چرا آمارهای جذب سرمایه ایران نزولی است؟
به گزارش اقتصادنیوز، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) در جدیدترین گزارش سالانه خود اعلام کرده سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی در ایران در سال 2014 نسبت به سال 2013 کاهش یافته اما سرمایه‌گذاری‌های ایران در کشورهای دیگر افزایش یافته است.
جدیدترین گزارشی که از روند سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی منتشر شده، نشان می‌دهد کشورهای خارجی سال گذشته کمتر سرمایه‌های خود را وارد ایران کرده‌اند و در مقابل ایرانی‌ها هم در سال 2014 نسبت به سال قبل از آن، سرمایه‌های خود را بیشتر از کشور خارج کرده‌اند.
بر اساس این گزارش تنها در سال 2014 میزان جذب سرمایه‌های خارجی در ایران کاهش نیافته است. روند نزول سرمایه‌گذاری در ایران از سال 2013 آغاز شده و ادامه یافته است. اگرچه ممکن است تحریم‌ها اولین و مهمترین عامل کاهش سرمایه عنوان شوند اما نکته قابل تامل در این آمارها این است که روند جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی در ایران یک روند نوسانی بوده است. یعنی از سال 2008 تا 2012 روند جذب سرمایه صعودی بوده و یکباره از سال 2012 تا 2014 روند نزولی شده و رتبه ایران کاهش چشمگیری را تجربه کرده است. موضوع این است که در همه این سال‌ها ایران درگیر تحریم‌های بین المللی بوده است. اما چه شده که در دو سال گذشته روند جذب سرمایه‌ها کند و نزولی شده اما در سال‌های قبل از آن هم که ایران درگیر همین مشکلات اقتصادی و سیاسی بوده ، سرمایه‌گذاری خارجی افزایش یافته است؟
کمیل طیبی، کارشناس اقتصاد بین‌الملل در گفت‌وگو با اقتصادنیوز در تشریح دلایل این موضوع می‌گوید: روند افزایش سرمایه‌گذاری‌ها واقعی نیست. نه آنکه این نهاد بین‌الملل آمار غیرواقعی منتشر کرده باشد، بلکه غیرواقعی به این معنا که این اعداد و ارقامی که در گزارش آمده احتمالا در قالب عقد قرارداد و تفاهم‌نامه‌هایی بوده که قرار بوده میان ایران و کشورهای دیگر امضا شود اما در همان مراحل اولیه مانده و اجرایی نشده. یعنی به عبارتی این اعداد نمایانگر سرمایه‌هایی است که قرار بوده وارد ایران شود اما نشدند.
این کارشناس اقتصادی دلیل دیگری را هم محتمل می‌داند. اینکه شاید برخی از این سرمایه‌گذاری‌ها ورود سرمایه‌های دولتی از کشورهای دیگر با اهداف و مقاصد خاص میان دولت‌ها بوده باشد. یعنی به این معنا که سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی و در بازار آزاد، ایران را به عنوان یک مبدا مناسب برای سرمایه‌گذاری تشخیص دهد نبوده بلکه ممکن است سرمایه‌هایی با نیات سیاسی بین کشورها وارد شده باشد.
اما هرچه در آمار مربوط به ورود و جذب سرمایه‌ها باید با دیده تردید نگاه کرد، خروج سرمایه‌ها از ایران قطعی است. طیبی نبود ثبات و امنیت اقتصادی، رکود و تورم را از مهمترین عواملی می‌داند که سرمایه‌گذاران ایرانی را تشویق به خروج سرمایه‌های خود کنند.
همین عاملی می‌شود که با مروری بر آمار ببینیم که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب شده توسط ایران در سال 2014 با کاهش 30.98 مواجه شده است. این درحالی است که ایران در سال 2013 نیز با کاهش 35 درصدی جذب سرمایه‌گذاری خارجی نسبت به سال پیش از آن مواجه شده بود.
ایران در سال 2013 بالغ بر سه میلیارد و 50 میلیون دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جذب کرده بود که این رقم در سال 2014 به دو میلیارد و 105 میلیون دلار کاهش یافته است. میزان سرمایه‌مستقیم خارجی جذب شده در سال 2012 نیز بالغ بر چهار میلیارد و 662 میلیون دلار بوده است.
بر اساس این گزارش، ایران در سال 2014 همچنین 605 میلیون دلار سرمایه‌گذاری مستقیم در خارج انجام داده که این رقم با افزایش 314 درصدی نسبت به سال قبل از آن مواجه شده است. ایران در سال 2013 بالغ بر 146 میلیون دلار سرمایه‌گذاری مستقیم در کشورهای دیگر انجام داده بود.
میان 200 کشور جهان، ایران با 15 پله نزول در رتبه 74 جهان از نظر میزان جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در سال 2014 قرار گرفته است. بر این اساس میزان جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی ایران در این سال کمتر از 73 کشور بوده است. این درحالی است که ایران در سال 2013 با 10پله نزول در جایگاه 59 قرار داشت و رتبه ایران در سال 2012 برابر با 49 بود.
اما جایگاه ایران تنها در سرمایه‌گذاری جهانی کاهش نیافته است. موقعیت ایران در منطقه خاورمیانه هم تنزل کرده است. آمار ارائه شده از سوی آنکتاد نشان می‌دهد ایران از نظر جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در سال 2014 میان 14 کشور غرب آسیا رتبه ششم را به خود اختصاص داده، در حالی که رتبه ایران در سال گذشته سه اعلام شده بود.
در این منطقه ترکیه با جذب 12.14 میلیارد دلار سرمایه گذاری مستقیم خارجی رتبه نخست را به خود اختصاص داده است و امارات با جذب 10.06 میلیارد دلار در رتبه دوم قرار گرفته است. بعد از این دو، عربستان با 8.012 میلیارد و عراق با 4.782 میلیارد دلار جذب سرمایه در رتبه‌های بعد قرار دارند.
