پایان جنگ ایران و آغاز تمرکز غرب بر «جنگ اوکراین» | ترامپ تا کجا کنار کییف میایستد؟ | تغییر جهت در دامنههای آلپ
بهگزارش اقتصادنیوز، توافقی که میان دولت دونالد ترامپ و ایران حاصل شد، حداقل تا این لحظه یکی از مهمترین بحرانهای خاورمیانه را از صدر دستور کار قدرتهای جهانی، کنار زده است. با فروکش کردن این تنش، توجه دیپلماتیک غرب بار دیگر به جنگ اوکراین معطوف شده است؛ جنگی که در ماههای اخیر تا حدی زیر سایه بحران ایران قرار گرفته بود.
تغییر جهت در دامنههای آلپ
لوموند در گزارشی نوشت: نشست گروه هفت که در روز چهارشنبه 17 ژوئن به میزبانی فرانسه در شهر اویان در دامنههای آلپ برگزار شد، نشانه روشنی از تغییر اولویتهای جهان بود.
اقتصادنیوز: این عدم تقارن باعث شده تا پذیرش بنبست برای واشنگتن بسیار دشوارتر از تهران باشد. آمریکا نمیتواند سلطه منطقهای ایران را تحمل کند، اما همانگونه که تحولات ماههای اخیر نشان دادهاند، جنگ ابزار مناسبی برای مهار این نفوذ نیست. این نگرانیها نیازمند ابزارهایی متفاوت و هدفمندتر هستند.
در روز بعد نیز نشست شورای اروپا در بروکسل، ادامه همین رویکرد را تأیید کرد. به نظر میرسد ترامپ که از دستیابی به توافق با ایران احساس رضایت میکند و آن را راهی برای خروج از یک بحران پرهزینه میداند، این بار با آمادگی بیشتری به حرفهای متحدان اوکراین گوش داده است. در این میان، ولودیمیر زلنسکی نیز بار دیگر تلاش کرد تا رهبران غربی را متقاعد کند که اکنون زمان کاهش حمایتها از کییف نیست.
پوتین پیش از همه وارد میدان شد
با این حال، ولادیمیر پوتین پیش از آغاز این رایزنیها بیکار ننشست. رئیسجمهور روسیه مطابق روال همیشگی خود پیش از نشست با ترامپ گفتوگو کرد؛ اقدامی که بسیاری آن را تلاشی برای تأثیرگذاری بر مواضع رئیسجمهور آمریکا پیش از شنیدن استدلالهای حامیان اوکراین میدانند.
از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید، او همواره مواضعی را اتخاذ کرده که با روایتهای روسیه از جنگ همخوانی بیشتری داشته است. او حتی از بهکار بردن صریح واژه متجاوز برای توصیف روسیه نیز خودداری میکند. این رویکرد حتی در رفتار نزدیکترین فرستادگان ترامپ نیز دیده میشود.
در این میان، استیو ویتکاف و جرد کوشنر در ماههای گذشته بارها با پوتین دیدار کردهاند، اما هرگز سفری به کییف نداشتهاند. این مسئله در اروپا و اوکراین با انتقادهای فراوانی روبهرو شده است.
موازنه در میدان نبرد تغییر کرده
اما تغییر لحن ترامپ فقط به تحولات دیپلماتیک مربوط نمیشود، بلکه آنچه که در میدان نبرد رخ میدهد نیز در تغییر نگاه غرب نقش بسیار مهمی داشته است. تا چندی پیش، بسیاری از ناظران معتقد بودند که اوکراین تنها در حال خریدن زمان است و کمکهای غربی فقط میتوانند روند شکست را کندتر کنند، اما تحولات هفتههای اخیر این تصویر را به کلی متحول کرده است.
