ما دیده نمی‌شویم؛ ما خوانده نمی‌شویم؛ فقط درد می‌کشیم | فرقانی: یا باید میرزابنویس باشی یا دنبال حقیقت | صدیقی: ما ذره ذره جویده شدیم | خوش‌چهره: چرا نیویورک تایمز و واشنگتن پست خریده می‌شوند؟

به گزارش اقتصادنیوز، «نشست بحران بی اعتمادی» با حضور سه استاد و روزنامه‌نگار پیشکسوت در دفتر توسعه آموزش رسانه برگزار شد.

محمدمهدی فرقانی، فریدون صدیقی دو استاد روزنامه‌نگاری و جلال خوش‌چهره روزنامه‌نگار پیشکسوت در این نشست که به مناسبت روز خبرنگار برگزار شد، به از دست دادن مرجعیت رسانه های داخل کشور پرداختند.

در ابتدای نشست محمدمهدی فرقانی با برشمردن بحران‌های روزنامه نگاری و اهالی رسانه گفت: ما با بحران اشتغال در روزنامه نگاری رو به رو هستیم. شاید سخت ترین کار امروز روزنامه نگاری باشد چراکه روزنامه نگاران با انتظارات مخاطبانی رو به رو هستند که می خواهند حقیقت را بدانند. مردم حق دارند که بدانند و حق دارند دسترسی آزاد به اطلاعات داشته باشند. اما دست روزنامه‌نگاران بسته است.

فرقانی: یا باید میرزابنویس باشی یا دنبال حقیقت باشی و با مشکلات جدی رو به رو شوی

او افزود: یا باید میرزابنویس باشی که منابع رسمی منتشر کنی یا دنبال حقیقت باشی که در این صورت با مشکلات جدی رو به رو می‌شوی.

این استاد برجسته روزنامه نگاری با بیان اینکه بحران اعتماد در ایران یک موضوعی قدیمی است که به 200 سال می رسد، گفت: در جامعه ما از قبل از انقلاب مشروطه تا امروز سرمایه اجتماعی پایین بوده چون منافع مردم با منافع حکومت فرق داشته است. امروز هم مردم سعی می کنند راه خودشان را بروند تا زندگی برایشان قابل تحمل باشد.

فرقانی ادامه داد: صحبت از مرجعیت رسانه در جامعه ایران می‌شود. ما نمی‌توانیم در هیچ زمینه‌ای مرجعیت نداشته باشیم اما انتظار داشته باشیم مرجعیت رسانه داشته باشیم.

مرجعیت رسانه ای هم به اقتدار ملی و اقتدار حکومت برمی گردد. البته اقتدار هم با قدرت فرق می کند. هر چه فاصله دولت و ملت بیشتر شود، اقتدار کمتر می‌شود.

این روزنامه نگار با بیان اینکه مطبوعات در ایران دردامان حکومت متولد شدند افزود: روزنامه مدام اخبار دارالخلافه را منتشر می‌کردند و به این موضوع هم افتخار می کردند.

در 200 سال گذشته فرصت تجربه آزادی نداشتیم 

فرقانی تاکید کرد: ما در تاریخ ۲۰۰ ساله مطبوعات هیچ گاه فرصت تجربه آزادی را نداشته ایم. رسانه ها مستقیم یا غیرمستقیم در پیوند با حکومت بوده اند. الان خبرگزاری های ما دولتی اند یا به نحوی به حکومت ارتباط دارند. حتی روزنامه ها هم با حکومت سر و سری دارند.

فرقانی در ارتباط با وضعیت خبرگزاری‌ها گفت: فلسفه مجوز دادن به خبرگزاری‌ها این بود که چند خبرگزاری تأسیس شوند تا با یکدیگر رقابت کنند و با زاویه نگاه‌های متفاوت به مسائل نگاه و آن‌ها را روایت کنند. اما در این مسیر فقط به دولتی‌ها مجوز داده شد و جایی که باید مستقل عمل کنند، نمی‌توانند. این تفاوت‌ها در شرایط خاص و در زمان بحران مشخص خواهد شد.

