زلزلهِ ناکارآمدی دولت | مناطق ساحلی ونزوئلا هنوز شبیه میدان جنگ است | دیوار ترس علیه رودریگز شکسته شد

به گزارش اقتصادنیوز، بیش از یک ماه از زمین‌لرزه‌های دوقلوی ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ در ونزوئلا می‌گذرد؛ فاجعه‌ای که با بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ کشته، ده‌ها هزار ساختمان ویران‌شده و حدود ۲۰ میلیارد دلار خسارت، یکی از مرگبارترین بلایای تاریخ معاصر این کشور محسوب می‌شود.

در این میان، ناکارآمدی دولت ونزوئلا در مدیریت بحران به کانون اصلی خشم افکار عمومی و چالشی برای اعتبار آمریکا، به عنوان حامی دولت رودیگرز تبدیل شده است.

اِوا هارتوگ در پولیتیکو نوشت: پس از دو زلزله پیاپی کریستیان، شهروند ونزوئلایی، مشغول کنار زدن آور با دست خالی است. او می‌داند که مادرش بی‌جان زیر تلی از این آوار مدفون است؛ تنها چیزی که او نمی‌داند، محل دقیق پیکر اوست..

این جوان ۲۲ ساله، با حرکات دست نشان می‌دهد که ساختمان ۱۲ طبقه‌ای که زمانی در آن زندگی می‌کرد، چگونه پس از وقوع دو زمین‌لرزه پیاپی در اواخر ژوئن، فرو ریخت.

او می‌گوید: ساختمان ابتدا به یک سمت متمایل شد و سپس «مثل گلی که گلبرگ‌هایش بسته می‌شود، فرو ریخت.»

زمان وقوع زلزله، کریستیان تنها یک ساعت با محل حادثه فاصله داشت، اما زمانی که خود را به محل رساند، نه اثری از ساختمان بود و نه مادرش.

در این میان، هیچ گروه امدادی در محل حضور نداشت؛ او زودتر رسیده بود و بنابراین به‌تنهایی شروع به آواربرداری کرد، کاری که هنوز به آن مشغول است.

کریستیان به خبرنگار می‌گوید: «مادرم آنجاست، او زیر این آوار گرفتار شده است و هیچ‌کس برای بیرون آوردنش به من کمک نکرد.»

او مانند برخی دیگر از بازماندگان، از بیان نام خانوادگی خود خودداری می‌کند؛ زیرا نگران است که به دلیل انتقاد از دولت با پیامدهایی روبه‌رو شود.

خبر مرتبط

زمین لرزید، ۲۴ ساعت طلایی از دست رفت، فاجعه بزرگ رخ داد | کرکس‌ها زودتر از گروه نجات به زلزله‌زدگان ونزوئلا رسیدند

اقتصادنیوز: در حیاتی‌ترین ۲۴ ساعت پس از زمین‌لرزه، واکنش دولت تقریبا هیچ بود. در یکی از محله‌های مرفه کاراکاس، مأموران پلیس که تجهیزات کافی نداشتند، تنها با نور چراغ تلفن‌های همراه آوار را روشن می‌کردند و داوطلبان با دست خالی مشغول کنار زدن سنگ و سیمان بودند. در سایر مناطق، اوضاع حتی بدتر بود.

زلزله‌ای که ناکارآمدی دولت را آشکار کرد

برای بسیاری از مردم ونزوئلا، این فاجعه نقطه عطفی بود که بار دیگر به آن‌ها یک واقعیت تلخ را یادآوری کرد؛ اینکه با وجود دستگیری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین این کشور توسط آمریکا، مردم ونزوئلا همچنان زیر سایه همان ساختار حکومتی ناکارآمد زندگی می‌کنند؛ حکومتی که بسیاری آن را مسئول دهه‌ها افول کشور می‌دانند.

ترینو مارکز، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه مرکزی ونزوئلا، می‌گوید: «این فاجعه مرز میان آینده و گذشته است. از این پس مهار نارضایتی عمومی بسیار دشوارتر خواهد شد.»

مرگبارترین فاجعه طبیعی در تاریخ معاصر ونزوئلا

براساس آخرین آمار دولت، زمین‌لرزه‌های ۲۴ ژوئن تاکنون بیش از پنج هزار و ۵۰۰ کشته و حدود ۱۶ هزار و ۷۰۰ زخمی بر جای گذاشته‌اند؛ هرچند بسیاری معتقدند شمار واقعی قربانیان بسیار بیشتر از این ارقام است.

داده‌های ماهواره‌ای ناسا نشان می‌دهد که حدود ۵۸ هزار ساختمان آسیب دیده یا به‌طور کامل ویران شده‌اند.

بانک جهانی نیز در گزارشی که هفته گذشته منتشر کرد، میزان خسارت واردشده به زیرساخت‌ها و دارایی‌های فیزیکی را نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار برآورد کرده است. 

