یک راه حل بدون باخت برای آمریکا در تفاهم با ایران | پشت پرده صندوق 300 میلیارد دلاری برای بازسازی ایران
به گزارش اقتصادنیوز، پس از واکنشهای منفی در آمریکا نسبت به گزارشهای مربوط به توافق احتمالی برای کمک به تأمین مالی بازسازی ایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز چهارشنبه گفت که ایالات متحده در صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری اختصاص داده شده به ایران سرمایهگذاری نخواهد کرد و کشورهای خلیج فارس را برای مشارکت تحت فشار قرار نداده است.
رئیس جمهور ایالات متحده در اجلاس گروه ۷ در فرانسه گفت که گزارشهایی مبنی بر اینکه چنین صندوقی ستون اصلی توافقی است که آخر هفته گذشته بین واشنگتن و تهران حاصل شد، «نادرست» است. ترامپ گفت: «ما 1 سنت هم نمیپردازیم و در آن سرمایهگذاری نمیکنیم».
اقتصادنیوز: اگر چه چین بزرگترین خریدار نفت در جهان است، اما سه ماه پس از شروع جنگ علیه ایران، با کاهش واردات، بازار جهانی را متعادل کرد.
در روزهای اخیر، گزارشهایی منتشر شده مبنی بر اینکه واشنگتن با کاهش تحریمها و تاسیس «یک صندوق بزرگ ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی» در صورت موافقت ایران با توافق نهایی برای پایان دادن به جنگ، موافقت کرده است.
صندوقی برای صلح؟
یک فرد مطلع از مذاکرات به فایننشیال تایمز گفته تأسیس این صندوق منوط به توافق نهایی، از جمله توافق بر سر برنامه هستهای ایران، خواهد بود. این منبع افزود که این بودجه از سوی دولتها تأمین نخواهد شد و برای شرکتهایی که مشتاق سرمایهگذاری در کشوری ۹۰ میلیونی با منابع انرژی فراوان، ایجاد خواهد شد. این صندوق میتواند شامل سرمایهگذاری شرکتهای اروپایی، آسیایی و آمریکایی باشد، اما ساختار و مدیریت این صندوق هنوز مشخص نیست.
روز دوشنبه جی دی ونس، معاون رئیس جمهور ایالات متحده، در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا پیشنهاد یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری «درست یا غلط»، گفت: «این چیزی است که آنها میتوانند به آن دسترسی داشته باشند، که توسط ائتلاف ساحل خلیج فارس تأمین مالی میشود، البته تنها تا زمانی که به تعهدات خود عمل کنند».
او به سیبیاس نیوز گفت: «ما کاملاً پذیرای سرمایهگذاری کشورهای ساحل خلیج فارس در بازسازی ایران هستیم، اما تنها در صورتی که ایران به برنامه هستهای خود و ذخایر مواد غنیشده خود را پایان دهد». معاون رئیسجمهور آمریکا در برنامه صبحگاهی سیبیاس گفت: «وقتی میگویند میلیاردها دلار دارایی آزاد خواهد شد، این درست نیست. درست این است که اگر ایران به تعهدات خود در این توافق عمل کند، آیندهای بسیار بهتر و بسیار مرفهتر خواهد داشت.»
یک راه حل بدون باخت برای واشنگتن
به نوشته الجزیره، در شرایطی که گفته میشود این صندوق نه از سوی دولتها، بلکه برای شرکتهایی که مشتاق سرمایهگذاری در ایران هستند، ایجاد خواهد شد، ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، مشارکت دوحه در صندوق بازسازی ایران را تکذیب کرد. او در پاسخ به سوالی این در مورد گفت: «ما نمیتوانیم در مورد 300 میلیارد دلار اختصاص داده شده برای بازسازی اظهار نظر کنیم».
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، که در اجلاس گروه هفت شرکت کرده، توافق ایران و آمریکا نتایج مثبتی برای منطقه خواهد داشت. به گفته شیخ تمیم: «این یک توافق بسیار مهم است، هنوز کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد، اما با این شتاب - اگر به همین منوال ادامه دهیم، فکر میکنم میتوانیم به دستاوردهای بزرگی در منطقه برسیم و کارهای بزرگی انجام دهیم».
به گفته مهند سلوم، عضو ارشد غیرمقیم شورای خاورمیانه، که این طرح یک راه حل بدون باخت برای واشنگتن است. او به الجزیره گفت: «اگر ایران اصلاحات را آغاز کند، دولت ترامپ صلحساز معرفی میشود؛ و اگر این اتفاق رخ ندهد، ایالات متحده چیزی از دست نمیدهد و خلیج فارس ریسک را متحمل میشود».
