تهدید ایران به حمله نظامی زیر ذره‌بین | اعراب برای جلوگیری از جنگ فعال شدند | روسیه و چین کنار ایران می‌ایستند؟

به گزارش اقتصادنیوز، «کمک‌های زیادی به اشکال مختلف برای ایرانی‌ها در راه است.»، «تمام ملاقات‌هایم با مقام‌های ایرانی را لغو کرده‌ام.» این دوجمله طی ساعات گذشته از سوی دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا مطرح شده است، به فاصله ای کوتاه از ادعای او درباره برنامه ریزی برای ملاقات با مقامات ایران و البته فرستادن سیگنال مذاکره به ایران.

خبر مرتبط

چرخش‌های لحظه ای ترامپ درباره ایران؛ از سیگنال مذاکره تا تهدید به جنگ و فشار تعرفه ای علیه متحدان ایران

اقتصادنیوز: سیاست خارجی ترامپ همواره بر روابط شخصی و تصمیمات هیجانی او بوده است و حتی تحلیلگران آمریکایی نیز در پیش‌بینی تصمیمات احتمالی او در آینده با ابهام مواجه هستند.

این اما اولین بار نیست که ترامپ مواضعی متناقض را مطرح می کند، آشکارترین این رویکرد در وقوع جنگ در میانه مذاکرات را شاهد بودیم. او در روزهایی که ایران درگیر اعتراضات بازاریان و مردم بود نیز چندین بار مواضعی را نسبت به ناآرامی ها اتخاذ کرد. مواضعی که با لحن تهدید و حمله نظامی همراه بود و بارها از سوی ایران با واکنش روبرو شد، چه در قالب نامه رسمی به سازمان ملل و شورای امنیت چه در قالب واکنش های مقامات دستگاه دیپلماسی.

اما در آن سوی دنیا واکنش ها به این مواضع رئیس جمهور آمریکا چیست؟ واکنش سیاستمداران داخلی آمریکا و همچنین واکنش‌های جهانی به این تهدید‌ها متفاوت بوده‌است. عده‌ای چنین رویکردی را در جهت منافع آمریکا دانسته و برخی دیگر هرگونه اقدام بر علیه ایران را نقض جدی قوانین حقوق بشر خوانده‌اند.

در منطقه کشورهای عربی و در راس آنها عربستان در شرایط فعلی حمایت خود را از تهران اعلام کرده و گفته‌اند که اجازه نمی‌دهند از آسمان آنها علیه ایران استفاده شود.

اختلاف در میان مقامات آمریکایی

روزنامه واشنگتن پست در گزارشی از وجود اختلاف نظرها درباره نوع اقدام دوباره آمریکا علیه ایران خبر داده است. به گفته برخی مقامات کاخ سفید که نام آن‌ها افشا نشده است، برخی نگرانند که هرگونه اقدامی علیه ایران با شکست احتمالی آمریکا مواجه شده و هزینه سنگینی را بر این کشور تحمیل کند.

برخی دیگر از نمایندگان سنا نیز با تاکید بر سیاست عدم مداخله، خواستار عدم مداخله در امور داخلی دیگر کشورها توسط دولت ترامپ شده‌اند.​ 

رایزنی ترامپ و عربستان 

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داده: کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به رهبری عربستان سعودی در حال رایزنی با دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری ایالات متحده به منظور جلوگیری از هرگونه اقدام احتمالی واشنگتن در منطقه هستند.

وال استریت ژورنال همچنین اعلام کرد که مشاوران رئیس جمهوری آمریکا خواهان گفت‌وگو و راه‌حل غیرنظامی در این منطقه هستند. این روزنامه آمریکایی افزود: جی‌دی ونس معاون ترامپ، معتقد است پیش از هر اقدامی باید گفت‌وگو صورت گیرد.

وال استریت ژورنال تصریح کرد: برخی از دستیاران ارشد دولت به رهبری ونس از ترامپ خواسته‌اند پیش از هرگونه اقدامی، مسیر دیپلماسی را آزمایش کند. ونس البته در ادامه این اظهارات را نادرست خواند.

