گورستان مقامات سیاسی چین | اعترافات بیسابقه ارتش به وجود فساد ساختاری | برخورد با «تهدید بزرگ» آغاز میشود؟
بهگزارش اقتصادنیوز، در روز نوزدهم دسامبر 2025، اداره توسعه تجهیزات کمیسیون مرکزی نظامی چین مجموعه تازهای از دستورالعملها را برای مقابله با ریشهدار ترین مشکل این نهاد، یعنی فساد ساختاری، منتشر کرد. این مشکلات عبارتاند از فساد در فرایندهای خرید تجهیزات نظامی و ناکارآمدی در مدیریت تسلیحات.
اصول راهبردی جدید منتشر شد
آنوشکا ساکسنا در نشنالاینترست نوشت: در چین سندی که با عنوان اصول اخلاق حرفهای و هنجارهای رفتاری منتشر شده، نمایانگر اعترافی تلخ و کمسابقه است؛ اینکه فساد و ناکارآمدی بهطور عمیقی در فرایند خرید، نگهداری و بهرهبرداری از سامانههای تسلیحاتی نفوذ کرده است، همان سامانههایی که ستون فقرات برنامه مدرنسازی دفاعی چین و سیاست خارجی تهاجمی این کشور را تشکیل میدهند.
اقتصادنیوز: در جهان دوقطبی، حساسیت قدرتها نسبت به «حیات خلوت» خود افزایش مییابد. همانطور که گسترش نفوذ چین در آمریکای لاتین باعث نگرانی شدید آمریکا شده است، چین نیز حضور سیاسی و نظامی آمریکا در مرزهای خود را تحمل نمیکند. در چنین شرایطی، کشورهای کوچک و متوسط ناچار خواهند شد موضع خود را مشخص کنند.
قوانین جدید سختگیرانه هستند
از نظر گفتمان سیاسی، دستورالعملهای جدید بر محور مفاهیمی چون اندیشه شی جینپینگ درباره مدیریت و بهبود توسعه تجهیزات و ضرورت تولید تسلیحات، با وفاداری کامل به حزب کمونیست چین شکل گرفتهاند.
با اینحال در کنار توصیههای اخلاقی و ایدئولوژیک، این برنامه مجموعهای از الزامات سختگیرانه و اجرایی را عنوان میکند؛ از غربالگری علمی در فرآیند تصمیمگیری گرفته تا تعیین معیارهای سخت و غیرقابل انعطاف برای سنجش میزان تطابق تسلیحات با شرایط واقعی میدان نبرد، و الزام به ارائه برآوردهای قیمتی صادقانه، بهمنظور جلوگیری از تورم غیرواقعی قیمتها.
رقابتها درون سازمانی هستند
با این حال، فضای درونی اداره توسعه تجهیزات چین بیش از آنکه بر آمادگی رزمی واقعی و رقابت آزاد بازار تمرکز داشته باشد، درگیر رقابتهای درونسازمانی برای کاهش ظاهری قیمتها است. وضعیت به جایی رسیده که ساختار این اداره خود به عاملی فرساینده و مخرب برای جاهطلبیهای نوسازی ارتش چین تبدیل شده است.
موشکهایی که با آب پر شده بودند!
برای درک عمق بحران کنونی، باید به بیانیه درخواست ارائه سرنخ اداره توسعه تجهیزات کمیسیون مرکزی نظامی چین در ژوئیه ۲۰۲۳ بازگردیم؛ بیانیهای که درباره تخلفات کارشناسان تدارکات و مقامات مسئول مدیریت تجهیزات هشدار داده بود.
این بیانیه زمانی منتشر شد که برآوردهای اطلاعاتی آمریکا نشان میداد فساد به اندازهای گسترده شده که حتی برخی از موشکهایی چین که سوخت مایع داشتند، بهجای سوخت با آب پر شدهاند.
علاوه بر این، گزارشها حاکی از آن بود که میدانهای عظیم سیلوهای موشکهای قارهپیما (ICBM) در سینکیانگ، درهای معیوبی دارند که یا باز نمیشوند، و یا درست عمل نمیکنند.
تبانی مقامات در مناقصهها
اگر این گزارشها صحت داشته باشند، به احتمال زیاد نتیجه جانبداری کارشناسی و تبانی در مناقصهها است که در بیانیه ۲۰۲۳ به آن اشاره شده بود. در چنین روندی، قراردادهای ساختوساز به شرکتهای دارای ارتباطات قوی واگذار میشود؛ شرکتهایی که از مصالح و تجهیزات بیکیفیت استفاده میکنند.
در چنین اکوسیستمی، مسئولان ارزیابی فنی ممکن است با سوءاستفاده از خلأهای نظارتی، شرکتهای دولتی یا خصوصی مورد نظر خود را برای پروژهها انتخاب کرده باشند، یا با درز اطلاعات محرمانه، فرایند مناقصه را برای برخی پیمانکاران خاص آسانتر کرده باشند.
