ترامپ در دوراهی بیپایان جنگ ایران؛ هر انتخاب، پرهزینهتر از قبل | بازیگرانِ سیاسی آمریکا در جستجوی راهکار جدید | ایران امتیاز خواهد گرفت؟
به گزارش اقتصادنیوز، دونالد ترامپ بار دیگر به نقطهای حساس در پرونده ایران رسیده است؛ همان دوراهی آشنایی که هر بار انتخابهایش را محدودتر و هزینه هر تصمیم را سنگینتر میکند.
سیانان در گزارشی نوشت: دولت ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد که توقف حملات هوایی علیه ایران با هدف ایجاد فرصت برای دیپلماسی انجام شده است. با این حال، همزمان هشدار داد که نیروهای آمریکایی برای هرگونه تشدید دوباره درگیری، کاملا آماده هستند.
اقتصادنیوز: طبق اعلام وزارت انرژی آمریکا، توافق هستهای آمریکا و عربستان یک توافق همکاری هستهای صلحآمیز (معروف به توافق ۱۲۳) است. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، تاکید کرده که این بندها بالاترین استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه را تضمین میکنند.
در این میان نشانههایی از تحرکات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا هم دیده میشود. ایران اعلام کرده طی روزهای گذشته در سطح معاونان وزیر خارجه با عمان گفتوگوهایی داشته است. اما تاکنون هیچ نشانهای وجود ندارد که جمهوری اسلامی ایران از مطالبه اصلی خود یعنی کنترل تردد کشتیها در تنگه هرمز چشمپوشی کند.
ترامپ دوباره در همان موقعیتی قرار گرفته که پیشتر تجربه کرده بود. او تلاش کرده با تشدید حملات، ایران را به امتیازدهی وادار کند، اما این راهبرد اکنون نیز مانند مراحل اولیه جنگ نتیجه مطلوبی نداشته است. گزینه دیگر، افزایش فشار از طریق اعزام نیروهای زمینی است؛ اقدامی که شاید از برتری نظامی آمریکا بهره ببرد، اما خطر تلفات سنگین نیروهای آمریکایی را در جنگی که از حمایت افکار عمومی برخوردار نیست، به همراه خواهد داشت.
اکنون نزدیک به پنج ماه از جنگی میگذرد که ترامپ در آغاز گفته بود ظرف چند هفته پایان خواهد یافت. او همچنان میکوشد فضای مانور بیشتری در برابر تهران ایجاد کند، اما نتیجه این سیاست تاکنون تنها محدودتر شدن گزینهها و دشوارتر شدن تصمیمها بوده است.
افزایش فشارهای سیاسی و اقتصادی بر کاخ سفید
همزمان فشارهای داخلی بر رئیسجمهور آمریکا رو به افزایش است. افزایش قیمت نفت در هفته گذشته احتمال رشد بهای بنزین را بالا برده و این مسئله میتواند نارضایتی بخش بزرگی از آمریکاییهایی را که مخالف جنگ هستند، تشدید کند؛ هرچند نفت برنت، شاخص جهانی قیمت نفت، روز یکشنبه بیش از پنج درصد کاهش یافت.
در همین حال، مسیر جایگزین انتقال نفت از دریای سرخ با تهدید حوثیها در یمن مواجه شده است. کاهش ذخایر جهانی نفت خام به سطوح نگرانکننده، نگرانیها درباره تشدید بحران انرژی را افزایش داده است.
همه این تحولات در شرایطی رخ میدهد که انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر نزدیک است و جمهوریخواهان ترامپ از هماکنون با رقابت دشواری روبهرو هستند.
گزینههای نامعقول ترامپ
همانند هفتههای گذشته، هیچیک از گزینههای پیش روی ترامپ جذاب به نظر نمیرسد.
شاید همین بنبست باعث شده رئیسجمهور آمریکا هفته گذشته میان تهدید به استفاده از نیروی گسترده نظامی و ادعای تمایل ایران به مذاکره، مدام موضع خود را تغییر دهد. با توجه به اینکه جنگ تاکنون تغییری در معادلات ژئوپلیتیکی ایجاد نکرده، به نظر میرسد این اظهارات بیش از آنکه متوجه تهران باشد، برای مصرف افکار عمومی آمریکا مطرح میشود.
اقتصادنیوز: هیچیک از این رهبران نمیتوانند این فرسایش سیاسی و نظامی را تا ابد ادامه دهند. در نهایت، تمامی این منازعات پشت میز مذاکره ختم خواهد شد
البته ترامپ همچنان میتواند تهدیدهای خود را عملی کند. در دور اخیر حملات، دامنه اهداف نظامی در ایران گسترش یافته و او میتواند با هدف قرار دادن زیرساختهای حملونقل و نیروگاهها، فشار اقتصادی بیشتری بر جمهوری اسلامی وارد کند.
اما چنین رویکردی بیش از هر چیز مردم عادی ایران را تحت فشار قرار خواهد داد؛ مردمی که ترامپ در ابتدای جنگ مدعی حمایت از آنان بود. افزون بر این، حتی برخی از نزدیکترین مشاوران او معتقدند چنین حملاتی احتمالا رهبران ایران را به تغییر موضع وادار نخواهد کرد.