واشنگتن‌پست نیز روز سه‌شنبه در گزارشی نوشت که مقامات عرب حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان سعودی، عمان و قطر در پشت پرده نگرانی خود را از پیامدهای هرگونه اقدام نظامی بر علیه ایران در منطقه، بیان کرده‌اند و معتقدند که این اقدامات بازار جهانی نفت را نیز متلاطم خواهد کرد.

روزنامه گاردین نیز با انتشار تحلیلی به قلم سردبیر دفاعی-امنیتی خود آورده است: «به‌رغم تهدیدات ترامپ واقعیت این است که او تقریبا هیچ گزینه‌ای برای مداخله ندارد. عملیات ونزوئلا با ماه‌ها برنامه‌ریزی و استقرار نیرو انجام شد اما آمریکا نیرویی در غرب آسیا مستقر نکرده و بالعکس در ماه‌های اخیر نیروهایش را کاهش هم داده است. آمریکا از ماه اکتبر هیچ ناو هواپیمابری در منطقه ندارد. پس هرگونه اقدامی باید شبیه بمباران دوربرد سه تاسیسات هسته‌ای ایران در ماه ژوئن باشد که انجام دادن آن در یک منطقه شهری خطرناک است و منجر به کشتار غیرنظامیان می‌شود.»

گاردین در ادامه نوشت: «اگر آمریکا بخواهد از پایگاه‌هایش در منطقه هم استفاده کند، کشورهای میزبان با تلافی ایران مواجه خواهند شد. همچنین به نظر نمی‌رسد نظام ایران شکننده یا ضعیف باشد. آن‌ها دولت و ساختار نظامی-امنیتی منسجمی دارند. حملات نمایشی تغییری ایجاد نخواهند کرد. متحدان آمریکا، کنگره و خود ترامپ هم خواهان یک کارزار طولانی یا زمینی نیستند.» رسانه انگلیسی در این گزارش نتیجه‌گیری کرد که «احتمالا حتی مداخله نظامی هم نتواند وعده کمک ترامپ را محقق کند.»

دخالت‌ها شوکه کننده هستند!

وزارت خارجه روسیه نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که دخالت‌های خارجی در ایران را به شدت محکوم می‌کند. این وزارتخانه عواقب این اقدامات را برای وضعیت خاورمیانه و امنیت بین‌المللی وخیم خواند و مجدد دخالت‌های خارجی با هدف تضعیف روند سیاسی داخلی در ایران را محکوم کرد.

روسیه همچنین در واکنش به اظهارات اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی مبنی بر تمایل به تغییر سیاسی در ایران، این اظهارات را شوکه‌کننده و مداخله جویانه خواند. این وزارتخانه صحبت‌های کایا کالاس را به منزله عبور کامل از قواعد و عرف دیپلماتیک نامید.

چین هم در کنار روسیه از کشورهایی است که به‌عنوان متحد تهران، اقدامات و اظهارنظرهای ترامپ را محکوم کرده است. در روزهای اخیر پس از آنکه دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد تعرفه 25 درصدی بر کشورهایی که با ایران همکاری دارند اعمال خواهد کرد؛ چینی‌ها مخالفت شدید خود را ابراز کردند و دولت چین اشکارا مخالفت خود را با هرگونه تهدید تعرفه‌ای دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا علیه کشورهایی که با ایران همکاری اقتصادی دارند، اعلام کرد. 

سخنگوی سفارت چین در واشنگتن گفت: موضع چین در مخالفت با اعمال خودسرانه تعرفه‌های گمرکی، ثابت و روشن است. جنگ‌های تعرفه‌ای و تجاری هیچ برنده‌ای ندارند و اجبار و فشار، مشکلات را حل نمی‌کند. چین به‌شدت با هرگونه تحریم یک‌جانبه و غیرقانونی مخالف است و تمام اقدامات لازم را برای حفاظت از حقوق و منافع مشروع خود اتخاذ خواهد کرد.

