فولاد ایران؛ از آسیب به زیرساخت‌ها تا چالش صادرات و انرژی | ابراهیمی: انرژی از مهم‌ترین چالش‌های پساجنگ است | ضیایی: صنعت فولاد با «خودتحریمی» مواجه است | شعبانی: سیاست ارزی، توان رقابت فولاد را گرفته است

به گزارش اقتصادنیوز، بیست و هشتمین دوره همایش و نمایشگاه بین‌المللی پژوهشگران صنعت فولاد کشور، از روز سه‌شنبه ۵ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در شهر اصفهان فعالیت خود را آغاز کرد. سمپوزیوم امسال با محوریت «هم‌افزایی اکوسیستم علمی-صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» برگزار شده است. 

در حاشیه سمپوزیوم فولاد اصفهان، پنل تخصصی گروه رسانه ای دنیای اقتصاد با محوریت «فولاد ایران در نظم جدید جهانی؛ تهدیدهای ژئوپلیتیک و فرصت‌های تجاری» با حضور مدیران عامل فولاد خوزستان، فولاد کاوه جنوب کیش و فولاد شاهرود برگزار شد.

در این پنل، امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، مجتبی شعبانی، مدیرعامل فولاد کاوه جنوب کیش و مجید ضیایی، مدیرعامل فولاد شاهرود، درباره پیامدهای تحولات ژئوپلیتیک و جنگ بر صنعت فولاد، چالش‌های صادرات، بازگشت ارز، تأمین انرژی، امنیت زنجیره تأمین و راهکارهای حفظ رقابت‌پذیری این صنعت به بحث و تبادل نظر پرداختند.

در ابتدای این نشست، مهرداد اکبریان_ رئیس انجمن سنگ آهن ایران و مدیر پنل، با اشاره به شرایط جدید صنعت فولاد پس از تحولات ماه‌های اخیر، اظهار کرد که آسیب به زیرساخت‌های تولید، محدودیت‌های انرژی و دشواری تأمین نهاده‌ها، برخی فرض‌های گذشته درباره استمرار تولید و فروش را تحت تأثیر قرار داده است.

او تأکید کرد که در شرایط فعلی، مسئله صنعت فولاد تنها شناسایی مشکلات نیست، بلکه باید راهکارهای مدیریتی بنگاه‌های بزرگ برای عبور از این شرایط مورد توجه قرار گیرد تا تجربه این شرکت‌ها برای واحدهای کوچک و متوسط نیز قابل استفاده باشد.

صنعت فولاد باید از تناژمحوری به ارزش‌افزوده‌محوری حرکت کند

امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان، با اشاره به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های فولاد در جریان جنگ، گفت: فولاد خوزستان و فولاد مبارکه به‌عنوان دو مجموعه بزرگ فولادی کشور مورد حمله قرار گرفتند، اما با اتکا به توان داخلی و تلاش کارکنان، این مجموعه‌ها در مدت کوتاهی به مدار تولید بازگشتند.

او با اشاره به توسعه بومی‌سازی در صنعت فولاد افزود: در گذشته میزان وابستگی خارجی صنعت فولاد به حدود ۴۰ درصد می‌رسید، اما امروز این میزان به کمتر از ۵ درصد کاهش یافته است. همین موضوع باعث شد شرکت‌ها بتوانند در شرایط بحرانی و بدون حضور کارشناسان خارجی، تجهیزات و خطوط خود را مجدداً راه‌اندازی کنند.

مدیرعامل فولاد خوزستان یکی از چالش‌های جدی پس از جنگ را حوزه حمل‌ونقل و صادرات دانست و گفت: حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد صادرات محصولات فولادی از مسیرهای دریایی انجام می‌شود و محدودیت‌های ایجادشده در این بخش، فشار بیشتری بر مسیرهای زمینی وارد کرده است؛ در حالی که ظرفیت صادرات زمینی با صادرات دریایی قابل مقایسه نیست.

ابراهیمی تأکید کرد: در شرایط فعلی، صنعت فولاد نباید صرفاً به دنبال افزایش تناژ صادرات باشد، بلکه باید ارزش افزوده محصولات صادراتی را افزایش دهد.