تردید در داخل دولت آمریکا
شبکه سیانان گزارش داده است که جیدی ونس معاون رئیسجمهور، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در نشست روز جمعه کاخ سفید نسبت به گسترش جنگ ابراز نگرانی کردهاند.
به گفته منابع آگاه، ژنرال کین نگران کاهش ذخایر مهمات ارتش آمریکا بوده است. پیشتر همین شبکه گزارش داده بود که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) و سازمان اطلاعات دفاعی (DIA) در ارزیابیهای اخیر خود به این نتیجه رسیدهاند که بمبارانهای گسترده آمریکا بعید است موضع مذاکرهای ایران را تغییر دهد.
گزینه تحریم؛ زمانبر و پرهزینه
یکی دیگر از سناریوهای مطرح، تشدید محاصره اقتصادی ایران از طریق اعمال محدودیت بیشتر بر بنادر و کشتیهای این کشور است تا منابع مالی دولت و سپاه پاسداران کاهش یابد.
اما این سیاست هفتهها یا حتی ماهها زمان نیاز دارد و تضمینی هم وجود ندارد که محاسبات تهران را تغییر دهد.
از سوی دیگر، مشخص نیست ترامپ از نظر سیاسی و شخصیتی حاضر باشد چنین مسیر طولانی و فرسایشی را دنبال کند.
در مقابل، ایران احتمالا با ازسرگیری حملات به نفتکشهای تجاری در تنگه هرمز واکنش نشان خواهد داد؛ اقدامی که میتواند تبعات اقتصادی جنگ را برای جهان و هزینههای سیاسی آن را برای دولت آمریکا افزایش دهد.
بازگشت به توافق؛ امتیازی که واشنگتن نمیخواهد بدهد
گزینه سوم، احیای تفاهمنامهای است که پیشتر به آتشبسی کوتاهمدت منجر شد.
اما بعید است تهران بدون دریافت همان امتیازاتی که تصور میکرد در آن تفاهمنامه به دست آورده، حاضر به توافق دوباره شود؛ از جمله حق تنظیم و دریافت عوارض از عبور کشتیها در تنگه هرمز.
پذیرش چنین شرطی برای آمریکا به معنای عقبنشینی خواهد بود؛ چراکه پیش از آغاز جنگ، این آبراه بینالمللی بدون چنین محدودیتی فعال بود.
همچنین اگر ترامپ امتیازهایی فراتر از توافق اولیه، که شامل وعده کاهش تحریمها و تشکیل صندوق بازسازی منطقه بود به ایران بدهد، با انتقاد شدید جمهوریخواهان تندرو و حامیان سیاست خارجی سختگیرانه روبهرو خواهد شد.
هیچکس راهحل روشنی ندارد
به نظر میرسد همه بازیگران سیاسی آمریکا در جستوجوی راهکاری تازه هستند.
بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه، روز یکشنبه در برنامهای تلویزیونی گفت ترامپ باید گفتوگوی ملی را آغاز کند؛ گفتوگویی که در آن رئیسجمهور با مردم و کنگره درباره ادامه مسیر تصمیمگیری کند.
او در گفتوگو با دانا بش، مجری سیانان، تاکید کرد امیدوار است راهحلی پیدا شود که نه کنترل تنگه هرمز را به ایران واگذار کند و نه آمریکا را مجبور به صرف دهها میلیارد دلار در جنگی کند که تاکنون نتیجه ملموسی نداشته است. کسیدی گفت که ما به راهی متفاوت نیازمندیم. اما مشکل اصلی ترامپ همینجاست؛ پس از پنج ماه جنگ، هنوز هیچکس نتوانسته نسخهای عملی برای این راه متفاوت ارائه کند.
افکار عمومی آمریکا در مواجهه با جنگی سختتر از انتظار
این جنگ همچنان به یکی از چالشهای سیاسی مهم دولت ترامپ تبدیل شده است.
براساس تازهترین نظرسنجی سیبیاس تنها ۳۱ درصد آمریکاییها اعلام کردهاند درک روشنی از وضعیت تنگه هرمز دارند.
فقط ۴۰ درصد معتقدند آمریکا در این جنگ دست بالا را دارد و ۷۶ درصد نیز گفتهاند جنگ با ایران بسیار دشوارتر از چیزی بوده که دولت ترامپ انتظار داشت.
دور باطل تشدید تنش
ترامپ طی ماههای گذشته تلاش کرده ایران را وادار به عقبنشینی کند، بدون اینکه آمریکا را وارد جنگ زمینی گستردهای در خاورمیانه کند؛ همان جنگهایی که در دوران تبلیغات انتخاباتی بارها از آنها انتقاد کرده بود.
اما تجربه پنج ماه گذشته نشان میدهد شاید این جنگ در چارچوب محدودیتهایی که خود ترامپ برای اقدام نظامی تعیین کرده، اساسا قابل پیروزی نباشد.
هر پله جدید در مسیر تشدید تنش، ممکن است او را دوباره به همان نقطهای بازگرداند که امروز در آن گرفتار شده است؛ دوراهیای که هیچ گزینه مطلوبی پیش روی او نمیگذارد و در عین حال، هنوز هیچ مسیر روشنی برای دستیابی به صلحی که اهداف آمریکا را تأمین کند، دیده نمیشود.
