایران متمرکز است.

همزمان با قطعی اینترنت، مصرف برق شبکه سراسری کشور نیز کاهش محسوسی را تجربه کرد. بر اساس برآورد نهادهای دولتی، حدود ۱۳۰۰ مگاوات از بار پایه شبکه برق به‌طور ناگهانی حذف شد.

همزمانی بین قطعی اینترنت، کاهش مصرف برق داخلی و افت هش‌ریت جهانی، نقش پنهان اما تأثیرگذار ایران در اکوسیستم جهانی بیت‌کوین را آشکار ساخت.

مقایسه ماینینگ بیت کوین در ایران با رقبای منطقه‌ای

برای درک بهتر وضعیت ایران، قطعا نگاهی به عملکرد کشورهای منطقه مفید خواهد بود. قزاقستان که زمانی پس از ممنوعیت استخراج در چین به یکی از قطب‌های اصلی این صنعت تبدیل شده بود، اکنون با ۲.۱ درصد هش‌ریت جهانی در رتبه نهم قرار دارد. این کاهش نسبت به اوج‌های گذشته، ناشی از افزایش مقررات، محدودیت‌های انرژی و فشار بر شبکه برق بوده است.

در مقابل، کشورهای حوزه خلیج‌فارس مانند امارات و عمان با رویکردی متفاوت، توانسته‌اند جایگاه پایداری در این صنعت کسب کنند. امارات با ۳.۱ درصد و عمان با ۳ درصد هش‌ریت جهانی، نشان داده‌اند که ترکیب منابع انرژی متنوع، حمایت دولتی و زیرساخت‌های مناسب، می‌تواند به رشد پایدار منجر شود؛ حتی در شرایطی که گرمای شدید منطقه نیاز به سیستم‌های خنک‌کننده پیشرفته را ایجاب می‌کند.

هزینه استخراج بیت کوین در ایران چقدر است؟

یکی از عواملی که ایران را برای استخراج‌کنندگان جذاب می‌کند، هزینه پایین تولید هر واحد بیت‌کوین است.

بر اساس برخی تخمین‌ها، هزینه استخراج یک بیت‌کوین در ایران می‌تواند تا ۱۳۰۰ دلار باشد، اما استخراج‌کنندگان در ایران با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند که می‌تواند سودآوری واقعی را به‌شدت کاهش دهد. از جمله این چالش‌ها:

• ریسک توقیف تجهیزات
• عدم‌دسترسی به بانکداری بین‌المللی برای تبدیل بیت‌کوین به ارز فیات
• محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها در خرید تجهیزات به‌روز 

علاوه بر این، قطعی‌های برق و اینترنت می‌تواند به‌طور ناگهانی عملیات استخراج را متوقف کند و درآمد ماینرها را به خطر بیندازد.

با وجود چالش‌های موجود، صنعت استخراج بیت‌کوین در ایران همچنان پتانسیل‌های قابل‌توجهی دارد. از جمله مزایایی که می‌توانند با مدیریت صحیح، به فرصتی برای توسعه پایدار تبدیل شوند، عبارت‌اند از:

1. برق ارزان
2. دانش فنی موجود
3. موقعیت جغرافیایی مناسب

روند جهانی نشان می‌دهد که کشورهایی موفق‌تر هستند که علاوه بر برق ارزان، ثبات سیاسی، دسترسی پایدار به اینترنت و محیط قانونی شفاف را نیز فراهم می‌کنند؛ اما برخی کارشناسان معتقدند که اگر دولت بتواند چارچوب قانونی شفاف و جذابی برای فعالیت ماینرها ایجاد کند، ایران می‌تواند سهم بیشتری از این بازار جهانی را جذب کند.

نقش صرافی ها در استخراج بیت کوین چیست؟

یکی از عوامل مهم در توسعه صنعت استخراج، وجود زیرساخت‌های معاملاتی مطمئن برای تبدیل رمزارزهای استخراج‌شده به پول نقد یا سایر دارایی‌هاست. در این میان، صرافی‌های داخلی نقش مهمی در تسهیل دسترسی کاربران ایرانی به بازار ارزهای دیجیتال ایفا می‌کنند.