او افزود: هرچه صادرات به انتهای زنجیره تولید و محصولات با ارزش افزوده بالاتر نزدیک‌تر شود، توجیه اقتصادی بیشتری برای کشور خواهد داشت و می‌تواند به عبور صنعت فولاد از شرایط فعلی کمک کند.

انرژی یکی از مهم‌ترین چالش‌های پساجنگ است

ابراهیمی در ادامه با اشاره به بحران انرژی اظهار کرد: صنعت فولاد حدود ۵ درصد گاز و ۹ درصد برق کشور را مصرف می‌کند، اما بخش قابل توجهی از نیاز انرژی خود را نیز از طریق سرمایه‌گذاری مستقیم در نیروگاه‌ها تأمین کرده است.

به گفته او، فولادسازان در سال‌های اخیر در حوزه تولید برق و سرمایه‌گذاری در میادین گازی و زیرساخت‌های انرژی سرمایه‌گذاری کرده‌اند، اما در شرایط محدودیت، همواره امکان استفاده کامل از انرژی تولیدشده توسط خود بنگاه‌ها را ندارند.

او تأکید کرد که در دوران پساجنگ، باید نگاه به صنعت فولاد اصلاح شود و اگر این صنعت دارای مزیت نسبی برای سرمایه‌گذاری در کشور است، باید امکان استفاده از منابع انرژی تولیدشده توسط خود شرکت‌ها فراهم شود.

 سیاست‌های ارزی، توان رقابت فولاد را تحت تأثیر قرار داده است

مجتبی شعبانی، مدیرعامل فولاد کاوه جنوب کیش، با اشاره به مشکلات بنگاه‌های تولیدی گفت: امروز بنگاه اقتصادی علاوه بر تأمین هزینه‌های تولید، باید ناترازی انرژی و زنجیره تأمین را نیز با منابع خود جبران کند، در حالی که دسترسی به تسهیلات ریالی و سرمایه در گردش دشوار شده است. شعبانی: 

او افزود: صادرکننده از یک سو باید ارز حاصل از صادرات را به کشور بازگرداند و از سوی دیگر برای تأمین تجهیزات و مواد مصرفی خود، ارز را با نرخ‌های بالاتر تهیه می‌کند؛ این اختلاف نرخ، توان اقتصادی بنگاه را تحت فشار قرار داده است.

شعبانی با انتقاد از برخی تصمیمات و دستورالعمل‌های ناگهانی گفت: نباید با تصمیمات خلق‌الساعه، مشکلات جدیدی به بنگاه‌های تولیدی اضافه کرد.

به گفته او، در شرایطی که صنعت فولاد با محدودیت انرژی، مشکلات صادرات و فشارهای مالی مواجه است، سیاست‌گذاری باید به سمت کاهش ریسک بنگاه‌ها حرکت کند.

صنعت فولاد محکوم به صادرات است

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به ظرفیت تولید فولاد کشور گفت: صنعت فولاد ایران تقریباً دو برابر نیاز داخلی تولید دارد و با توجه به میزان مصرف داخلی، کشور ناگزیر از صادرات بخش قابل توجهی از تولید فولاد است.

او یکی از مشکلات اصلی صادرات را چندنرخی بودن ارز دانست و گفت: تولیدکننده موظف است ارز حاصل از صادرات را با نرخ مشخصی به سامانه‌های رسمی برگرداند، در حالی که مصرف‌کننده نهایی محصولات فولادی را با نرخ‌های بالاتر خریداری می‌کند.

ابراهیمی ادامه داد: این اختلاف نرخ باعث شده مزیت صادراتی در بخش‌های مختلف زنجیره فولاد جابه‌جا شود و در برخی موارد حتی شرکت‌ها از صادرات صرف‌نظر کنند.

او تأکید کرد: مزیت صادراتی صنعت فولاد ایران باید بر مبنای محصولات با ارزش افزوده بالاتر تعریف شود و صادرات مواد اولیه و محصولات ابتدای زنجیره، در شرایطی که امکان تکمیل زنجیره داخلی وجود دارد، می‌تواند به معنای از دست دادن بخشی از ارزش افزوده بالقوه کشور باشد.

