خطر نفت 150 دلاری پابرجاست | حوثیها معادلات آمریکا درباره ایران را پیچیده کردند | چه کسی پیشقدم گفتگو با ترامپ میشود؟
به گزارش اقتصادنیوز، با افزایش فشار ایران بر دو تنگه راهبردی بابالمندب و هرمز، دولت ترامپ باید پیش از ماه نوامبر برای کاهش قیمت بنزین و سوخت در آمریکا چارهای بیندیشد.
نشنال اینترست در گزارشی نوشت: نیروهای حوثی در یک شب بخش گستردهای از مناطق ساحلی یمن در دریای سرخ را به تصرف خود درآوردند و کنترل این مناطق را تا جنوبیترین نقطه شبهجزیره عربستان و تنگه بابالمندب گسترش دادند. آنها همچنین کنترل جزیره راهبردی پریم را که در میانه این تنگه قرار دارد، به دست گرفتند.
اقتصادنیوز: مهمانپرست، با مثبت ارزیابی کردن نقشآفرینی چین در تحولات منطقه، میگوید میتوان از ظرفیت پکن برای ایجاد صلح و ثبات در خاورمیانه استفاده کرد.
فروپاشی نیروهای دولت یمن
فروپاشی نیروهای دولتی در یمن با سرعتی شگفتآور رخ داد و به حوثیها اجازه داد حجم بزرگی از تجهیزات تامین شده از سوی عربستان سعودی را به غنیمت بگیرند. این اتفاق با شکست ارتش عراق در برابر داعش در موصل در سال ۲۰۱۴ و همچنین فروپاشی نیروهای بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ مقایسه شده است.
به نظر میرسد حملات موشکی حوثیها به خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی هم دستکم در حال حاضر این مسیر حیاتی انتقال نفت را که برای دور زدن تنگه هرمز طراحی شده، از کار انداخته است.
بازارهای نفت همچنین در حال هضم گزارش روزنامه نیویورکتایمز درباره کاهش شدید صادرات نفت عربستان سعودی بودند؛ کاهشی که حتی پیش از توقف فعالیت خط لوله و در پی تهدیدهای حوثیها علیه کشتیرانی عربستان در دریای سرخ آغاز شده بود.
واشنگتن نگران طولانی شدن جنگ با ایران
همزمان، والاستریت ژورنال روز ۱۱ سپتامبر گزارش داد که حلقه نزدیک مشاوران دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، احتمال ادامه یافتن جنگ کنونی با او را تا پایان دوره ریاستجمهوریاش در ژانویه ۲۰۲۹ مطرح کردهاند.
به گفته این گزارش، استراتژی فعلی آمریکا شامل محاصره دریایی و اعمال فشار شدید اقتصادی، ممکن است نتواند ایران را پیش از پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ وادار به عقبنشینی کند.
با وجود این چشمانداز نگرانکننده درباره جنگ، دستیاران ارشد ترامپ پیشنهادی برای بازگشت به میز مذاکره و تغییر موضع آمریکا متناسب با این واقعیت مطرح نکردهاند.
ترامپ همچنان از واژه «تسلیم» برای توصیف نتیجهای که از فشار آمریکا بر ایران انتظار دارد، استفاده میکند. هیچ گزارشی از تعیین مقامهای ارشدی از سوی ترامپ برای تدوین یک راهبرد مذاکرهای واقعبینانهتر منتشر نشده است.
به نظر میرسد مشاوران ترامپ تصور میکنند وضعیت فعلی، یعنی جنگی محدود همراه با فشار اقتصادی، میتواند تا هر زمان که لازم باشد ادامه پیدا کند؛ حتی اگر ادامه این وضعیت در نهایت به رئیسجمهور بعدی واگذار شود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، ظاهراً دیدگاه متفاوتی دارد، اما به نظر میرسد تمایلی به رویارویی با ترامپ بر سر این مسئله ندارد، چرا که اختیار لازم برای تصمیمگیری در این زمینه را در اختیار ندارد.
زنگ خطر برای بازار نفت آمریکا
این وضعیت باید در سراسر واشنگتن زنگ خطر را به صدا درآورد. بازار نفت پس از دورهای از آرامش و خوشبینی در تابستان، اکنون نشانههایی از بیدار شدن نشان میدهد و قیمت نفت خام برنت پس از تحولات روز گذشته بهشدت افزایش یافته است.