برای کسانی که به دنبال ورود به دنیای رمزارزها هستند، چه به‌عنوان سرمایه‌گذار و چه به‌عنوان استخراج‌کننده، آشنایی با پلتفرم‌های معتبر داخلی ضروری است؛ زیرا، بررسی قیمت بیت‌کوین به تومان و سایر ارزهای دیجیتال از طریق صرافی‌های معتبر داخلی به‌صورت لحظه‌ای ممکن است. پلتفرم‌های امن و معتبری مانند صرافی ارز دیجیتال بیت پین با ارائه امکاناتی مانند احراز هویت سریع و آسان، نگهداری امن و ذخیره‌سازی سرد دارایی‌ها و پشتیبانی ۲۴ساعته، می‌توانند نقطه شروع مناسبی برای ورود به این بازار باشند.

ریسک‌ها و هشدارهای لازم برای استخراج بیت کون

برای افرادی که به فکر ورود به حوزه استخراج بیت‌کوین در ایران هستند، درک کامل ریسک‌های موجود ضروری است.

استخراج رمزارز یک فعالیت سرمایه‌بر است که نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل‌توجه در تجهیزات، برق و زیرساخت خنک‌کننده است. علاوه بر این، بازده این سرمایه‌گذاری به‌شدت تحت‌تأثیر نوسانات قیمت بیت‌کوین، تغییرات سختی شبکه و سیاست‌های دولتی قرار دارد.

مهم است بدانید که فعالیت استخراج غیرمجاز در ایران می‌تواند عواقب قانونی جدی داشته باشد. حتی برای فعالیت مجاز نیز، باید آمادگی پرداخت تعرفه‌های بالای برق و فروش بیت‌کوین استخراج‌شده به نرخ‌های تعیین‌شده دولتی را داشته باشید.

قبل از هرگونه تصمیم‌گیری، شرایط مالی شخصی، سطح ریسک‌پذیری و محیط قانونی فعالیت خود را به‌دقت بررسی کنید. همچنین، می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در حوزه ارزهای دیجیتال و مطالعه مطالب نویسندگان متخصص آکادمی بیت‌پین، به این لینک https://bitpin.ir/academy/author/ مراجعه کنید.

سوالات متداول

ایران در رتبه‌بندی جهانی استخراج بیت‌کوین چه جایگاهی دارد؟

بر اساس آمار رسمی، سهم ایران کمتر از ۱ درصد است و در بین ۱۰ کشور برتر ماینینگ بیت کوین قرار نمی‌گیرد.

چرا قطعی اینترنت بر استخراج بیت‌کوین تأثیر گذاشت؟

اگرچه استخراج بیت‌کوین نیاز به اینترنت پرسرعت ندارد، اما قطعی طولانی‌مدت باعث مشکل در هماهنگی با استخرهای استخراج، تأخیر در دریافت پاداش و افزایش ریسک عملیاتی می‌شود. 

آیا استخراج بیت‌کوین در ایران قانونی است؟

بله، استخراج رمزارز در ایران قانونی است، اما نیازمند اخذ مجوز و پرداخت تعرفه‌های مشخص برق است.

سخن پایانی؛ آینده استخراج در ایران به کجا می‌رود؟

تحلیل وضعیت کنونی نشان می‌دهد که ایران با وجود پتانسیل‌های موجود، هنوز نتوانسته جایگاه متناسب با ظرفیت‌های خود را در صنعت جهانی استخراج بیت‌کوین کسب کند. سه عامل کلیدی که مانع اصلی رشد پایدار این صنعت در کشور هستند، عبارت‌اند از:

1. عدم‌شفافیت قانونی
2. فشار مضاعف بر شبکه برق
3. ناپایداری دسترسی به اینترنت

باید در نظر گرفت که در دنیای امروز، استخراج بیت‌کوین دیگر تنها به برق ارزان وابسته نیست؛ ثبات زیرساختی، شفافیت قانونی و دسترسی پایدار به اینترنت، به‌اندازه هزینه انرژی اهمیت دارند.