او ادامه داد: در جامعه ای که حساب ملت از دولت جداست و حتی اگر رسانه مستقل داریم تعدادشان بسیار کم است نمی توان انتظار اعتماد داشت. امروز هم رویکرد بیشتر مردم به شبکه های اجتماعی است که به عمق مطالب نمی روند و مردم با مراجعه به آن ها فقط به پاره هایی از اطلاعات دست پیدا می کنند.

روزنامه نگاران در این ایام چه وظیفه ای دارند؟

این استاد روزنامه نگاری وظیفه روزنامه نگاران را در زمانه ای که اقبال مردم به شبکه های اجتماعی است تهیه مطالب عمیق، راستی آزمایی مطالب و پاسداشت اخلاق حرفه ای دانست.

او افزود: اعتماد کالای گم شده مطبوعات است و چون امید به داخل فروپاشیده، رسانه های خارج از کشور مراجعه می کنند چون این رسانه ها در ظاهر به نیاز مردم پاسخ می دهند.

فرقانی در بخش دیگری از سخنان خود گفت که به رغم قدمت 200 ساله مطبوعات، ما ساختار روزنامه نگاری نداریم. ساختار روزنامه نگاری چند رکن دارد: استقلال حرفه‌ای، اخلاق حرفه‌ای، آموزش تخصصی، استقلال اقتصادی و تشکل‌های حرفه‌ای.

او با تاکید بر اینکه حقوق روزنامه‌نگاران هیچ گاه به رسمیت شناخته نشده است افزود: نگاه به روزنامه‌نگاران یا تبلیغاتی است یا امنیتی.

عباس عبدی احضار می شود اما ...

فریدون صدیقی دومین سخنران این میزگرد بود.

او با اشاره به پرونده عباس عبدی گفت: کسی که عمیقاً درد را می‌شناسد و تحلیل می‌کند در روز معلم، احضار و بعد محکوم می‌شود. اما در عین حال می بینیم که یک روحانی شناخته‌شده، می‌آید و هر چه می‌خواهد و هر گونه که می‌تواند به رئیس جمهور و رئیس شورای عالی امنیت ملی توهین می‌کند و کسی هم با او کاری ندارد و دوباره صحبت می‌کند.

صدیقی افزود: از ۳۶۵ روز سال حدودا ۱۶۵ روز تعطیل هستیم. در روزهای باقی مانده هم ۹۵ درصد خبرنگاران مطالب را مثل هم می نویسند و حرفی برای گفتن ندارند. گویی مرجعیت خود را هزار سال است از دست داده‌اند. کاش در روز خبرنگار آن پنج درصد اجازه می‌دادند که یک روز آزادانه بنویسند.

فریدون صدیقی: ما ذره ذره جویده شدیم

صدیقی در ادامه ایام قدیم روزنامه نگاری را با وضعیت امروز مقایسه کرد و گفت: پیش از این نمایشگاه مطبوعات که برگزار می‌شد رفت و آمد بود اما دیگر نمایشگاه برگزار نمی شود. ما ذره ذره جویده شدیم و خورده شدیم.

مردم ما را نمی خرند چون خودشان را در

او افزود: ما نه دیده و نه خوانده می‌شویم؛ فقط درد می‌کشیم. در دکه روزنامه فروشی نگاه می‌کنم ببینم کسی روزنامه برمی‌دارد؟ اصلا روزنامه‌ای دیگر باقی نمانده است. فقط گاهی پیرمرد یا پیرزن‌هایی می‌آیند و برای خود یا همسرشان یک روزنامه برمی دارند.

مردم ما را نمی‌خوانند و نمی‌خرند؛ چون خودشان را در مطبوعات نمی‌بینند

این پیشکسوت روزنامه نگاری ادامه داد: مردم ما را نمی‌خوانند و نمی‌خرند؛ چون خودشان را در مطبوعات نمی‌بینند. دلیل بی‌اعتمادی همین است. این به معنای خالی بودن روزنامه‌ها از روزنامه‌نگاران توانمند نیست. مجبور هستند بمانند؛ چون پراید هم ندارند که مسافرکشی کنند.

