معامله ترامپ با پوتین و شی بر سر ایران؟ | ندری: چین و روسیه در همه زمینهها حامی ایران نیستند اما...
به گزارش اقتصادنیوز، نشست اخیر رهبران آمریکا، چین و روسیه و گفتوگو درباره مسائل کلان سیاسی، امنیتی و اقتصادی جهان، در بحبوحه تنش ها در خاورمیانه و جنگ ایران، این سوال را ایجاد کرده که آیا تغییر احتمالی در مناسبات قدرتهای بزرگ میتواند بر روابط دیپلماتیک و اقتصادی روسیه و چین با تهران نیز اثر بگذارد؟ آیا اتکای اقتصادی ایران به شرق، بدون ایجاد توازن در روابط خارجی، میتواند در بلندمدت محدودیتهایی برای کشور ایجاد کند؟
اقتصادنیوز: نشست شنژن به خوبی پیچیدگی نظم چندقطبی را به نمایش گذاشت. سه رهبر با اهداف و برداشتهای متفاوت از نظم جهانی پشت یک میز نشستند؛ اما این به معنای شکلگیری ائتلافی هماهنگ یا توافقی پایدار میان آنها نیست.
چین و روسیه در همه زمینهها حامی ایران نیستند
کامران ندری، اقتصاددان، در گفتوگو با اقتصادنیوز در تحلیل نشست اخیر رهبران آمریکا، چین و روسیه معتقد است گفتوگوی قدرتهای بزرگ به معنای پایان اختلافات آنها یا قطع روابطشان با شرکای دیگر نیست. چین و روسیه لزوماً به دلیل گسترش تعاملات با آمریکا، روابط خود با ایران را کنار نخواهند گذاشت.
ندری با بیان اینکه میان قدرتهای بزرگ همچنان اختلافات جدی وجود دارد، توضیح داد: درست است که این کشورها با یکدیگر گفتوگو کردهاند، اما اختلافات بالقوه جدی میان آنها همچنان پابرجاست و حتی میتوان گفت در برخی زمینهها رقیب و دشمن یکدیگر محسوب میشوند. بنابراین، این نزدیکی به معنای آن نیست که چین و روسیه پیوندهای خود را با شرکای دیگرشان قطع کنند یا از آنها فاصله بگیرند.
این اقتصاددان در ادامه با اشاره به ماهیت روابط ایران با شرکای شرقی خود تأکید کرد که نباید همراهی چین و روسیه با تهران را به معنای وابستگی مطلق و حمایت همهجانبه آنها تلقی کرد.
از نگاه او، ایران کشوری مستقل است و قرار نیست در تمام زمینهها با این دو کشور همراهی کند. در مقابل، رفتار گذشته پکن و مسکو نیز نشان داده است که آنها در همه موضوعات و زمینهها بهطور مطلق از برنامههای ایران حمایت نمیکنند.
او با اشاره به فراز و فرودهای سیاست خارجی ایران در دهههای گذشته گفت: ایران تلاش میکند مستقل عمل کند و در برخی موضوعات، به اقتضای شرایط و مناسبات سیاسی به سمت چین و روسیه متمایل میشود. حتی در دهههای گذشته نیز شاهد بودهایم که سیاستمداران ایرانی در مقاطعی به سمت غرب چرخش کردهاند؛ هرچند این چرخشها تداوم نداشته است.
ندری معتقد است نزدیکی ایران به چین و روسیه بیش از آنکه به معنای تعریف دائمی منافع کشور در چارچوب همکاری با شرق باشد، نتیجه اقتضائات و شرایط سیاسی و اقتصادی بوده است. به همین دلیل، نمیتوان فرض کرد که ایران منافع خود را صرفاً در تداوم تجارت با این دو کشور و باقیماندن در کنار آنها جستوجو میکند.
او احتمال داد در صورت تغییر شرایط، ایران نیز به سمت اتخاذ سیاستی متعادلتر و متوازنتر در روابط خارجی حرکت کند.
رقابت قدرتهای بزرگ بر سر منابع محدود جهان
این اقتصاددان گفت: اگر از منظر اقتصادی به مناسبات این کشورها نگاه کنیم، منابع کره زمین محدود است و همین محدودیت باعث میشود قدرتهای بزرگ همواره بر سر تصاحب و بهرهبرداری از این منابع با یکدیگر رقابت داشته باشند. از این رو، حتی اگر در ظاهر نشانههایی از تمایل به توافق و تفاهم میان آنها دیده شود، رقابتهای اقتصادی و منافع متعارض همچنان باقی خواهد ماند.
آیا آمریکا میتواند چین و روسیه را از ایران جدا کند؟
ندری درباره احتمال استفاده آمریکا از توافقات احتمالی با چین و روسیه بهعنوان ابزاری برای چانهزنی و دورکردن این دو کشور از ایران نیز گفت تحقق چنین سناریویی مستلزم آن است که واشنگتن امتیازی به این دو قدرت ارائه کند که ارزش آن برایشان از حفظ روابط با ایران بیشتر باشد.
او با ابراز تردید نسبت به امکان چنین معاملهای توضیح داد: اگر قرار باشد آمریکا چین و روسیه را به کنارگذاشتن روابطشان با ایران ترغیب کند، باید چیزی به آنها بدهد که از ایران باارزشتر باشد. به نظر من، آمریکا نمیتواند بهسادگی معاملهای انجام دهد که در جریان آن، چین و روسیه در مقابل امتیازهایی که از واشنگتن دریافت میکنند، حاضر شوند ایران را رها کنند.
این اقتصاددان در پایان با تأکید بر اینکه چنین احتمالی را بعید میداند، تصریح کرد: در شرایط فعلی بعید میدانم چیزی باارزشتر از ایران برای چین و روسیه وجود داشته باشد که این دو کشور حاضر شوند در مقابل دریافت آن، روابط خود با ایران را کنار بگذارند.