جهان در آستانه یک بحران غذایی بزرگ | وال استریت ژورنال: ایران، چین و روسیه بازار جهانی کودهای کشاورزی را کنترل میکنند | بازهم پای تنگه هرمز در میان است
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: جف استیر، مشاور مؤسسه هارتلند در وال استریت ژورنال نوشت: ممکن است یک بحران غذایی در راه باشد. چین، روسیه و ایران بازار جهانی کودهای کشاورزی را کنترل میکنند. این مسئله میتواند به افزایش سرسامآور قیمت مواد غذایی منجر شود.
در آخرین گفتوگوی حضوریام با استاد و راهنمایم، نورمن بورلاگ، دانشمند علوم کشاورزی (۱۹۱۴–۲۰۰۹)، او به من گفت باید مراقب شوکهایی باشم که ممکن است به نظام تأمین غذا وارد شوند. این شوکها میتوانند ناشی از پدیدههای طبیعی، مانند زنگ گندم و شرایط آبوهوایی، یا ناشی از فعالیتهای انسانی، مانند درگیریهای طولانیمدت در سراسر جهان، باشند. وقتی مردی که نجات دستکم یک میلیارد نفر از گرسنگی به او نسبت داده میشود از شما میخواهد به موضوعی توجه کنید، چنین پیامی چیزی نیست که بتوان آن را فراموش یا نادیده گرفت.
ما اکنون در میانه همان نوع اختلالی قرار داریم که بورلاگ پیشبینی کرده بود؛ اختلالی که حاصل ضربه سهگانه جنگ روسیه و اوکراین، کنترل ایران بر تنگه هرمز و دستکاری بازار جهانی کودهای کشاورزی از سوی چین است.
دولت آمریکا تمرکز خود را بر دو درگیری مسلحانه گذاشته است، اما نادیده گرفتن تشدید آثار این جنگها بر عرضه کودهای کشاورزی از سوی چین میتواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد. بورلاگ در سال ۱۹۷۰، از میان تمام حوزههای ممکن، جایزه صلح نوبل را دریافت کرد، زیرا امنیت غذایی، امنیت ملی است. او اغلب به نقل از لرد جان بوید اور میگفت: «نمیتوان روی شکمهای خالی صلح بنا کرد.»
کاخ سفید بحران نوظهور را نادیده نگرفته است، اما باید برای تثبیت عرضه داخلی کودهای کشاورزی، اقداماتی فوری و ملموس انجام دهد. نوسان قیمت کود تهدیدی برای تضعیف دو محور از اولویتهای داخلی دولت است: مهار تورم، بهویژه تورم مواد غذایی؛ و افزایش مصرف میوه، سبزیجات و غلات کامل.
اجازه دهید صفحه شطرنج ژئوپلیتیکی را ترسیم کنم. روسیه یکی از صادرکنندگان بزرگ کود در جهان است، اما در بحبوحه جنگ، نیازهای داخلی این کشور در اولویت قرار گرفته است. اختلال ایران در تنگه هرمز نیز انتقال نفت و جابهجایی محمولههای کود را مختل کرده است. چین که مصرفکننده بزرگ کود است، برای مدت طولانی دومین صادرکننده بزرگ کود در جهان بوده است؛ اما اخیراً این وضعیت تغییر کرده است. چین طی یک سال گذشته شروع به کاهش صادرات خود کرده تا بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
تولیدکنندگان چینی برای تولید کودهای فسفاته از گوگرد آمریکایی استفاده میکنند؛ کودهایی که فسفر را تأمین میکنند. فسفر یکی از سه ماده مغذی اصلی مورد نیاز گیاهان است؛ دو مورد دیگر نیتروژن و پتاسیم هستند. باغبانهای خانگی مثل من آن را بهعنوان حرف P در فرمول N-P-K میشناسند.
از اواخر سال گذشته، چین صادرات کودهای فسفاته را متوقف کرد. سپس در ماه مارس، محدودیتهای خود را به انواع دیگری از کودها گسترش داد و از ماه مه نیز صادرات بخش عمدهای از اسید سولفوریک را متوقف کرد. مجموع این تعلیقها و محدودیتها احتمالاً تا ۴۰ میلیون تن متریک از صادرات کود چین را تحت تأثیر قرار داده است.