بخشی از صنعت فولاد با «خودتحریمی» مواجه است

مجید ضیایی، مدیرعامل فولاد شاهرود، نیز با اشاره به محدودیت‌های صادراتی گفت: در شرایط فعلی، صادرات محصولات ابتدای زنجیره به دلیل هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت‌های دریایی با دشواری بیشتری مواجه است، در حالی که محصولات نهایی مانند میلگرد امکان بیشتری برای صادرات از مسیرهای زمینی دارند.

او افزود: در برخی استان‌ها، بخش قابل توجهی از واحدهای تولیدکننده میلگرد و نوردی با توقف فعالیت مواجه شده‌اند، در حالی که مرزهای زمینی همچنان می‌توانند امکان صادرات و ارزآوری برای کشور فراهم کنند.

ضیایی با انتقاد از برخی سیاست‌های ارزی گفت: در شرایطی که کشور به ارز حاصل از صادرات نیاز دارد، نباید با تصمیماتی که موجب توقف فعالیت شرکت‌های صادرکننده می‌شود، مسیرهای محدود صادراتی نیز بسته شود.

او تعلیق کارت بازرگانی و مسدود شدن حساب یک شرکت به دلیل موضوع رفع تعهد ارزی را نمونه‌ای از این مشکلات دانست و گفت: چنین اقداماتی در شرایط فعلی می‌تواند مصداق «خودتحریمی» و بستن دریچه‌های محدود صادرات باشد.

صادرات کنسانتره و گندله باید مورد بازنگری قرار گیرد

مدیرعامل فولاد کاوه جنوب کیش در بخش دیگری از این نشست با تأکید بر ضرورت تقویت امنیت زنجیره تأمین، گفت: اگر منابع محدود است، باید اولویت به تأمین نهاده‌های حیاتی و جلوگیری از خام‌فروشی داده شود.

شعبانی با انتقاد از صادرات محصولات ابتدای زنجیره فولاد اظهار کرد: صادرات کنسانتره و گندله باید متوقف یا دست‌کم به‌طور جدی مورد بازنگری قرار گیرد، زیرا این محصولات می‌توانند با ورود به زنجیره تولید داخلی، ارزش افزوده بسیار بیشتری برای کشور ایجاد کنند.

او تأکید کرد: سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در طول دو دهه گذشته برای ایجاد ظرفیت تولید فولاد در کشور انجام شده است و نباید مواد اولیه این زنجیره بدون استفاده از ظرفیت‌های ایجادشده صادر شود.

به گفته شعبانی، تبدیل محصولات اولیه به محصولات نهایی می‌تواند ارزش صادراتی آنها را چند برابر افزایش دهد و به جای صادرات مواد خام، باید بر تکمیل زنجیره و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر تمرکز کرد.

افزایش هزینه تولید در بخش معدن باید مورد توجه قرار گیرد

در ادامه، مهرداد اکبریان با اشاره به دیدگاه‌های مطرح‌شده درباره قیمت‌گذاری محصولات زنجیره فولاد گفت: افزایش هزینه‌های تولید در بخش معدن باید در تحلیل قیمت محصولات زنجیره مورد توجه قرار گیرد.

او با اشاره به افزایش هزینه سوخت، مواد ناریه و سایر نهاده‌های تولید در بخش معدن افزود: افزایش هزینه تمام‌شده سنگ‌آهن به‌طور طبیعی بر قیمت کنسانتره و گندله نیز اثر می‌گذارد و باید شرایط اقتصادی همه حلقه‌های زنجیره در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد.

اکبریان همچنین تأکید کرد که در تصمیم‌گیری درباره قیمت محصولات زنجیره فولاد، نباید تنها منافع یک حلقه مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید شرایط کل زنجیره از معدن تا محصول نهایی در نظر گرفته شود.

پنل «فولاد ایران در نظم جدید جهانی؛ تهدیدهای ژئوپلیتیک و فرصت‌های تجاری» با بررسی چالش‌های امنیت زنجیره تأمین، انرژی، صادرات، بازگشت ارز، حمل‌ونقل و رقابت‌پذیری صنعت فولاد به پایان رسید.