همچنین پیش‌تردر روز دوشنبه 22 دی ماه، سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به اتفاقات اخیر در ایران، تاکید کرده بود که تهران بر مشکلات غلبه خواهد کرد و ثبات این کشور حفظ خواهد شد. پکن با دخالت در امور داخلی کشور‌های دیگر و استفاده از زور یا تهدید در روابط بین‌الملل مخالف بوده است.

ترکیه نیز به عنوان همسایه ایران در روزهای اخیر مواضعی تقریبا همسو با تهران اتخاذ کرده است. طبق گزارش‌ها عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و «هاکان فیدان» وزیر امور خارجه ترکیه شامگاه سه‌شنبه ۲۳ دی‌ماه تلفنی گفت‌وگو کردند. وزرای امور خارجه ایران و ترکیه در این مکالمه تلفنی، درباره آخرین وضعیت تحولات منطقه‌ای گفت‌وگو و تبادل نظر کردند.

دیپلماسی فعال است

اما دیپلماسی منطقه ای ایران نیز در این روزها فعال بوده است. از سفر وزیرخارجه به لبنان و برخی رایزنی ها تلفنی تا اعلام مواضع و رایزنی های دبیر شورای عالی امنیت ملی.

شب گذشته، دبیر شورای عالی امنیت ایران، علی لاریجانی، در تماس‌هایی با نخست‌وزیر قطر و مشاور امنیت ملی عراق درباره آخرین تحولات منطقه و ایران گفت‌و‌گو کردند.

محمد بن عبدالرحمن آل ثانی نخست وزیر قطر در این تماس بر ضرورت همکاری‌های دوجانبه تاکید کرد و گفت: هرگونه تلاش برای برهم زدن ثبات در ایران را همراه با پیامدهایی جدی علیه ثبات منطقه می‌دانیم.

قاسم الاعرجی مشاور امنیت ملی عراق نیز با اشاره به روابط طولانی بین دو کشور گفت: ما به دنبال گسترش روابط برادرانه با ایران هستیم. ما در مسائل سخت منطقه‌ای درکنار هم بوده‌ایم و هرگونه تلاش برای برهم زدن ثبات در ایران را همراه با پیامدهایی جدی علیه ثبات منطقه می‌دانیم.

عراقچی نیز در ادامه تلاش های دیپلماتیک خود گفتگویی نیز با مقام اماراتی داشت. شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، معاون نخست وزیر و وزیر خارجه امارات عربی متحده در تماس تلفنی با سید عباس عراقچی، تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و روابط دوجانبه را مورد بررسی قرار داد. 

عراقچی با اشاره به اظهارات تحریک آمیز مقامات آمریکایی که دخالت آشکار در امور داخلی ایران تلقی می‌شود بر عزم مردم ایران جهت دفاع از حاکمیت ملی و امنیت کشور در برابر هرگونه شرارت و دخالت خارجی تاکید کرد.

وزیر امور خارجه ایران همچنین در گفت‌وگوی تلفنی با همتای فرانسوی خود، خواستار محکومیت اقدامات مداخله جویانه خارجی در امور داخلی کشورها شد.

«محمد اسحاق دار» وزیر امور خارجه پاکستان نیز با «سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، طی روزهای اخیر گفتگو و رایزنی کردند. در این گفت‌وگوی تلفنی، وزیر امور خارجه کشورمان با تبیین حوادث چند روز اخیر و به خشونت کشانده شدن اعتراضات مسالمت‌آمیز مردم توسط عناصر خشونت‌طلب وابسته به رژیم صهیونیستی و آمریکا، بر عزم ملت ایران برای صیانت از استقلال، حاکمیت ملی و امنیت ایران در برابر شرارت‌های خارجی تأکید کرد.

