ترامپ به دنبال یک ضربه بزرگ نهایی به ایران است؟/ مکی: احتمال زیاد قطعنامه علیه ایران در شورای حکام تصویب شود/ احتمال جنگ بزرگ و توافق جدی به یک اندازه وجود دارد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایلنا، مرتضی مکی، تحلیلگر مسائل بینالملل درباره نشست دورهای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و قطعنامه پیشنهادی آمریکا و کشورهای اروپایی برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل، اظهار کرد: اجلاس فصلی شورای حکام در سالهای اخیر، یکی از موضوعات اصلی خود را موضوع برنامه صلح آمیز هسته ای ایران قرار داده است و با توجه به تنشها و تجاوزاتی که میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران وجود داشته، شورای حکام و آژانس بین المللی انرژی اتمی بیشتر مورد توجه دولت آمریکا و دولتهای اروپایی برای تشدید فشار به جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.
وی افزود: هر زمانی که به هر حال تنش بین آمریکا و جمهوری اسلامی ایران شدت داشته، به همان اندازه آژانس از نقش فنی خودش در نظارت و اجرای پیمان ان پی تی فاصله گرفته و به ابزاری در جهت تشدید فشار همهجانبه علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.
آژانس به ابزاری برای تشدید فشار همهجانبه علیه ایران تبدیل شده است
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: این موضوع را میشود در گزارشهایی که طی چند سال گذشته، بهخصوص پیش از جنگ ۱۲ روزه، منتشر شده، دید. جنگ دوازده روزه در شرایطی آغاز شد که یک روز قبل از جنگ آقای گروسی گزارشی را ارائه داد که عملاً برای آمریکاییها در جهت فشار بر جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار گرفت.
مکی گفت: الان هم آمریکاییها به دنبال بینالمللی کردن تجاوزشان به ایران و موضوع تنگه هرمز هستند و تلاش برای باز کردن این تنگه را دارند و با توجه به اینکه این اقدام آمریکاییها هیچ مشروعیت بینالمللی هم ندارد، اما دارند تلاش میکنند متحدان خودشان را در جهت فشار بیشتر علیه جمهوری اسلامی ایران همسو و همراه کنند.
وی تصریح کرد: نشست شورای حکام آژانس، یکی از این آوردگاههایی است که آمریکا تلاش میکند بیشترین بهرهبرداری سیاسی را از این نشست داشته باشد. متأسفانه تروئیکای اروپاییها هم همچون گذشته تلاشهایی همسو با آمریکا برای تشدید فشار بر جمهوری اسلامی ایران در پیش گرفته است، گفته میشود پیشنویس قطعنامه را برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل آماده کردند که به احتمال زیاد این قطعنامه تصویب شود. البته باید دید اکثریتی که بیشتر کشورهای جنوب هستند و بسیار روابط محافظکارانهای با آمریکا دارند تا چه اندازه همسو و همراه آمریکا خواهند بود یا در مقابل دولتهای اروپایی و آمریکا میایستند.
مکی درباره پیامدهای تصویب این قطعنامه برای جمهوری اسلامی ایران هم اظهار کرد: قطعاً ما شاهد تحریمهای جدیدی علیه ایران نخواهیم بود. دولتهای اروپایی در مهرماه سال گذشته ادعا کردند که با پایان تعهد ایران نسبت به توافقنامه برجام، اسنپبک را فعال کردند؛ در حالی که روایتی که ایران و چین و روسیه از موضوع قطعنامه دارند این است که موضوع پایانیافته و موضوعیتی ندارد که بخواهند آن را اجرا کنند و برای بازگشت تحریمهای پیش از برجام علیه ایران مورد استفاده قرار دهند.
وی افزود: طبق روایت اروپاییها، تحریمها برگشته و چیز جدیدی نمیخواهد اضافه شود، اما به هر حال بار سیاسی و امنیتی این اقدام آمریکاییها میتواند تبعاتی داشته باشد و این خطر را داشته باشد که بار دیگر ایران مشمول فصل هفتم سازمان ملل شود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: البته در آنجا همچنان میتوان، با تردید، پیشبینی کرد که روسیه و چین جلوی قطعنامه علیه ایران را بگیرند، اما به هر حال با توجه به مباحثی که چینیها و روسها مطرح میکنند، شاید به صراحت و جدیت نتوان گفت که چین و روسیه چه واکنشی در قبال صدور قطعنامه علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل خواهند گرفت.
