پیام غیبت ایران در دور دوم مذاکرات در اسلامآباد | آمریکا به دنبال گرفتن 400 کیلوگرم اورانیوم ایران به عنوان «غنیمت» است
به گزارش اقتصادنیوز، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا کورمالکورمال، بیصبر و با نوعی خودنمایی پیش میرود. تهدیدها علیه ایران یکی پس از دیگری مطرح میشوند و در میانشان وعده یک گشایش قریبالوقوع دیپلماتیک داده میشود، بیآنکه توجهی جدی به انسجام یا درک درست از طرف مقابل وجود داشته باشد.
لوموند در گزارشی نوشت: روز یکشنبه ۱۹ آوریل، تنها چند روز پیش از پایان یک آتشبس دو هفتهای، توقیف یک کشتی باری ایرانی توسط نیروی دریایی آمریکا شکاف تازهای از عدمقطعیت ایجاد کرد؛ در حالی که تهران وعده پاسخ نظامی داد. همان صبح، رئیسجمهور میلیاردر آمریکا اعلام کرده بود که هیاتی از کشورش راهی اسلامآباد، پایتخت پاکستان، خواهد شد. برای چند ساعت مشخص نبود که آیا معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، ریاست این هیات را بر عهده خواهد داشت یا نه. ترامپ به ایبیسی گفته بود که به دلایل امنیتی در این سفر حضور نخواهد داشت، اما کاخ سفید بعدا مشارکت او را تایید کرد.
اقتصادنیوز: ترامپ در حال رقابت با انتخابات میاندورهای است، ایران روی فرسایش زمان حساب میکند و نتانیاهو به جنگی نیاز دارد که پایان نداشته باشد.
پاکستان قرار بود برای دومین بار میزبان مذاکرات دوجانبه سطح بالا میان آمریکا و ایران باشد. با این حال، تهران هنوز حضور خود را تأیید نکرده و رفع محاصره دریایی آمریکا را پیششرط قرار داده است. اسلامآباد همچنان فعالانه در تلاش است تا دو طرف را به هم نزدیک کند. غیبت ایران بهعنوان بیاعتنایی به واشنگتن تلقی خواهد شد و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را بسیار بالا میبرد؛ یعنی انتخاب جنگ، در غیاب یک راهبرد خروج.
هرگز مشخص نخواهد شد که رئیسجمهور آمریکا تا چه اندازه به روایتهایی که میسازد باور دارد؛ روایتهایی که خیلی سریع توسط واقعیت فرو میریزند. اما اصرار او بر این باور که تهدیدهایش میتواند واقعیت را مطابق خواستههایش شکل دهد، ظاهرا پایانی ندارد. فعلا این رفتارها ایران را خشمگینتر کرده و بیاعتمادیاش به واشنگتن را افزایش داده است؛ بیاعتمادی که از زمان خروج آمریکا از توافق هستهای در سال ۲۰۱۸ یکی از عوامل اصلی روابط دو کشور بوده است.
بداههکاری مداوم
ترامپ همچنان معتقد است فشار نظامی و اقتصادی، حکومت ایران را وادار به تسلیم خواهد کرد. او روز یکشنبه اعلام کرد که یک ناوشکن آمریکایی به یک کشتی باری ایرانی که شش ساعت به هشدارها بیتوجهی کرده و تلاش کرده بود محاصره دریایی آمریکا را بشکند، شلیک کرده است. محل دقیق این حادثه اعلام نشده. ارتش آمریکا گفت موتورخانه کشتی توسکا هدف قرار گرفته و سپس تفنگداران دریایی کنترل آن را به دست گرفتهاند.
تهران این اقدام را دزدی دریایی خواند و کاخ سفید را به نقض تعهدات خودش با ادامه محاصره تا پایان مذاکرات متهم کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز یکشنبه در شبکه اجتماعی ایکس گفت: محاصره بهاصطلاح بنادر یا سواحل ایران توسط آمریکا نهتنها نقض آتشبس با میانجیگری پاکستان است، بلکه اقدامی غیرقانونی و مجرمانه نیز محسوب میشود.