بازرسی تجهیزات در آزمایشهای میدانی که در رابطه عملیاتی حزب کمونیست و ارتش چین رایج است، ضعفهای جدی در کیفیت یا مدیریت را آشکار کرده است. تحقیقات داخلی نیز احتمالا از دریافت رشوه توسط برخی مقامات یا برداشت شخصی از بودجههایی که باید صرف تقویت توان واقعی رزمی میشد، پرده برداشته است ؛ روندی که در نهایت به حذف برخی مقامات با عنوان افراد متزلزل، انجامید.
گورستان مقامات سیاسی
در سطح نهادی، این روند به بحران رهبری در بالاترین سطوح منجر شده است. طی سالهای اخیر، کمیسیون مرکزی نظامی و ارتش آزادیبخش خلق، عملا به گورستان مسیرهای سیاسی تبدیل شدهاند.
تازهترین نمونه در اداره توسعه تجهیزات، لی شانگفو، رئیس پیشین این اداره است. او بهدلیل تخلفات انضباطی در دوره مسئولیت خود از ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳، برکنار شد. این دوره همزمان با بیانیه هشدارآمیز در ژوئیه ۲۰۲۳ بود. همچنین جانشین او، شو شوئهچیانگ نیز بهطور کامل از انظار عمومی فاصله گرفته است.
غیبت شو در چهارمین نشست عمومی کمیته مرکزی حزب کمونیست در اکتبر ۲۰۲۵ و همچنین عدم حضور او در مراسم بهکارگیری رسمی ناو هواپیمابر فوجیان در نوامبر، این گمانهزنیها که موج پاکسازیها در حال گسترش است را تایید میکند.
با این وجود، هنوز مشخص نیست که آیا شو قربانی ارتباط با دیگر مقامات تصفیه شده است، یا بابت رسواییهای تدارکاتی تحت پیگرد قرار دارد.
خلاء رهبری جدی است
آنچه که مسلم است، شکلگیری خلأ رهبری در کمیسیون مرکزی نظامی و همچنین در اداره توسعه تجهیزات است؛ وضعیتی که بهسختی میتوان اثر منفی آن را در صنعت دفاعی و روحیه نیروهای ارتش، نادیده گرفت.
چرا برنامه جدید عملی نیست؟
اداره توسعه تجهیزات با سه مانع ساختاری روبهروست، موانعی که هیچ شعار و خطبه سیاسی قادر به غلبه بر آنان نیست.
مشکل اول؛ انحصار شرکتهای دولتی
دستورالعملهای جدید از انتخاب رقابتی میگویند، این در حالی است که بازار تجهیزات نظامی کاملا در سیطره چند شرکت بزرگ دولتی و تحت حمایت حکومت قرار دارد.
مشکل دوم؛ وسواس افراطی به رازداری
از آنجا که خریدهای نظامی جزء اسرار دولتی محسوب میشوند، فاقد نظارت عمومی و حسابرسی مستقلاند؛ یعنی همان سازوکارهایی که در نظامهای دموکراتیک، مانع فساد میشوند. در نتیجه، اداره توسعه تجهیزات ناچار به تکیه بر نظارت درونسازمانی است؛ روشی که دهههاست شکست خورده است.
مشکل سوم؛ سیستمی بودن پروژهها
وقتی خود دستورالعملها اداره صنعت دفاعی را یک پروژه سیستمی میخواند، یعنی فساد در دل مجموعه نظامی صنعتی نه یک نقص تصادفی، بلکه فسادی نهادینهشده است. درواقع، فساد ویژگی ذاتی سیستمی است که در آن رابطه سیاسی بر شایستگی فنی اولویت دارد.
دشمن بیرونی یا فساد درونی؟
برای شی جینپینگ، اهمیت این بحران به نهایت خود رسیده است. احیای ملت چین وابسته به ارتشی است که بتواند در جنگهای اطلاعاتی عصر جدید، پیروز شود.
اما همانگونه که مقررات سال ۲۰۲۵ نشان میدهند، بزرگترین تهدید برای ارتش چین نه دشمن خارجی، بلکه مفسدان داخلی هستند که امنیت ملی را با منافع شخصی معامله کردهاند.
شی جینپینگ از زمان به قدرت رسیدن وعده داده بود که با هرگونه فسادی مقابله کند. به نظر میرسد که اکنون بالاخره زمان این حسابرسیها رسیده است.
اصولی که تنها جوهری بر کاغذ هستند
با این حال، تا زمانی که این سیستمها بسته، مبهم و تحت سلطه انحصار دولتی باقی بماند، این قوانین جدید چیزی بیشتر از جوهری روی کاغذ نخواهند بود.
بدون اثبات عملی کارآمدی تسلیحات و زیرساختهای حیاتی، عصر جدید قدرت نظامی چین محقق نخواهد شد و همچنان گرفتار فساد ریشهدار خواهد ماند.
ارسال نظر