جنگ روایتها بین ایران و آمریکا | فرسایش نفوذ واشنگتن در بین متحدان قدیمی | وقتی جنگ فراتر از میدان حرکت می کند
به گزارش اقتصادنیوز، به تازگی اسناد محرمانه دیپلماتیکی به دست نشریه اکونومیست رسیده که نشان می دهد جنگ با ایران نهتنها معادلات امنیتی، بلکه اعتبار جهانی آمریکا را نیز با چالشهای جدی مواجه کرده است. این مکاتبات وزارت خارجه که بهدست رسانه پولیتیکو نیز رسیده است، تصویری از فرسایش نفوذ واشینگتن، و بهویژه در میان جوامع مسلمان، ارائه میدهد.
در این اسناد، پیامدهای جنگ در سه کشور بحرین، جمهوری آذربایجان و اندونزی بررسی شده؛ کشورهایی که هر یک در جغرافیای سیاسی متفاوتی قرار دارند، اما در یک نقطه مشترک هستند؛ گسترش روایتهای همسو با ایران و عقبماندگی آمریکا در میدان جنگ رسانهای.
روایت های ضدآمریکایی پیشتاز در جنگ روایت ها
نهال طوسی در پولیتیکو نوشت: دیپلماتهای آمریکایی مستقر در این کشورها، میگویند که آمریکا در عرصههای مختلف رسانهای وبهویژه فضای دیجیتال، در معرض هجمه بازیگران طرفدار ایران قرار گرفته است؛ بازیگرانی که از چابکی، خلاقیت و توانایی بالایی در تولید و انتشار محتوا برخوردارند. در جمهوری آذربایجان، روابطی که پیشتر روندی رو به بهبود داشت، اکنون متوقف یا حتی متزلزل شده است. در بحرین، این پرسش در حال شکلگیری است که آیا آمریکا متحد خود را در برابر تهدیدات ایران تنها گذاشته است یا نه. در اندونزی نیز، رهبران سیاسی با فشارهای فزایندهای برای کاهش همکاریهای امنیتی با واشنگتن مواجهاند.
برخی از این اسناد به تأثیرات فوری روایت های ضدآمریکایی اشاره دارند، در حالی که برخی دیگر نسبت به پیامدهای بلندمدت ادامه جنگ با ایران هشدار میدهند. تصویری که از این مکاتبات برمیآید، حاکی از کاهش اعتماد عمومی و حتی اعتماد دولتهای مختلف به آمریکا است.
نگرانی دیپلمات های آمریکایی؛ تنها باز نشر مجاز است!
نکته قابلتوجه در این اسناد، درخواستهای ضمنی برای اعطای اختیارات بیشتر به سفارتخانههای آمریکا در حوزه ارتباطات رسانهای است. دیپلماتها تأکید کردهاند که برای مقابله مؤثر با روایتهای منفی، باید امکان واکنش سریع، انعطافپذیر و فعال در شبکههای اجتماعی داشته باشند. با این حال، طبق دستورالعملهای صادره، سفارتخانهها از تولید محتوای مستقل درباره جنگ با ایران منع شده و صرفا مجاز به بازنشر پیامهای تأییدشده از سوی کاخ سفید یا وزارت خارجه هستند.
ارسال همین مکاتبات نیز خود نشانهای از وخامت اوضاع است. به گفته برخی دیپلماتها، فضای حاکم بر دولت دونالد ترامپ موجب شده تا بسیاری از کارمندان دستگاه دیپلماسی از ابراز نگرانیهای صریح خودداری کنند؛ بهویژه پس از کنار گذاشته شدن آنان از تصمیمگیریهای کلان، اخراج گسترده نیروها و تأکید بر وفاداری بهعنوان معیار اصلی حضور در دولت.
موفقیت ایران در کسب همدلی
در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با بهرهگیری از ابزارهایی چون میمها و شبکههای ارتباطی مذهبی و اجتماعی، بهطور گسترده در حال شکلدهی به افکار عمومی است و همزمان از ظرفیتهای دیپلماتیک خود برای جلب همدلی در جوامع هدف بهره میبرد.