تنها ۴۸ ساعت پیش از آن، ترامپ سرمست از موفقیت بود: تهران با ازسرگیری عبور و مرور در تنگه هرمز موافقت کرده بود. اما روز بعد، شنبه، دو کشتی تجاری از جمله یکی متعلق به شرکت فرانسوی هدف تیرهای هشداردهنده ایران قرار گرفتند. پیام روشن بود: «کنترل ایران بر این تنگه مطلق نیست، اما توانایی آن برای مختل کردن کشتیرانی همچنان پابرجاست.»
ترامپ صبح یکشنبه در شبکه تروث سوشال با لحنی طعنهآمیز نوشت: «کار قشنگی نبود، نه؟ و به شلیکهای هشدار ایران اشاره کرد.» سپس تهدیدهایش را تشدید کرد: «ما یک توافق بسیار منصفانه و منطقی پیشنهاد میکنیم و امیدوارم آن را بپذیرند، چون اگر نپذیرند، ایالات متحده هر نیروگاه و هر پلی در ایران را نابود خواهد کرد.»
اقتصادنیوز: چین به دنبال ثبات است و نمیخواهد تمام نقشهای آمریکا را بر عهده بگیرد، اما از این جنگ بیشتر سود میبرد تا ضرر. در حالی که آمریکا تمرکز خود را از دست میدهد و متحدانش را دور میکند، چین با حفظ ثبات، جایگاه خود را تقویت میکند.
او پیشتر، در ۷ آوریل، با بهکار بردن عباراتی که یادآور ادبیات نسلکشی بود جنجال به پا کرده بود: «یک تمدن کامل امشب نابود خواهد شد.» سپس عقبنشینی کرد و با اصل آتشبس موافقت کرد تا به دیپلماسی فرصت بدهد.
اما این چه فرصتی است، اگر دیپلماسی فقط در حد حرف باشد؟ ترامپ در روزهای اخیر وعده داده بود که این تلاشها به نتیجه خواهد رسید، اما در واقع با موانع زیادی روبهروست. در سوی آمریکا، بداههکاری در کاخ سفید حاکم است، همراه با تمایل به تحقیر طرف مقابل یا ادعای تحمیل تغییر. در سوی ایران نیز شکافهای داخلی در جریان آتشبس میان نهادهای نظامی-امنیتی و جناح سیاسی-دیپلماتیک آشکارتر شده است؛ جناحی که متهم است میخواهد منافع کشور را واگذار کند.
نماد حاکمیت
نویسنده این گزارش مدعی شده است؛ در زمان جنگ، سلاحها حرف آخر را میزنند، اما وضعیت کنونی پیچیدهتر است: چه کسی مشروعیت و اختیار دارد به فهرست مطالبات آمریکا پاسخ «بله» یا «نه» بدهد؟ حتی در حالی که دولت ترامپ ادعا میکند مذاکرات فنی، بهویژه درباره برنامههای هستهای و موشکی را به تعویق انداخته، تهران باید به یک موضوع کلیدی پاسخ روشن بدهد: اورانیوم با غنای بالا.
ترامپ خواستار آن است که ذخیرهای حدود ۴۰۰ کیلوگرم از این ماده به آمریکا تحویل داده شود، بهعنوان نوعی «غنیمت». مقامهای ایرانی این احتمال را رد میکنند و آن را نمادی از حاکمیت ملی میدانند.
از نظر اقتصادی، ایران تضعیف شده، اما حاکمیت همچنان معتقد است زمان به نفعش پیش میرود. ترامپ که مشتاق عبور از این دوره جنگی است، با مخالفت اکثریت افکار عمومی آمریکا روبهرو شده است. طبق نظرسنجی انبیسی نیوز میزان تایید عملکرد او به پایینترین سطح تاریخی رسیده: تنها ۳۷ درصد از اقداماتش حمایت میکنند و ۶۳ درصد مخالفاند. حدود یکسوم وفادار باقیمانده همان پایگاه ماگا است که از هر اقدامی که رئیسجمهور انجام دهد حمایت میکند. در میان کسانی که خود را طرفدار جنبس ماگا میدانند، ۸۷ درصد از جنگ با ایران حمایت میکنند. اما فراتر از آن، ائتلافی که ترامپ را به کاخ سفید رساند، اکنون بهنظر میرسد از هم پاشیده است.
