مصالحه ایران و آمریکا؛ خیلی دور، خیلی نزدیک | ترامپ به دنبال امتیازات بزرگ است | ایران در مذاکرات صلح ثابت قدم خواهد بود؟
به گزارش اقتصادنیوز، از همان لحظهای که آمریکا و اسرائیل جنگ خود علیه ایران را آغاز کردند، تهران مجموعهای نسبتا ثابت از مطالبات را حفظ کرده است؛ مطالباتی که حول صلحی پایدار، کاهش فشارهای اقتصادی و حق پیگیری غنیسازی هستهای شکل گرفتهاند.
نیویورک تایمز در گزارشی نوشته است: در مقابل، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا بارها اهداف این جنگ را بازتعریف و مواردی چون جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، تا وارد کردن ویرانی گسترده، تغییر رژیم و دستیابی به پیروزی کامل را گاهی حتی چند بار در یک روز مطرح کرده است.
به گفته تحلیلگران، همین ثبات در مطالبات ایران به بقای آن کمک کرده است. اکنون پرسش این است که آیا آتشبس دو هفتهای که روز چهارشنبه اعلام شد، در صورتی که ایران در مذاکراتی که امروز شنبه در پاکستان قرار است برگزار شود، همین خط مشی را حفظ کند، دوام خواهد آورد یا نه؟
ترامپ به دنبال امتیازات بزرگ است
آمریکا به دنبال امتیازات بزرگی است؛ از جمله اینکه ایران اورانیوم با غنای بالای خود را واگذار کند و متعهد شود بهدنبال سلاح هستهای نخواهد رفت، همچنین محدودیتهای دیگری بر توان نظامی خود بپذیرد؛ عبور و مرور آزاد در تنگه هرمز را دوباره برقرار کند؛ و به حمایت از حزبالله پایان دهد. ترامپ در پیامهایی در شبکه اجتماعی خود یعنی تروث سوشال مطالبات منتشرشده ایران را فریب خواند و مدعی شد پیشنهادهای ایران در پشت درهای بسته منطقیتر هستند.
اقتصادنیوز: پرسش اصلی درباره آینده سیاست های مکگورک، فراتر از خود اوست. درحقیقت این پرسش به آینده سیاست آمریکا در خاورمیانه مربوط میشود؛ این که آیا آمریکا به مسیر فعلی، یعنی مدیریت بحرانها و تمرکز بر دستاوردهای کوتاهمدت ادامه خواهد داد، یا بهدنبال یک تغییر اساسی در رویکرد خود خواهد بود؟
ایران میگوید هدفش از این مذاکرات، ایجاد معادلات جدید امنیتی و سیاسی در خاورمیانه است که قدرت و رهبری این کشور را به رسمیت بشناسد. این موضوع در بیانیهای که عصر سهشنبه توسط شورای عالی امنیت ملی؛ نهاد قدرتمند مسئول سیاستگذاری دفاعی و خارجی منتشر شد، آمده است.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتمهاوس در لندن، گفت ایران بارها خواستار توافقی شده که از هرگونه حمله مشابه در آینده جلوگیری کند و روند بازسازی پس از جنگ را تسریع بخشد. اما اینکه آیا میتواند در پاکستان به این مطالبات پایبند بماند یا نه، هنوز مشخص نیست.
تهران اهرمهای جدیدی دارد
ترامپ ادعای پیروزی کرده و معتقد است ایالات متحده دست بالا را دارد. با این حال، ایران هم با اهرمهای جدیدی از این درگیری خارج شده است؛ از جمله تأثیرگذاری بر اقتصاد جهانی از طریق بستن تنگه هرمز و وارد کردن خسارت به زیرساختهای انرژی حیاتی برای همسایگان عرب خلیج فارس و پایگاههای آمریکا در منطقه. ایران میخواهد از تکرار رویدادهای ژوئن گذشته جلوگیری کند، زمانی که حمله ۱۲ روزه آمریکا و اسرائیل بدون هیچ توافق رسمی پایان یافت و در ۲۸ فوریه دوباره از سر گرفته شد.