بحرین؛ متحدی که با دو دلی به ادامه روابط می نگرد
بحرین، یکی از متحدان دیرینه آمریکا و میزبان ناوگان پنجم نیروی دریایی این کشور است؛ اما اکنون در معرض تردیدهای زیادی قرار گرفته است. بر اساس گزارش سفارت آمریکا در منامه، این تصور در افکار عمومی شکل گرفته که واشنگتن برای حمایت از اسرائیل، امنیت بحرین را در اولویت دوم قرار داده است.
در شبکههای اجتماعی، برخی حسابهای نزدیک به ایران می گویند که حضور نظامی آمریکا، این کشور را به هدفی مشروع برای حملات ایران تبدیل کرده است. این روایتها، در غیاب پاسخگویی مؤثر از سوی آمریکا، بهسرعت در حال گسترشاند.
ضعف دولت ترامپ در پیام رسانی
دیپلماتهای آمریکایی تأکید میکنند که ضعف در پیامرسانی، یکی از عوامل اصلی این وضعیت است. در حالی که رسانههای رسمی بحرین که تحت نظارت دولت فعالیت میکنند، بر نقش نیروهای داخلی در دفع تهدیدات تأکید دارند، اشارهای به حمایتهای نظامی و آموزشی آمریکا نمیشود. این خلأ اطلاعاتی، زمینه را برای تقویت روایتهای رقیب فراهم کرده است.
جمهوری آذربایجان؛ از بهبود روابط تا بازگشت تردیدها
در جمهوری آذربایجان، تحولات اخیر نشاندهنده تغییر تدریجی در نگرش رسانهای نسبت به آمریکاست. پس از نشست صلحی که با نظارت دونالد ترامپ میان باکو و ایروان برگزار شد، فضای رسانهای این کشور بهطور محسوسی به نفع آمریکا تغییر کرده بود؛ اما با آغاز جنگ علیه ایران این روند معکوس شده است.
رسانههای آذربایجانی در ماههای اخیر، آمریکا و اسرائیل را مسئول آغاز درگیری معرفی کرده و از نبود راهبردی روشن برای پایان آن انتقاد کردهاند. بازنشر مطالب انتقادی از رسانههای بینالمللی نیز بهعنوان نشانهای از تغییر جهتگیری رسمی تلقی میشود.
اندونزی: میدان رقابت بر سر افکار عمومی مسلمانان
اندونزی بهعنوان بزرگترین کشور مسلمان جهان، به صحنهای کلیدی برای رقابت روایتها تبدیل شده است. بر اساس گزارش سفارت آمریکا در جاکارتا، ایران با اجرای یک عملیات گسترده نفوذ رسانهای، تلاش دارد تا با تأکید بر همبستگی اسلامی و بهرهگیری از گفتمان ضد استعمار، آمریکا و اسرائیل را بهعنوان قدرتهای امپریالیستی معرفی کند.
روش های خلاقانه تهران در فضای مجازی
این تلاشها که گاه با استفاده از روشهای خلاقانهای مانند پیامهای رمزگذاریشده همراه است، با استقبال قابلتوجهی در فضای مجازی و رسانههای محلی مواجه شده است. در مقابل، محدودیتهای اعمالشده بر دیپلماتهای آمریکایی، توانایی آنان را در پاسخگویی مؤثر کاهش داده است.
در این میان، دولت رابوو سوبیانتو با چالشی دوگانه روبهروست: از یکسو، تمایل به حفظ همکاریهای امنیتی با آمریکا دارد؛ درحالی که سوی دیگر با فشار افکار عمومی برای فاصله گرفتن از این کشور مواجه است.
وقتی جنگ فراتر از میدان حرکت می کند
آنچه این اسناد فاش می کنند، نشاندهنده انتقال تدریجی میدان رقابت از عرصه نظامی به حوزه ادراکات و روایتهاست. در این میدان، برتری نه با قدرت سخت، بلکه با توانایی در شکلدهی به افکار عمومی تعیین میشود. در حالی که ایران با بهرهگیری از ابزارهای نوین ارتباطی، حضوری فعال و تأثیرگذار داردآمریکا با محدودیتهای درونی و ضعف در پیامرسانی، در موقعیتی تدافعی قرار گرفته است.
در صورت تداوم چنین روندی، پیامدهای آن میتواند فراتر از کاهش محبوبیت باشد و احتمالا منجر به بازتعریف روابط راهبردی آمریکا، در مناطق حساس جهان شود.