عمدتاً به دلیل اختلال در تولید نفت و ارسال محمولههای گوگرد از طریق تنگه هرمز، قیمت گوگرد به میزان قابلتوجهی افزایش یافته است. ادامه خرید گوگرد از سوی چین، همزمان با ممنوعیت صادرات کود، تنها در همین سال موجب دو برابر شدن قیمت گوگرد شده است.
بخش قابلتوجهی از گوگرد جهان بهعنوان محصول جانبی پالایش نفت و فرآوری گاز طبیعی به دست میآید. سپس این گوگرد به اسید سولفوریک تبدیل میشود؛ اسیدی که با سنگ فسفات استخراجشده واکنش میدهد و اسید فسفریک تولید میکند؛ مادهای که برای ساخت کودهای فسفاته به کار میرود.
شرکت دولتی چینی گروه یونتیانهوا، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان کودهای فسفاته چین، به گوگرد وابسته است؛ همان ماده اولیهای که در بازار جهانی معامله میشود و چین آن را از شرکتهای آمریکایی خریداری میکند. با این حال، محدودیتهای پکن مانع از آن میشود که یونتیانهوا و دیگر تولیدکنندگان چینی کود فسفاته خود را صادر کنند.
چین از دسترسی به یک بازار جهانی باز برای مواد اولیه سود میبرد، اما همزمان همین دسترسی به بازار را از خریداران کودهای نهایی خود سلب میکند.
حتی در یک بازار عادی نیز چنین رفتاری میتواند این ظرفیت را داشته باشد که هزینه کود برای کشاورزان آمریکایی را مختل و افزایش دهد. اما وقتی چنین اقدامی از سوی یکی از رقبای اصلی آمریکا، به زیان تولیدکنندگان و کشاورزان آمریکایی و در جریان یک کمبود عرضه ناشی از اقدام متحدان چین انجام میشود، به نمونهای کلاسیک از تهدید علیه امنیت غذایی ملی تبدیل میشود.
ما میتوانیم ــ و باید ــ طرفدار تجارت آزاد باشیم. اما تجارت آزاد نمیتواند به این معنا باشد که به شرکتهای دولتی چینی اجازه دهیم مواد اولیه حیاتی را از تأمینکنندگان آمریکایی خریداری کنند، در حالی که پکن مانع از خرید کود حاصل از آن مواد اولیه توسط کشاورزان آمریکایی میشود. ما باید زمین بازی را همسطح کنیم و شرایط رقابت عادلانهتری ایجاد کنیم.
دولت ترامپ در ترویج تولید داخلی نفت و گاز طبیعی اقدام درستی انجام میدهد. گاز طبیعی یکی از نهادههای حیاتی برای تولید کودهای نیتروژنه است، در حالی که پالایش نفت و فرآوری گاز نیز بخش قابلتوجهی از گوگرد مورد نیاز برای تولید کودهای فسفاته را تأمین میکند. امنیت انرژی و امنیت غذایی از یکدیگر جداییناپذیرند.
اگر از قیمت بنزین در پمپبنزینها به دلیل اقدامات ایران ناراضی هستید، قطعاً از قیمت مواد غذایی در فروشگاهها که در نتیجه بهرهبرداری چین از درگیریهای جهانی و سیاستهای تجاری این کشور افزایش مییابد، نیز خشنود نخواهید بود.
متیو بیگین، تحلیلگر ارشد کالاهای اساسی در مؤسسه BMI، امسال به رویترز گفت: «چین بهجای اینکه در زمان کمبود عرضه به کمک بازار بیاید، عرضه را محدود میکند. ... محدودیتهای صادراتی به دلیل توازن فشرده عرضه و تقاضا در داخل چین وجود دارند؛ آنها امنیت داخلی خود را در اولویت قرار میدهند و بازار داخلیشان را از شوکهای قیمتی مصون نگه میدارند.»
فراتر از این، اقدامات چین توانایی تهدید کردن استطاعتپذیری و مقرونبهصرفه بودن عرضه داخلی مواد غذایی ما را نیز دارد.
کاخ سفید باید در برابر چین موضع سختگیرانهتری اتخاذ کند و زنجیره تأمین داخلی کودهای کشاورزی را تقویت کند تا آسیبپذیری آمریکا در برابر محور روسیه، چین و ایران کاهش یابد.
