بزرگراه مرگ میان روسیه و اوکراین | پشت پرده محاصره لجستیکی روسیه از محور جنوب | چرا کریمه برای پوتین حیاتی است؟
به گزارش اقتصادنیوز، در طی روزهای گذشته اوکراین کارزاری گسترده از حملات پهپادی را برعلیه شبه جزیره کریمه در جنوب روسیه، آغاز کرده است. این جزیره برای مسکو اهمیت لجستیک و نظامی بالایی دارد.
در این میان، بسیاری هدف اوکراین از حمله به این جزیره را فراتر از آسیب نظامی به مسکو می دانند.
بزرگراه مرگ
پل هوکنوس در فارن پالیسی نوشت: صدها کامیون سوخته، تانکرهای منهدمشده و خودروهای نظامی از کار افتاده در دو سوی مهمترین مسیر تدارکاتی روسیه به کریمه و مناطق اشغالی جنوب اوکراین رها شدهاند. این جاده که حدود ۶۳۰ کیلومتر طول دارد و مستقیمترین مسیر انتقال تجهیزات از شهر روستوف-نا-دونو به سواحل دریای سیاه محسوب میشود، اکنون میان سربازان روس و اوکراینی به «بزرگراه مرگ» شهرت یافته است.
اقتصادنیوز: با تشدید فشارهای اقتصادی و افزایش حملات پهپادی اوکراین، احتمال دارد کرملین دامنه عملیاتهای خرابکارانه، حملات سایبری و اقدامات موسوم به جنگ ترکیبی علیه کشورهای غربی را گسترش دهد.
از اوایل آوریل، موجهای پیاپی حملات پهپادی اوکراین مسیر ساحلی دریای آزوف را که یکی از حیاتیترین خطوط تدارکاتی روسیه است، هدف قرار دادهاند. پلهای شمالی کریمه بر روی تنگه چونگار نیز زیر آتش قرار گرفتهاند. این حملات، مسیرهای دریایی و خطوط راهآهن را نیز مختل کرده و در عمل تنها مسیر قابل استفاده برای رساندن تجهیزات به کریمه را به پل کرچ در شرق شبهجزیره محدود کرده است.
اما این پل نیز از حملات در امان نمانده و اکنون تنها بخش کوچکی از حجم تردد سابق را تحمل میکند؛ آن هم عمدتا برای خودروهایی که در حال خروج از کریمه هستند. در روزهای پایانی ژوئن، صف خودروهایی که برای ترک کریمه روی پل کرچ تشکیل شده بود، کیلومترها امتداد داشت.
هدف فقط آزار گردشگران روس نیست
پیامدهای این محاصره بسیار فراتر از مختل شدن سفرهای تابستانی گردشگران روس به کریمه است. اوکراین توانسته کمبود جدی سوخت و مهمات را در مناطق اشغالی جنوب، بهویژه اطراف زاپوریژیا و خرسون، ایجاد کند.
در ۱۱ ژوئن و تنها در یک حمله، اوکراین انبار بزرگی از سوخت و مهماتی را که قرار بود به مواضع روسیه در زاپوریژیا منتقل شود، نابود کرد. در این حمله همچنین حدود ۵۰ خودروی نظامی آماده اعزام نیز منهدم شدند.
به این ترتیب، عملیات اوکراین در کریمه توان روسیه برای اجرای عملیات نظامی در جبهه جنوبی را به شکل محسوسی کاهش داده است.
بحران سوخت جدی است
حملات اوکراین به پالایشگاههای نفت روسیه، این بحران را تشدید کرده است. بر اساس برآوردها، ظرفیت پالایش نفت روسیه حدود یکچهارم کاهش یافته و کمبود سوخت در نقاط مختلف کشور ایجاد شده است.
در روزهای اخیر، قطعی گسترده برق شهر سواستوپل، بزرگترین شهر کریمه را فلج کرده است. سرگئی آکسیونوف، رئیس دولت منصوب روسیه در کریمه، در روز ۲۱ ژوئن فروش بنزین به شهروندان را متوقف کرد و اعلام کرد که از این پس تنها نهادهای دولتی و حکومتی سوخت دریافت خواهند کرد.