حملات زیرساختی شدید به مسکو
در هفتههای اخیر، اوکراین موفق شده تا حملات گستردهای را در عمق خاک روسیه انجام دهد. این کشور چند روز پیش با موجی از پهپادهای دوربرد، اهدافی در اطراف مسکو و چند تأسیسات انرژی روسیه را هدف قرار داد. در میان اهداف اعلامشده، یک پالایشگاه نفت و زیرساختهای مرتبط با سوخترسانی قرار داشت که به گفته مقامهای اوکراینی در پشتیبانی از ماشین جنگی روسیه نقش دارند. این حملات بار دیگر نشان داد که کییف که سالها تحت بمباران روسیه بود، دیگر فقط در موضع دفاعی قرار ندارد و توانایی ضربه زدن به اهدافی در صدها کیلومتر دورتر از خط مقدم جنگ را به دست آورده است. این وضعیت میتواند هزینه جنگ را به عمق خاک روسیه منتقل کند.
احیای حمایت نظامی غرب از کییف
همین تغییر در موازنه میدان نبرد باعث شد تا رهبران غربی در این نشست، از ضرورت تقویت دوباره اوکراین سخن بگویند. نتیجه این رایزنیها مجموعهای از تعهدات تازه برای کمک به تولید موشکهای دوربرد و سامانههای پدافند هوایی در اوکراین بود؛ طرحی که امانوئل مکرون برای تحقق آن تلاش زیادی کرد.
هدف از این برنامه نیز روشن است: اوکراین باید بتواند هم از شهرهای خود بهتر دفاع کند، و هم هزینه ادامه جنگ را برای کرملین افزایش دهد. رهبران اروپایی معتقدند هرچه فشار نظامی و اقتصادی بر روسیه بیشتر شود، احتمال پذیرش راهحل سیاسی از سوی مسکو نیز افزایش خواهد یافت.
با پایان جنگ ایران، فشارها بر مسکو بیشتر می شود
از سوی دیگر، پایان درگیری با ایران میتواند پیامدهای قابل توجهی را در جنگ اوکراین داشته باشد. در ماههای گذشته بخش قابل توجهی از منابع نظامی و ذخایر تسلیحاتی آمریکا صرف حفاظت از متحدان واشنگتن در خلیج فارس شده بود. با کاهش این تهدید، دست آمریکا برای حمایت از اوکراین بازتر خواهد شد.
همچنین بازگشایی تنگه هرمز میتواند شرایط را برای بازگشت برخی تحریمهای اقتصادی علیه روسیه فراهم کند. واشنگتن پیشتر بخشی از تحریمها بر صادرات نفت روسیه را برای جلوگیری از جهش قیمت انرژی در بازارهای جهانی لغو کرده بود. این تصمیم با نارضایتی اوکراین و متحدان اروپایی آن همراه بود. اکنون با بازگشایی تنگه هرمز و فروکش کردن نگرانیها درباره بازار نفت، امکان اعمال دوباره این محدودیتها افزایش یافته است. اعمال دوباره این تحریمها میتواند فشار بیشتری را بر بودجه روسیه وارد کند؛ بودجهای که از قبل نیز زیر بار هزینههای سنگین جنگ قرار داشته است.
ترامپ این بار در کنار اوکراین میماند؟
البته هنوز هیچ تضمینی وجود ندارد که این تغییر رویکرد پایدار بماند. ترامپ در گذشته بارها پس از ارسال پیامهای امیدوارکننده به اوکراین، مسیر دیگری را در پیش گرفته است. به همین دلیل بسیاری از ناظران با احتیاط به تحولات اخیر نگاه میکنند.
با این همه، نشست اویان دستکم یک پیام روشن داشت: اوکراین دیگر آن کشور در آستانه شکست نیست که برخی چند ماه پیش تصور میکردند. مقاومت مردم این کشور، توانایی ارتش اوکراین در حفظ جبههها و حمله به اهدافی در داخل روسیه، نگاه بسیاری از رهبران غربی را تغییر داده است. اکنون این امید وجود دارد که حمایت از کییف بار دیگر به یکی از اولویتهای اصلی غرب تبدیل شود؛ حمایتی که به باور بسیاری، اوکراینیها آن را با ایستادگی و بهایی که در این جنگ پرداختهاند به دست آوردهاند.