مکی تصریح کرد: هدف آمریکاییها از این اقدام فشار سیاسی و روانی علیه ایران است و تبعات آن میتواند از جنبه تبلیغاتی برای ایران پیامدهایی به دنبال داشته باشد، ولی در کلیت میتوان گفت که تحول و تحرک جدیدی از تنشهای اقتصادی، سیاسی و نظامی آمریکا با ایران شکل نخواهد گرفت.
در فضای خاکستری با آمریکا، احتمال جنگ بزرگ و توافق جدی به یک اندازه وجود دارد
وی در بخش دیگری درباره حضور مقامات قطری در تهران و اخبار منتشرشده درباره شروط جدید آمریکا برای بازگشت به مذاکرات از یک سو و طرح ارائه شده توسط رئیسجمهور چین در سفر به مصر و واکنش مثبت قالیباف به این طرح از سوی دیگر گفت: اگر بخواهیم چشماندازی از وضعیت موجود منطقه ارائه دهیم و اینکه کدام سناریوها بیشتر به واقعیت و تحولات روز نزدیک است، باید بدانیم که ما در یک فضای خاکستری و نامعلوم با آمریکا قرار داریم و یک جنگ کمشدت هم در جریان است، در این فضای خاکستری، به همان اندازه که احتمال شکلگیری جنگ بزرگ وجود دارد، به همان اندازه هم احتمال جدی توافق و پایان جنگ هم وجود دارد.
مکی درباره سفر مقام قطری به تهران نیز اظهار کرد: سفر مقام قطری به تهران را باید ناشی از افزایش نگرانیهای دولتهای عربی منطقه در خصوص شدت گرفتن جنگ در منطقه دانست. به هر حال دولتهای عربی منطقه به خوبی دریافتند که برخلاف انتظاراتشان، چتر امنیتی آمریکا تضمین امنیتی برای آنها به دنبال نخواهد آورد و اگر بخواهند همچنان همچون شش ماه پیش همسو و همراه آمریکاییها در خصوص تشدید سیاستهای ایرانهراسانه و تهدید ایران باشند، قطعاً این سیاست تبعات اقتصادی، سیاسی و امنیتی برای آنها به دنبال خواهد داشت.
وی ادامه داد: این نکتهای است که آنها در شش ماه گذشته به خوبی آن را لمس کردند و همین نگرانیها باعث میشود که نسبت شکلگیری درگیریهای شدید در منطقه نگران باشند و تحرکاتی را در این زمینه انجام دهند تا بلکه روزنههایی برای نزدیک کردن دیدگاههای ایران و آمریکا ایجاد کنند.
وی افزود: اینکه حالا این تحرکات تا چه حد میتواند باشد، قطعاً این تحرکات فضای گفتوگو و گفتمان را همچنان زنده نگه میدارد و این فضای گفتوگو و گفتمان میتواند موقعیتهای جدید و راههای جدیدی را برای مدیریت تنش و جنگ با آمریکا ایجاد کند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: همواره این نکته هم مطرح شده که شاید ورود یک کشور بزرگ غیر از میانجیهایی که تا حالا وجود داشته، مثل عمان و قطر، بتواند به احتمال شکلگیری یک تفاهم باثباتتر کمک کند. چین کشوری است که با توجه به وزن سیاسی چین در معادلات جهانی و منافع بزرگ و گستردهای که با کشورهای منطقه خاورمیانه، بهخصوص خلیج فارس، دارد، چینیها را بر آن میدارد که کمی از آن سیاست محافظهکارانه سنتی خودشان فاصله بگیرند و با ایده و طرحهای جدید و جدیتری وارد عرصه منازعات در منطقه خلیج فارس شوند.
مکی تصریح کرد: پیشنهادی که آقای شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، داده، میشود در این قالب مورد توجه قرار داد که به هر حال اگر چینیها در چارچوب طرح چهارگانه خودشان، تحرکات جدیتری را هم انجام دهند و به صورت آشکار و رسمیتری، به غیر از کشورهای نیابتی خودشان مثل پاکستان که روابط نزدیکی با چین دارد، بخشی از کنشگری پاکستان معطوف به نمایندگی چین در این منازعه باشد، شاید بتواند فضای جدیدی را برای رسیدن به یک تفاهم با آمریکاییها ایجاد کند.
وی افزود: اینکه آقای قالیباف موافقت ضمنی کردند و رئیسجمهور در سخنرانیهای مختلف خودشان ابراز آمادگی جدی ایران را برای پایان جنگ اعلام کردند و اینکه به هر حال ترامپ در توییتهایش درخواست پایان جنگ ایران را مطرح کرده، اینها همه شاید یکی از نشانهها باشد که بتوان امیدوارتر از گذشته نسبت به راهی برای کاهش تنش و پایان جنگ با آمریکا ایجاد کرد.