سرهی کوزان، رئیس مرکز امنیت و همکاری اوکراین، میگوید:
« قطع جریان سوخت به جبهه جنوبی، سامانه لجستیکی ارتش روسیه را فلج و نیروهای این کشور را منزوی میکند. اکنون در مناطق اشغالی کمبود سوخت وجود دارد؛ مسئلهای که استفاده از تجهیزات نظامی، جابهجایی نیروها، انتقال مجروحان و ارسال سلاح را با مشکل جدی روبهرو کرده است.»
محاصره لجستیک روسیه از محور جنوب
وزارت دفاع اوکراین در ماه مه اعلام کرد که هدف از این عملیات، اجرای یک محاصره لجستیکی است؛ طرحی که قرار است کریمه را عملا از سرزمین اصلی روسیه جدا کند.
هدف این کارزار چندلایه، قطع تمام مسیرهایی است که نیروهای روسیه را در جنوب اوکراین تغذیه میکنند.
کریمه مهمترین مرکز پشتیبانی و عقبه عملیاتی روسیه در جبهه جنوبی محسوب میشود. تمامی نیروهای روس مستقر در خرسون و زاپوریژیا از طریق مسیرهای زمینی یا خود شبهجزیره کریمه تدارکات دریافت میکنند.
یخایلو فدوروف، وزیر دفاع اوکراین، اعلام کرده است که کییف میخواهد هم مسیرهای تأمین روسیه را قطع کند و هم زیرساختهای حیاتی کریمه را نابود سازد تا اشغال این منطقه بهتدریج از درون فرسوده شود.»
به گفته او، این راهبرد در نهایت زمینه را برای ضدحمله اوکراین و بازپسگیری مناطق اشغالی فراهم خواهد کرد.
البته تا امروز چنین ضدحملهای آغاز نشده است، هرچند تهاجم گسترده تابستانی روسیه نیز برخلاف تبلیغات مسکو دستاورد چشمگیری نداشته است.
اوکراین در حال آماده کردن میدان نبرد است
جورج باروس، تحلیلگر مؤسسه آمریکایی مطالعه جنگ، معتقد است که اوکراین در حال آماده کردن شرایط نبرد است.
او میگوید: « اوکراین خطوط دفاعی روسیه را شکننده کرده است. بنابراین شاید ماهها این وضعیت را حفظ کند و سپس ضدحمله خود را آغاز کند.»
دردسر پهپادهای ارزان اما مرگبار برای مسکو
بخش عمده این خسارتها توسط پهپادهای میانبردی ایجاد شده که در داخل اوکراین تولید میشوند و توانایی هدف قرار دادن اهدافی تا حدود ۳۲۰ کیلومتر دورتر از خط مقدم را دارند.
اقتصادنیوز: درس اصلی جنگهای اخیر این است که امنیت بیش از آنکه به تعداد سلاحهای هستهای وابسته باشد، به کیفیت دفاع، تابآوری زیرساختها و اقتصاد و توانایی مقابله با تهدیدهای متعارف بستگی دارد. قدرتهای هستهای باید این واقعیت را بپذیرند و راهبردهای خود را بر اساس آن بازنگری کنند.
از جمله مدلهای جدید این پهپادها میتوان به FP-2 و بهیموث اشاره کرد؛ پهپادی که بنا بر گزارش سی ان ان با سرعت حدود ۱۷۷ کیلومتر در ساعت پرواز میکند و قادر است کلاهکی ۷۰ کیلوگرمی حمل کند.
استفاده گسترده از این پهپادها، روسیه را مجبور کرده تا مسیرهای کوتاه و ارزان انتقال تجهیزات را کنار بگذارد و کاروانهای نظامی را از مسیرهای طولانیتر و بیشتر از سمت شمال، عبور دهد.