صدیقی در بخش دیگری از سخنان خود هم گفت: در شرایط موجود، تنها روزنامه‌ای که از درد مردم می‌گوید، از واقعیت‌های سیاست خارجی می‌گوید، از گرانی می‌گوید، از سفره‌های خالی مردم می‌گوید، از مشکلات سیاسی می‌گوید و از آینده که چگونه باید باشد، رئیس‌جمهور است. او تنها روزنامه و روزنامه‌نگار ماست که جور همه روزنامه‌نگاران را می‌کشد.

تعداد مدیران مسئول و سردبیرها از خبرنگارها بیشتر است!

در ادامه این میز گرد جلال خوش‌چهره از پیشکسوتان روزنامه‌نگاری از وضعیت عجیب مطبوعات در ایران روایت کرد و گفت که به دلیل دادن امتیازهای بی رویه در سال‌های گذشته تعداد مدیران مسئول و سردبیران از خبرنگارها بیشتر شده است.

او افزود: مدیری را می‌شناسم که بیشتر از 10 روزنامه را اجاره کرده و با یک نفر آن را منتشر می‌کند و آگهی و سهمیه و..... هم می‌گرفتند و می‌گیرند. این وضعیت در شهرستان‌ها و استان‌ها وحشتناک است.

خوش‌چهره گفت: این افراد حتی حاضر نیستند که مطالب مورد انتظار مردم را بنویسند. زیرا منافعشان از بین می‌رود. خبرنگار برای این رسانه‌ها بی‌ارزش است و حقوق کمی هم به خبرنگاران و روزنامه نگاران می‌دهند. بیشترشان هم از خانم ها استفاده می کنند چون این ذهنیت را دارند که خانم ها را می توانند استثمار کنند.

چرا همچنان نیویورک تایمز و واشنگتن پست خریده و خوانده می‌شوند؟

این پیشکسوت عرصه روزنامه‌نگاری در بخش دیگری از صحبت‌های خود گفت: من قبول ندارم که مردم تمام خواسته‌های خود را از فضای مجازی می‌گیرند. آیا فضای مجازی در آمریکا نیست؟ چرا همچنان نیویورک تایمز و واشنگتن پست خریده و خوانده می‌شوند؟

او افزود: دلیلش این است که جهان، نوشتن امری تخصصی است. در ایران یک روزنامه‌نگار هم باید ورزشی بنویسد هم باید بین الملل. هم سیاسی بنویسد هم اقتصادی. آیا او تخصص دارد؟ نه. در نتیجه عده‌ای هر خزعبلی را بخواهند می‌نویسند. خب صدای مردم در آن هست؟ خیر.

خوش چهره یکی دیگر از نقاط ضعف رسانه ها را نداشتن ایده های قوی دانست و گفت: رسانه‌ها باید روی نگرش مخاطب مردم کار کنند.

او با اشاره به برخی رسانه های خارجی که اتفاقاتی مثل زمان حمله به ایران را پیش بینی می‌کنند افزود: یکی دیگر از نقاط ضعف رسانه‌ها نداشتن ایده های قوی است. رسانه ها باید توان خلاق باشند و به موضوعاتی مثل سوالات چرا و چگونه بپردازند. در حالی که امروز رسانه ها فقط به چه شد می پردازند. ما اگرچه پیشگو نیستیم اما باید بتوانیم پیش بینی کنیم.

سردبیر یک روزنامه گفته سرمقاله ام را می دهم هوش مصنوعی بنویسد

خوش چهره افزود: شنیدم سردبیر یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار به خبرنگاری گفته من سرمقاله‌هایم را می‌دهم هوش مصنوعی می‌نویسد. این گریه‌دار است. آیا با این وضعیت انتظار اعتماد داریم؟ انتظار بازگشت مرجعیت داریم؟ تلویزیون را ببینید. برخی در آن اساسا توهین می‌کند. فحش می‌دهند. اما کسی با او کاری ندارد. زیرا امنیت دارد. نظام سیاسی مقصر وضع موجود است. زیرا نخواست این وضعیت را اصلاح کند.