به گفته سلوم، ایده صندوق سرمایهگذاری دقیقاً برای فرار از چشمانداز آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران ساخته شده است. در حالی که میزان دقیق داراییهای مسدود شده ایران مشخص نیست، گزارشهای رسمی و کارشناسان ایرانی کل مبلغ را بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار تعیین کردهاند.
اعلانهای مبهم و چرخشهای سیاسی
اقتصاد ایران به دلیل سالها تحریمهای اعمال شده بر این کشور توسط ایالات متحده و سایر کشورها پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹ و سپس تشدید این تحریمها به واسطه سر برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک، دچار زیان گزاف شده است. این اقدامات، توانایی تهران را برای دسترسی به داراییهای خود، مانند درآمدهای حاصل از فروش نفت که در بانکهای خارجی مسدود شدهاند، محدود کرده است. گفته میشود پیشنویس ۱۴ مادهای تفاهمنامه، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدود شده ایران را پیشبینی کرده است.
با این حال، به گفته سلوم، چشمانداز این پیشنهادات چندان هم روشن و الزاما مطلوب دیده نمیشود و «مشکل حیثیتی» ایجاد میکند. این تحلیلگر به الجزیره گفت: «تهران این را به عنوان پول تحت نظارت و مشروط، به جای کمک به خود تلقی میکند».
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، گفته که این یادداشت تفاهم برای ایران مزایای اقتصادی به همراه خواهد داشت، اما تأکید کرده که تهران برای تمام نیازهای خود به این مزایا متکی نخواهد بود. به گفته عراقچی، ما بارها سابقهای شکستن، عدم پایبندی و حتی پاره کردن توافقات را داریم
اگر چه قانونگذاران دموکرات ایالات متحده از توافق برای توقف جنگ با ایران استقبال کردند، اما تاکید دارند که هر گونه توافقی باید «بادوام، قابل اجرا، شفاف» و فراتر از «اعلانهای مبهم یا چرخشهای سیاسی» باشد. اما متحدان ترامپ به این توافق با تردید نگاه کرده و عموما لحن تندی علیه آن به کار بردهاند. به گفته سلوم، روایتهای مختلف از مفاد توافق نشان میدهد که دو طرف «واقعاً با یکدیگر صحبت نمیکنند، بلکه آنها دارند برای مخاطبان داخلی، حرفهای بیاساس میزنند. هر طرف باید این را به عنوان یک پیروزی بفروشد، چیزی که نمیتواند صادقانه عرضه کنند».
جو خوشبینانه خلیج فارس، وعدههای تکراری
در همین رابطه، یک مقام خاورمیانهای مطلع از جزئیات تفاهم به واشنگتن پست گفته: «سطح جزئیاتی که عموما از آن انتظار میرود در سند تفاهم وجود ندارد. این سند حاوی اشارات مبهمی به آزادسازی داراییها و احتمال اینکه ایران در صورت پایبندی به نتیجه توافق مذاکرهشده، به سرمایهگذاری دسترسی پیدا کند، است. اما این تفاهمنامه در مورد جزئیات صحبت نمیکند».
این مقام خاطرنشان کرده این تفاهمنامه «مبلغ یا جدول زمانی» برای آزادسازی داراییهای مسدودشده را مشخص نمیکند و «هیچ تعهدی به هیچ صندوق سرمایهگذاری» از سوی هیچ یک از کشورهای خلیج فارس وجود ندارد. او یادآور شده در توافق عادیسازی روابط میان عربستان سعودی با ایران در چند سال پیش نیز ماده مشابهی وجود داشت. او گفت:«سعودیها در آن زمان هم متعهد شدند که در ایران سرمایهگذاری کنند. اما در نهایت این سرمایهگذاری اتفاق نیفتاد، زیرا ایران رفتار منطقهای خود را تغییر نداد.»
به گفته این مقام خلیج فارس «به طور کلی جو خوشبینانهای حاکم است زیرا درگیری در حال پایان است. نشانههایی وجود دارد که توافق ترامپ شامل مسیری روشن برای حل مسائل تاریخی لاینحل خواهد بود. ما میدانیم که هر دو طرف میخواهند به این [وضعیت] پایان دهند. هر دو مسائل داخلی زیادی دارند که باید به آنها بپردازند. ترامپ باید طوری وانمود کند که انگار توافق بهتری نسبت به اوباما به دست آورده است و شرایط باید به صورتی باشد که مقامات ایران اعلام کنند برنده شدهاند».
