واشنگتنپست: توافق آمریکا و ایران، مسیر خروج از جنگ بود نه رژه پیروزی
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از جماران، توافقی که بهجای «پیروزی قاطع»، بر معاملهای بزرگ میان توقف تنش، بازگشایی هرمز، محدودیت هستهای و جذب سرمایهگذاری خارجی استوار است و همزمان، شکافهای ادعایی داخلی در تهران و دشواری خروج آمریکا از بحرانی را نشان میدهد که آغاز آن آسانتر از پایان دادن به آن بود.
در این مقاله، دیوید ایگناتیوس در واشنگتنپست با استناد به گفتوگوهای خود با مذاکرهکنندگان آمریکایی و عرب، توافق اعلامشده میان آمریکا و ایران را نه یک پیروزی قاطع، بلکه «مسیر خروج» از جنگی پرهزینه و نامحبوب توصیف میکند. او مینویسد: «در زبان دیپلماتیک، این توافق یک خروجی از جنگ است، نه یک رژه پیروزی.» به گفته او، این توافق فاصله زیادی با شعارهای اولیه ترامپ درباره «تغییر نظام» و «تسلیم بیقیدوشرط» دارد. حتی یکی از مشاوران نزدیک ترامپ نیز اذعان کرده است: «در حال حاضر نمیتوان گفت این یک موفقیت بزرگ بوده و نمیتوان هم گفت شکست خورده است.»
ایگناتیوس توضیح میدهد که معماران اصلی مذاکرات، جرد کوشنر و استیو ویتکاف بودهاند؛ دو نفری که برخلاف دیپلماتهای حرفهای، از دنیای سرمایهگذاری آمدهاند. به همین دلیل رویکرد آنها بیشتر شبیه ارائه یک طرح سرمایهگذاری بوده تا مذاکره سنتی دیپلماتیک. او مینویسد که پیام اصلی آمریکا به ایران این بوده است: اگر تهران تنگه هرمز را باز نگه دارد، غنیسازی اورانیوم را برای ۲۰ سال متوقف کند و صدور انقلاب را کنار بگذارد، در مقابل میتواند به صدها میلیارد دلار سرمایهگذاری دسترسی پیدا کند. کوشنر در دیدار خود با محمدباقر قالیباف در اسلامآباد به او گفته بود: «اگر قیمت رولزرویس را میخواهید، باید محصول رولزرویس تحویل بدهید.» منظور او این بود که ایران در صورت تغییر رفتار میتواند به یک اقتصاد بسیار بزرگتر و ثروتمندتر تبدیل شود.
به گفته منابع نزدیک به مذاکرات، پیشنهاد آمریکا در عمل یک برنامه ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی و مدرنسازی اقتصاد ایران است. کوشنر حتی به ایرانیها گفته بود که شرکت نفت و گاز ایران بالقوه میتواند از آرامکوی عربستان هم بزرگتر شود، اما تنها در صورتی که جمهوری اسلامی فعالیتهای انقلابی خود را متوقف کرده و ثبات و حاکمیت قانون را بپذیرد.
یکی از نکات مهم مقاله، نقش میانجیهای عربی، بهویژه قطر است. ایگناتیوس از علی الثوادی، وزیر امور راهبردی دفتر نخستوزیر قطر، بهعنوان چهرهای کلیدی نام میبرد که طی ده روز چهار بار به تهران سفر کرده است. به گفته یک منبع نزدیک به تیم میانجیگری: «باید به آنها نشان دهیم که دنیای بسیار بزرگتری وجود دارد و میتوانند در آن پذیرفته شوند.» این نگاه، اساس تلاش قطر، عربستان و امارات برای ترغیب ایران به خروج از انزوای چند دههای بوده است.
یکی از اعضای تیم میانجیگری در توصیف شیوه مذاکره ایرانیان میگوید: «صبر بخشی از DNA ایرانیهاست. باید با آنها صبور بود، چون این سلاح مخفی آنهاست. آنها از ناامیدی طرف مقابل استفاده میکنند و در نهایت بیشترین امتیاز را میگیرند.» ایگناتیوس اشاره میکند که آخرین دور مذاکرات در تهران ۱۷ ساعت بدون وقفه طول کشید.
ایگناتیوس میگوید جنگ در ابتدا باعث اتحاد بیشتر درون حکومت شد، اما پس از توافق آتشبس، شکافهایی میان جناحهای مختلف جمهوری اسلامی پدیدار شد. بخشی از رهبران به دنبال توافق نهایی با آمریکا هستند و بخشی دیگر همچنان بر مسیر انقلابی تأکید دارند. محمدباقر قالیباف در مذاکرات اسلامآباد از دید آمریکاییها چهرهای «معقول» و قابل مذاکره نشان داده است، اما پس از بازگشت به تهران با حملات تندروها روبهرو شد. یکی از مقامات آمریکایی وضعیت پس از مذاکرات اسلامآباد را «توپی در هوا» توصیف میکند؛ یعنی رقابتی که هنوز برنده نهایی آن مشخص نیست. با این حال، به گفته همان مقام، «به نوعی شرایطی ایجاد کردیم که در داخل نظام تنش به وجود آمد.» او معتقد است قالیباف و متحدانش فعلاً دست بالا را دارند، اما این رقابت داخلی ادامه خواهد یافت.
در موضوع تنگه هرمز، مقاله به نقل از علی لاریجانی اشاره میکند که پیش از به شهادت رسیدن در حملات اسرائیل گفته بود: «بستن تنگه هرمز کارتی است که فقط یک بار میتوان از آن استفاده کرد.» به گفته مقامات آمریکایی، همین ارزیابی در نهایت درست از آب درآمد، زیرا واکنش غرب میتوانست بسیار شدید باشد.
در پایان، ایگناتیوس مینویسد که دولت ترامپ در حال انجام یک قمار بزرگ است: تلاش برای تبدیل ایران از یک نظام انقلابی و منزوی به یک کشور متمرکز بر توسعه اقتصادی و ادغام در اقتصاد جهانی. یکی از مذاکرهکنندگان آمریکایی این هدف را چنین توصیف میکند: «ما به دنبال تحولآفرینترین گزینه ممکن هستیم.» جمعبندی مقاله با نقلقولی از یکی از اعضای اصلی تیم مذاکرهکننده پایان مییابد که شاید مهمترین درس این بحران را بیان میکند: «بزرگترین درسی که گرفتم این است که شروع کردن جنگ بسیار آسان است، اما بیرون آمدن از آن واقعاً سخت است.»
ارسال نظر