موضع اتحادیه اروپا چیست؟

روز سه‌شنبه  انور العنونی سخنگوی اتحادیه اروپا در واکنش به تهدید دونالد ترامپ مبنی بر اعمال تعرفه بر شرکای تجاری ایران گفت: این موضوع فعلا در حد یک پیام در شبکه اجتماعی است و در صورتی که به اقدام اجرایی تبدیل شود، بررسی خواهد شد.

او در ادامه تاکید کرد: در حال حاضر، تمرکز ما صرفا بر اجرای بیانیه مشترک اتحادیه اروپا و آمریکا از سوی هر دو طرف است.

این درحالی است که سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه که به تروئیکای اروپایی شناخته می‌شوند، سفرای ایران را در کشورهای خود به بهانه گسترش اعتراضات، فراخوانده‌اند.

صدراعظم آلمان نیز در اظهاراتی مداخله‌جویانه ادعا کرد که «کار رژیم ایران تمام است و فکر می‌کنم نظاره‌گر روزها و هفته‌های پایانی آن هستیم». عراقچی وزیر امور خارجه ایران خک روزسه‌شنبه ۲۳ دی‌ماه در واکنش به اظهارات مداخله‌جویانه فردریش مرتس صدراعظم آلمان در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: از بین همه دولت‌ها، دولت آلمان شاید بدترین موقعیت را برای پرداختن به موضوع حقوق بشر داشته باشد. دلیل آن ساده است: استانداردهای دوگانه آشکار در سال‌های گذشته هرگونه اعتبار آن دولت را از بین برده است. سیدعباس عراقچی در ادامه افزود: وقتی ایران تروریست‌هایی را که غیرنظامیان و افسران پلیس را می‌کشند، درهم می‌شکند، صدراعظم آلمان با عجله اعلام می‌کند که خشونت ابراز ضعف است. پس آقای مرتس در مورد حمایت کامل خود از قتل‌عام ۷۰ هزار فلسطینی در غزه چه می‌گویید؟ رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به اینکه ایرانیان همچنین ستایش نفرت‌انگیز آقای مرتس از اسرائیل را هنگامی که تابستان گذشته خانه‌ها و صنایع کشورمان را بمباران کرد، به یاد می‌آورند، نوشت: صدراعظم آلمان اصرار داشت که آن خشونت بی‌دلیل و غیرقانونی «کار کثیفی» است که اسرائیل با انجام آن به اروپا خدمت می‌کند. این در حالی است که آلمان در مورد ربایش اخیر یک رئیس دولت توسط ایالات متحده سکوت کرده است.

نامه ایران به شورای امنیت

در پی تهدیدات آشکار و پی‌درپی رئیس‌جمهور آمریکا بر علیه ایران، امیر سعید ایروانی، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد با ارسال نامه‌ای به دبیرکل و رئیس شورای امنیت، اظهارات دونالد ترامپ را مصداق آشکار تحریک به خشونت، تهدید به مداخله نظامی و نقض صریح اصول بنیادین منشور سازمان ملل متحد خواند و خواستار واکنش فوری نهادهای مسئول بین‌المللی شد.

به‌نظر می‌رسد تهران با سه نوع واکنش در مقابل بحران فعلی روبه‌رو بوده است. اروپایی‌ها اغلب در مقابل اتفاقات اخیر یا سکوت اختیار کرده یا علیه جمهوری اسلامی ایران موضع گرفتند. این موضوع تا آنجا پیش رفت که برخی از آنها سفرای خود را از ایران فراخواندند.

کشورهای عربی که در روزهای اول به‌نظر ساکت می‌رسیدند، از روز سه‌شنبه فعال‌تر شده و به گفتگو با مقامات ایرانی پرداختند. در کنار این موضع‌گیری‌ها ظاهرا در پشت پرده هم اتفاقاتی در جریان است و کشورهایی چون عربستان درصدند تا مانع از اقدام احتمالی علیه ایران شوند.

کشورهایی چون روسیه، چین و پاکستان از نخستین‌ روزها و به ویژه پس از تندتر شدن ادعاهای دونالد ترامپ، به انتقادات تند علیه واشنگتن پرداختند.