این ارقام، زمین‌لرزه اخیر را به مرگبارترین و پرهزینه‌ترین فاجعه طبیعی ونزوئلا از زمان زلزله بزرگ کاراکاس در سال ۱۸۱۲ تبدیل کرده است.

خانه‌هایی که قرار بود نماد یک انقلاب باشند

شدیدترین خسارت‌ها به ایالت ساحلی لا گوایرا وارد شده است؛ منطقه‌ای که بخش بزرگی از جمعیت آن در مجتمع‌های مسکونی دولتی زندگی می‌کنند.

ساخت این مجتمع‌ها پس از رانش‌های مرگبار گل‌ولای سال ۱۹۹۹ آغاز شد. در این فاجعه‌ هم ده‌ها هزار نفر جان خود را از دست دادند. بازماندگان آن حادثه بعدها به آپارتمان‌هایی منتقل شدند که دولت آن‌ها را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای انقلاب سوسیالیستی معرفی می‌کرد.

اما امروز، بسیاری از مردم تخریب گسترده همین ساختمان‌ها در زلزله اخیر را نه نمادی از انقلاب، بلکه نشانه‌ای از فساد، نبود نظارت و بی‌توجهی حکومت به جان شهروندان می‌دانند.

شهر هنوز شبیه میدان جنگ است

پنج هفته پس از وقوع زمین‌لرزه، مناطق ساحلی همچنان به گفته یکی از ساکنان، شبیه به منطقه جنگی است. گرد و غبار ناشی از بتن‌های خردشده هنوز در هوا معلق است و اجسادی که زیر آوار مانده‌اند، انبوهی از مگس‌ها را به محل کشانده‌اند.

یک زمین گلف قدیمی اکنون به اردوگاهی موقت تبدیل شده است؛ مجموعه‌ای از چادرهای کوچک و بزرگ که برخی از آن‌ها نشان سازمان توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID) یا مؤسسه خیریه آمریکایی «سامریتنز پرس» را بر خود دارند. این چادرها با مسیرهای باریک و گل‌آلود به یکدیگر متصل شده‌اند.

هنگام توزیع غذا، صف‌های طولانی مقابل غرفه سازمان «ورلد سنترال کیچن» شکل می‌گیرد؛ یکی از چند سازمان غیردولتی خارجی که پس از خروج بیشتر تیم‌های بین‌المللی جست‌وجو و نجات، همچنان در منطقه حضور دارند.

نقش پررنگ امدادگران خارجی و غیبت آشکار دولت

حجم گسترده کمک‌های خارجی، ناخواسته تلاش‌های دولت ونزوئلا را تحت‌الشعاع قرار داده است. نیروهای نظامی و سایر مأموران دولتی در منطقه حضور دارند، اما اغلب به انجام وظایفی منفعلانه مانند کنترل ایست‌های بازرسی یا هدایت خودروها مشغول هستند.

در اردوگاه موقت، سربازانی که مسئول تأمین امنیت بودند، مشغول تماشای مسابقه فوتبال از روی نمایشگر بودند؛ در حالی که داوطلبان همچنان در نزدیکی آن‌ها آوارها را جابه‌جا می‌کردند. تنها تعداد اندکی از نیروهای دولتی واقعاً در عملیات پاکسازی مشارکت داشتند. یکی از ساکنان با گلایه می‌گوید: «می‌آیند نیم ساعت در جست‌وجو کمک می‌کنند و بعد می‌روند.»

او در حالی این سخنان را بیان می‌کرد که یکی از پسرانش با پایی بانداژ شده روی تشکی بدون ملحفه خوابیده بود؛ زخمی که هنگام آواربرداری و سقوط در یک گودال برایش ایجاد شده بود.

به گفته این مرد، پسر دیگرش همچنان هر روز برای یافتن بستگان مفقودشده‌شان در میان آوار جست‌وجو می‌کند.

آزمونی که اعتبار آمریکا را زیر سؤال برد

در حالی که ده‌ها داوطلب با کمترین امکانات همچنان در میان آوار به دنبال اجساد و بازماندگان می‌گردند، بسیاری از مردم از عملکرد دولت به‌شدت انتقاد می‌کنند. «لورنا لایا» که توانسته پیکر نامادری و خواهرش را از زیر آوار بیرون بیاورد اما هنوز در جست‌وجوی پدر و برادرش است، می‌گوید حتی اجساد نیز با احترام لازم جابه‌جا نمی‌شوند و بازماندگان احساس می‌کنند به حال خود رها شده‌اند.