دولتهای عربی منطقه به خوبی دریافتند چتر امنیتی آمریکا تضمینی نیست
این تحلیلگر مسائل بینالملل در ادامه گفت: قطعاً طرح اولیه ایران و آن چیزی که میتواند تأمینکننده منافعش باشد، تفاهمنامه اسلامآباد است و تأکیدش بر اجرای این تفاهمنامه خواهد بود. باید دید طرحی که چین ارائه کرده، مورد حمایت منطقه قرار گرفته و ایران هم موافقت ضمنی کرده، تا چه حد میتواند همسو و همراه با تفاهم نامه اسلام آباد باشد.
وی اظهار کرد: به هر اندازه که این تحرکات به چارچوب تفاهمنامه اسلام آباد نزدیک باشد، احتمال گفتوگوهای جدید و مذاکره برای رسیدن به توافق بیشتر خواهد بود. بهخصوص باید دید چین تا چه میزان قدم برمیدارد؛ آیا فقط در ارائه طرح متوقف میشود یا گامهایی برای میانجیگری برمیدارد. این نوع کنشگری چین میتواند چشمانداز منطقه را بیشتر روشن ایجاد کند.
وی در ادامه در پاسخ به این موضوع که با توجه به درخواست آمریکا برای مذاکره با پیشنهادات جدید و در پیش بودن انتخابات، آیا میتوان این احتمال را مطرح کرد که آمریکا با هدف خرید زمان، انتخابات را پشت سر بگذارد و پس از آن حملات مجدد و گستردهای علیه ایران داشته باشد، گفت: این سناریو قطعاً وجود دارد. آمریکاییها به دنبال جنگ پُرشِدت و گسترده پیش از انتخابات آینده کنگره نیستند؛ چراکه جمهوریخواهان در وضعیت متزلزلی قرار دارند و قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا به صورت مداوم در حال افزایش است و اگر روند به همین سمت ادامه پیدا کند، شانس جمهوریخواهان برای پیروزی در انتخابات بسیار بسیار کم خواهد شد.
مکی افزود: ترامپ تلاش خواهد کرد یا پیش از انتخابات میان دوره ای کنگره بتواند جنگ را در همین شرایط نه جنگ و نه صلح حفظ کند تا پس از آن در یک موقعیت جدیدی ضربات جدی تری را به ایران وارد کند، این سناریویی است که هم در ایران و هم در سطح محافل نخبگانی بحث زیادی درباره آن شده است و از این موضوع یاد میکنند که ترامپ به دنبال یک ضربه بزرگ نهایی به ایران است.
وی ادامه داد: اما متغیرهای دیگری هم وجود دارد. با توجه به واکنشهایی که ایران طی چند روز گذشته به اقدامات نظامی آمریکا انجام داده و نوع سلاحهایی که ایران استفاده کرده، گفته میشود که آمریکاییها اگر بخواهند به این مرحله از سطح جنگ با ایران روی بیاورند، تبعات آن تنها منطقهای نخواهد بود و تبعات جهانی خواهد داشت.
این تحلیلگر مسائل بینالملل تصریح کرد: واکنش منطقهای ایران به تجاوز آمریکا در نهم اسفند سال گذشته به خوبی این را نشان داد که ایران دیگر بلوف نمیزند و در یک جنگ رودرو با آمریکا قرار دارد و در این ماه ها تقریباً بسیاری از محاسبات گذشته را مدنظر قرار داده و گرفتن تلفات از آمریکاییها و وارد کردن ضربات بزرگ به آنها را در دستور کار خودش قرار داده است.
مکی خاطرنشان کرد: اینها باعث میشود که در داخل آمریکا هم بسیاری از محافل نخبگانی با یک نگرانی بزرگی از ناکامی آمریکا در جنگ با ایران، سخن بگویند. این هم به هر حال دیدگاهی است که گفته میشود باعث میشود آمریکاییها شاید نسبت به گذشته نتوانند آنچنان که اهداف سیاسیشان را دنبال کنند، تنها به قدرت نظامیشان اتکا کنند.
وی گفت: جریانهای عربی و کشورهای منطقه به هر حال به خوبی درک کردهاند که جنگ با ایران دیگر تنها محدود به ایران باقی نخواهد ماند. هرچه ابعاد این جنگ گسترش پیدا کند، قطعاً هم کشورهای منطقه، کشورهای فرامنطقه و هم کشورهایی که به نوعی به انرژی و فرآوردههای نفتی این منطقه وابستگی دارند، تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.