ترامپ در ابتدا سطح توقعات را بالا تعیین کرده و خواستار تسلیم بیقید و شرط ایران شده بود، که بعدا آن را به معنای از دست دادن توانایی جنگیدن تعریف کرد.
او بارها در خواستههای خود نوسان داشت. برای مثال، فقط در روز دوشنبه گذشته؛ در آستانه آتشبس صبح آن روز چشمانداز آتشبس را گامی مهم خواند، بعدازظهر خواست ایران التماس کند و شب گفت که تمام کشور را میتوان در یک شب از بین برد.
به گفته کریم سجادپور، کارشناس ایران در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی در واشینگتن در دهههای پس از انقلاب، ایران تنها دو بار در مسائل مهم سیاست خارجی به مصالحه تن داده است،
ایران در سال ۱۹۸۸ آتشبس جنگ ایران و عراق را پذیرفت. و در سال ۲۰۱۵، در دولت اوباما، توافق هستهای را امضا کرد که شامل بازرسیهای خارجی و خروج بخش زیادی از اورانیوم غنیشده بود.
هیچیک از این موارد، ایران را وادار نکرد از دو اصل بنیادین خود که از سال ۱۹۷۹ راهنمای نظام بودهاند دست بکشد: تضعیف نفوذ آمریکا و مخالفت با اسرائیل.
برای مذاکرات روز شنبه، ۱۰ بندی که ایران بهصورت عمومی منتشر کرده شامل مجموعهای از مطالبات گسترده است که به گفته دولت ترامپ غیرواقعی به نظر میرسند.
علاوه بر تضمین اینکه هرگز دوباره مورد حمله قرار نگیرد، این مطالبات شامل ادامه برنامه هستهای، خروج نیروهای آمریکا از منطقه و پایان حملات علیه حزبالله در لبنان میشود.
شاید مهمترین مورد این است که ایران میخواهد بر عبور کشتیها از تنگه هرمز، که پیشتر آزاد بود عوارض وضع کند. حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از این تنگه عبور میکند. از نظر اقتصادی نیز، خواستار دریافت غرامت جنگی و لغو دههها تحریم است.
در تائیدگفتههای ترامپ، سخنگوی او، کارولین لویت، در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت ایران پیشنهاد اولیه خود را تغییر داده و بهصورت خصوصی طرحی خلاصهتر و منطقیتر ارائه کرده که باعث شد آمریکا آتشبس را بپذیرد.
مقاومت ادامه خواهد داشت
با این حال، بیانیه شورای عالی امنیت ملی در روز سهشنبه نشان میدهد که مقاومت ادامه خواهد داشت.
سجادپور گفت: ایران میخواهد امتیازات بزرگی از آمریکا بگیرد، اما در عین حال آن را بهعنوان دشمن اصلی خود حفظ کند. او افزود مطالبات علنی آمریکا و ایران در یک جهان هم قرار ندارند.
مسائلی مانند تنگه هرمز یا حملات اسرائیل در لبنان نیز میتوانند آتشبس را از بین ببرند. به گفته علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، این نخستین بار بود که حزبالله مستقیما برای دفاع از ایران به اسرائیل حمله کرد؛ بنابراین اگر ایران از این سازمان دفاع نکند، پیام بدی خواهد داشت. او گفت: اگر ایرانیها به حزبالله پشت کنند، چگونه میتوانند روی حوثیها حساب کنند؟
در عین حال، اگرچه ترامپ آمادگی خود را برای از سرگیری جنگ اعلام کرده، اما زمان به ضرر او عمل خواهد کرد. او بهزودی با مجموعهای از رویدادهای مهم روبهروست: دیدار با شی جینپینگ، میزبانی ایالات متحده از جام جهانی فوتبال و فصل انتخابات میاندورهای آمریکا. ادامه جنگ میتواند بر همه اینها سایه بیندازد.
با وجود لحن تند، تحلیلگران مدعی هستند ایران ممکن است به دلیل هزینههای سنگین جنگ آماده مصالحه باشد، چرا که با مشکلات بزرگی روبهروست.