ماکسیم بزنوسیوک، پژوهشگر اندیشکده GLOBSEC میگوید: «این کارزار پهپادی یکشبه شکل نگرفته. اوکراین ابتدا سامانههای پدافند هوایی، رادارها و موشکهای ضدهوایی روسیه در کریمه را بهطور سیستماتیک تضعیف کرد و همین موضوع امکان حملات عمیقتر به اهداف لجستیکی را فراهم ساخت.»
افزایش نارضایتی عمومی در کریمه
به گفته کوزان، اوکراین با فرسوده کردن کریمه در حال تشدید نارضایتی عمومی در این شبهجزیره نیز هست.
حمله به نیروگاه سیمفروپل و پست برق سواستوپل در ۲۴ ژوئن باعث قطع برق در بخشهای وسیعی از کریمه شد.
در پی قطعیهای گسترده برق، سهمیهبندی سوخت و محدودیتهای حملونقل، مقامهای محلی وضعیت اضطراری اعلام کردند. قطع برق همچنین باعث اختلال در تأمین آب برخی مناطق سواستوپل و دیگر شهرهای کریمه شده است.
روسیه ناچار به انتقال نیروهای بیشتر است
این وضعیت روسیه را مجبور کرده تا منابع بیشتری را برای حفاظت از کریمه اختصاص دهد.
کوزان میگوید: «روسیه ناچار شده تا نیروهای بیشتری از سازمان امنیت فدرال (FSB) را برای کنترل نارضایتیهای داخلی به کریمه اعزام کند. همچنین شمار بیشتری از نظامیان برای حفاظت از مسیرهای تدارکاتی مستقر شدهاند و حتی سامانههای پدافند هوایی کوچک از دیگر مناطق روسیه و خطوط مقدم به کریمه منتقل شدهاند. مسکو دائما در حال آزمایش روشهای تازهای مانند ساخت پلهای شناور موقت برای تأمین این منطقه است.»
چرا اوکراین راه فرار از جزیره نمیبندد؟
با وجود این فشارها، محاصره کریمه کامل نیست. به گفته جورج باروس، اوکراین از اساس هم چنین قصدی ندارد.
او توضیح میدهد: هنوز راههایی برای ورود و خروج از کریمه وجود دارد و احتمالا این موضوع عمدی باشد. اگر دشمن را کاملا محاصره کنید و هیچ راه عقبنشینی برای او باقی نگذارید، ممکن است تا آخرین نفس بجنگد. اما وقتی مسیر خروجی وجود داشته باشد، انگیزه عقبنشینی بیشتر میشود.»
چرا کریمه برای روسیه حیاتی است؟
کریمه برای روسیه تنها یک منطقه اشغالی نیست، بلکه یکی از مهمترین داراییهای ژئوپلیتیکی این کشور به شمار میرود.
مسکو از این شبهجزیره با عنوان ناو هواپیمابر غرقنشدنی یاد میکند؛ سکویی که امکان اعمال قدرت هوایی و دریایی بر سراسر دریای سیاه و همچنین تنگه کرچ، که دریای سیاه را به دریای آزوف متصل میکند، فراهم میآورد.
بندر سواستوپل نیز پایگاه اصلی ناوگان دریای سیاه روسیه است؛ ناوگانی که در سالهای جنگ بارها برای محدود کردن صادرات غلات و تجارت دریایی اوکراین به کار گرفته شده است.
علاوه بر این، روسیه بهطور مرتب از خاک کریمه برای شلیک موشک به شهرهای میکولائیف و اودسا استفاده میکند. این شهر تنها حدود ۳۲۰ کیلومتر با این شبهجزیره فاصله دارد.
پیام غیرمستقیم پهپادها به کرملین
حملات اوکراین تنها یک عملیات نظامی نیست، بلکه پیامی سیاسی را برای جامعه روسیه در خود دارد.
کییف میخواهد به روسها نشان دهد که تصرف کریمه در سال ۲۰۱۴، برخلاف وعدههای ولادیمیر پوتین، امنیتی پایدار برای این شبهجزیره به ارمغان نیاورده و حتی مهمترین پایگاه راهبردی روسیه نیز اکنون در تیررس حملات اوکراین قرار دارد.
