ضربه سنگین جنگ ایران و اسرائیل به شرکت‌های هواپیمایی بین المللی | مسافران دیگر به ایرلاین‌های عربی اعتماد نمی‌کنند

به گزارش اقتصادنیوز، پاسخ ایران به حمله هوایی‌ای که آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه علیه آن آغاز کردند، شامل حملات موشکی و پهپادی نه‌تنها به اسرائیل، بلکه به چند کشور حاشیه خلیج فارس بوده است. علاوه بر تاسیسات آمریکایی در منطقه، فرودگاه‌های اصلی امارات متحده عربی در دبی و ابوظبی هم هدف قرار گرفتند. خطر برای هوانوردی غیرنظامی باعث بسته شدن حریم هوایی در سراسر منطقه شده است. 

اکونومیست در گزارشی نوشت: اندرو چارلتون از مؤسسه مشاوره‌ای «اِویِیشن اَدوُکِسی» می‌گوید: ایران به‌خوبی از اهمیت اقتصادی شرکت‌های هواپیمایی برای امارات متحده عربی که میزبان دو شرکت «امارات» و «الاتحاد» است و برای قطر، محل استقرار شرکت هواپیمایی «قطر ایرویز»، آگاه است. برای سایر شرکت‌های هواپیمایی، بسته شدن حریم هوایی یک دردسر پرهزینه دیگر است:

بسیاری از آن‌ها پس از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ مجبور شدند مسیر پروازهایشان را تغییر دهند تا از عبور بر فراز روسیه خودداری کنند، و یکی از مسیرهای جایگزین محبوب میان اروپا و آسیا از خاورمیانه می‌گذرد. انحراف‌های تازه، زمان سفر و هزینه سوخت را افزایش داده است. قیمت سهام شرکت‌های بزرگ هواپیمایی اروپایی با باز شدن بازارها در دوم مارس به‌شدت سقوط کرد(در مقطعی سهام «آی‌ای‌جی»، مالک «بریتیش ایرویز» و چند شرکت دیگر، بیش از ۱۲ درصد کاهش یافت) هرچند بخشی از این افت جبران شد.

بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات هوانوردی «او‌ای‌جی»، «امارات» و «قطر ایرویز» از نظر «صندلی-کیلومتر عرضه‌شده» (یعنی مجموع ظرفیت صندلی ضرب‌در مسافت طی‌شده) بزرگ‌ترین شرکت‌های هواپیمایی بین‌المللی جهان هستند. فرودگاه بین‌المللی دبی نیز با جابه‌جایی ۹۵ میلیون مسافر در سال ۲۰۲۵، شلوغ‌ترین فرودگاه جهان برای مسافران بین‌المللی به‌شمار می‌رود.

مسافران سرگردان شده‌اند

مدل کسب‌وکار «ابر-پیونددهنده»‌های حوزه خلیج فارس عمدتا بر این اساس است که مسافران پروازهای طولانی را به مراکز اصلی خود منتقل می‌کنند و سپس آن‌ها را به مقصد نهایی می‌فرستند (هرچند خود دبی نیز به مقصدی محبوب برای خرید و آفتاب‌گرفتن تبدیل شده است). بنابراین آغاز درگیری هزاران مسافر را نه‌فقط در منطقه، بلکه در سراسر جهان سرگردان کرده است. کسانی که خارج از خلیج فارس هستند شاید بتوانند مسیرهای جایگزینی برای بازگشت به خانه یا هتل‌های محل اقامتشان پیدا کنند، اما تا زمانی که پروازها اندک است، افرادی که در کشورهای حوزه خلیج فارس هستند احتمالا همان‌جا گرفتار می‌مانند.

حتی پروازها به کشورهای اطراف، از جمله عربستان سعودی، اردن و مصر هم تحت تأثیر قرار گرفته است. طبق اعلام شرکت داده‌پردازی «سیریوم»، از حدود ۳۸۰۰ پرواز ورودی به منطقه در دوم مارس، دو پنجم لغو شده بود. هر دو شرکت «امارات» و «الاتحاد» اکنون شمار محدودی از پروازها را از سر گرفته‌اند.

اختلال ادامه دارد

 دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گفته است حملات به ایران ممکن است هفته‌ها ادامه یابد؛ بنابراین اختلال‌ها هم می‌تواند ادامه‌دار باشد. حتی پس از ازسرگیری کامل پروازها، بازگرداندن مسافران سرگردان و ناراضی به مسیرهایشان و تنظیم دوباره برنامه‌ها در حالی که هواپیماها و خلبانان در مکان‌های نامناسب قرار گرفته‌اند، زمان خواهد برد. با اینکه شرکت‌های هواپیمایی حوزه خلیج فارس بزرگ، از نظر مالی باثبات و مورد حمایت دولت‌های ثروتمند هستند، شعله‌ور شدن درگیری‌ها ممکن است مسافران را نسبت به تعویض پرواز در این منطقه یا رزرو تعطیلاتی در سواحل طلایی آن مردد کند.

این آشفتگی ممکن است در کوتاه‌مدت به برخی شرکت‌های هواپیمایی سود برساند. حذف بخش بزرگی از ظرفیت شرکت‌های حوزه خلیج فارس احتمالاً برخی مسافران را به سوی گزینه‌های دیگر سوق می‌دهد؛ مانند شرکت‌های بزرگ هواپیمایی چین که برای جابه‌جایی مسافران بین‌المللی با «ابر-پیونددهنده»ها رقابت می‌کنند، یا شرکت «هواپیمایی اتیوپی» که می‌تواند مسافران عازم آفریقا را جذب کند. اما برای صنعت هواپیمایی در مجموع، این درگیری به معنای هزینه‌های بالاتر و تقاضای کمتر است. جهش قیمت نفت پس از حملات اگر ادامه پیدا کند به معنای سوخت گران‌تر و بلیت‌های گران‌تر خواهد بود. و خصومت‌ها ممکن است تمایل مردم به سفر را کاهش دهد؛ چه به خلیج فارس و چه شاید به هر جای دیگر.