این زمین‌لرزه، نخستین آزمون بزرگ دولت موقت «دلسی رودریگز» پس از برکناری نیکلاس مادورو بود. دولت از یک سو با پذیرش حضور خبرنگاران، گروه‌های امدادی و نیروهای خارجی و تقدیر از تیم‌های امداد بین‌المللی، چهره‌ای متفاوت از گذشته به نمایش گذاشت، اما از سوی دیگر در برابر انتقادات، همان رویکرد همیشگی را در پیش گرفت. رودریگز انتقادها از کندی امدادرسانی را بهره‌برداری سیاسی از موقعیت خواند. همچنین وزیر کشور ونزوئلا نیز خبرنگاران منتقد را به انتشار اطلاعات نادرست متهم کرد.

شکسته شدن دیوار ترس در جامعه

با وجود این، نارضایتی در مناطق زلزله‌زده همچنان گسترده است؛ حتی در میان کسانی که زمانی از حامیان سنتی دولت بودند. بسیاری از ساکنان می‌گویند نیروهای دولتی در ۷۲ ساعت نخست، یعنی حیاتی‌ترین زمان پس از زلزله، تقریبا هیچ حضوری نداشتند و پس از آن نیز بدون تجهیزات کافی وارد عمل شدند. به گفته آنان مسئولان بیش از آنکه درگیر امدادرسانی باشند، به دنبال ثبت تصاویر تبلیغاتی بودند.

یکی از داوطلبانی که برای کمک در عملیات جست‌وجو از شغل خود در گارد ملی مرخصی گرفته است می‌گوید: «اگر تنها بخشی از هزاران نیروی امنیتی حاضر در منطقه روزانه چند ساعت در آواربرداری مشارکت می‌کردند، وضعیت کاملا متفاوت بود.»

این نارضایتی حتی به اعتراض‌های علنی انجامیده است. در جریان بازدید مقامات، مردم با شعار «برو بیرون» از دلسی رودریگز استقبال کردند.

ترینو مارکز، استاد جامعه‌شناسی معتقد است که مردم دیگر ترس خود را از دست داده‌اند و این بحران می‌تواند به نقطه عطفی برای دولت تبدیل شود؛ همان‌گونه که جنگ فالکلند، ناتوانی حکومت نظامی آرژانتین را آشکار و زمینه سقوط آن را فراهم کرد.

واشنگتن از دولت رودیگزر حمایت می‌کند

در حالی که خشم عمومی از دولت رو به افزایش است، آمریکا همچنان از دولت موقت حمایت می‌کند. جان برت، کاردار آمریکا در کاراکاس، از «شفافیت کامل» و توجه دولت به مردم تمجید کرده و مقام‌های ارشد آمریکایی نیز با دیوسدادو کابیو، که همچنان در فهرست افراد تحت تعقیب آمریکا قرار دارد، دیدار کرده‌اند. از نگاه بسیاری از ونزوئلایی‌ها، این اقدامات نشان می‌دهد واشنگتن بدون توجه به میزان محبوبیت دولت، همچنان از آن حمایت می‌کند.

کاخ سفید همچنین تمرکز خود را بر مذاکرات سیاسی میان دولت موقت و بخشی از مخالفان و برگزاری انتخابات آینده گذاشته است؛ مذاکراتی که یکی از محبوب‌ترین رهبران اپوزیسیون، ماریا کورینا ماچادو، در آن حضور ندارد. این موضوعات در کنار تمرکز دولت ترامپ بر منافع اقتصادی و مذاکرات نفتی باعث شده تا بخشی از جامعه به این باور برسد که وعده گذار سریع به دموکراسی، به حاشیه رانده شده است.

خانواده زندانیان سیاسی نیز از این وضعیت به‌شدت ناراضی‌اند. اگرچه پس از تصویب قانون عفو، حدود ۷۰۰ زندانی آزاد شده‌اند، اما صدها نفر همچنان در زندان به سر می‌برند. یکی از معترضان می‌گوید دیپلمات‌های آمریکایی امروز با همان مقام‌هایی مذاکره می‌کنند که هنوز عزیزانشان را در زندان نگه داشته‌اند و این احساس را به آن‌ها می‌دهد که مورد تمسخر قرار گرفته‌اند.

وعده توخالی آمریکایی برای گذار به دموکراسی

به گفته تحلیلگران، عدم تحقق وعده آمریکا مبنی برگذار سریع به دموکراسی، بیش از پیش به اعتبار واشنگتن لطمه زده است. ریکاردو ریوس، کارشناس افکار عمومی در کاراکاس معتقد است که اگرچه مردم از کمک بیش از ۳۱۰ میلیون دلاری آمریکا پس از زلزله قدردانی می‌کنند، اما هم‌زمان حمایت آشکار واشنگتن از دولتی که محبوبیت خود را از دست داده، نگرانی‌های جدی ایجاد کرده است.

بر اساس نظرسنجی‌های جدید، حدود ۹۰ درصد مردم عملکرد دولت رودریگز را رد می‌کنند و حتی محبوبیت مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یافته است.