با این حال، بسیاری همچنان به دلیل ناآشنایی با تحلیلهای کمی بازار نفت، احساس امنیت کاذبی دارند. پس از فروکش کردن شوک اولیه جنگ، تصور غالب در بازار در اوایل تابستان این بود که بحران ایران در مسیر رسیدن به یک راهحل مذاکرهای قرار دارد و ذخایر راهبردی و موجودیهای تجاری نفت نیز برای جذب این شوک بیش از اندازه کافی هستند.
حالا روشن شده که قرار نیست بحران بهسرعت حل شود. بیش از شش ماه کاهش عرضه، هم ذخایر راهبردی و هم ذخایر تجاری نفت را به میزان قابلتوجهی کاهش داده است.
وضعیت ذخایر فرآوردههای نفتی حتی وخیمتر است. ظرفیت پالایش نفت جهان با دو ضربه بزرگ ژئوپلیتیکی مواجه شده است: نخست، از دست رفتن بخشی از ظرفیت پالایشی صادراتمحور در کشورهای حوزه خلیج فارس که به دلیل اختلال در حملونقل از چرخه عادی خارج شده و دوم، تعطیلی نزدیک به نیمی از ظرفیت پالایش نفت روسیه در پی حملات پهپادی اوکراین.
کمبود گازوئیل و خطر افزایش نرخ بهره
گازوئیل اکنون با کمبود مواجه است و قیمت متوسط آن در آمریکا تا ۱۰ سپتامبر به ۶ دلار در هر گالن رسیده است. قیمت بنزین برای مصرفکنندگان ملموستر است، اما اقتصاددانان میدانند که گازوئیل نقش مهمی در افزایش تورم دارد.
مجموع این شرایط احتمال آن را افزایش داده است که فدرال رزرو در نشست ماه سپتامبر خود در هفته آینده، برخلاف خواسته مکرر ترامپ برای اتخاذ سیاست پولی انبساطی، نرخ بهره را افزایش دهد.
تردید درباره عبور نفت از تنگه هرمز
مقامهای دولت آمریکا بارها درباره نفتکشهایی که تحت اسکورت آمریکا همچنان از مسیر عمان و از طریق تنگه هرمز عبور میکنند، صحبت کردهاند.
با این حال، بسیاری از فعالان بخش خصوصی نسبت به آماری که دولت آمریکا بهصورت عمومی منتشر میکند، تردید دارند. تحلیلگران میتوانند با استفاده از تصاویر ماهوارهای، حتی در شرایطی که سامانههای موقعیتیابی نفتکشها خاموش شده باشد، حرکت آنها را رصد کنند.
علاوه بر این، حجم این ترددها به دلیل نبود پوشش بیمهای کافی محدود شده است.
بیشتر نفتکشهایی که در حال حاضر نفت خام را از طریق تنگه هرمز به سمت دریای عمان منتقل میکنند، متعلق به شرکتهای ملی نفت کشورهای عربی خلیج فارس هستند و به همین دلیل میتوانند این ریسک را بپذیرند. اما نفتکشهای متعلق به شرکتهای خصوصی چنین امکانی ندارند.
ممکن است اعتراف به این مسئله در دولت آمریکا نوعی تابوشکنی محسوب شود، اما بیشتر ناظران بخش خصوصی انتظار ندارند حجم نفت عبوری از تنگه هرمز در آینده نزدیک افزایش چشمگیری نسبت به میانگین فعلی داشته باشد.
پیشروی حوثیها در یمن در روزهای گذشته این وضعیت را وخیمتر کرده است؛ زیرا انتقال نفت از مسیر دریای سرخ را مختل کرده و دستکم در حال حاضر خط لولهای را که نفت عربستان را به پایانههای صادراتی در این منطقه منتقل میکند، از کار انداخته است.
این خط لوله تعمیر خواهد شد، اما دوباره میتواند هدف حمله قرار بگیرد.
خطر نفت ۱۵۰ دلاری
ادامه وضعیت کنونی در قبال ایران احتمالا باعث افزایش قیمت نفت خواهد شد؛ افزایش قیمتی که در نهایت زمانی متوقف میشود که تقاضا به اندازه کافی کاهش پیدا کند. انتظار بیشتر اقتصاددانان این است که چنین کاهشی عمدتاً در نتیجه کند شدن فعالیت اقتصادی در جهان رخ دهد.
ممکن است خارج از محافل تخصصی بازار نفت، تصور شود که خطر نفت ۱۵۰ دلاری دیگر از میان رفته است، اما با توجه به تغییر شرایط، چنین احتمالی همچنان کاملاً واقعی است.
فشار بر متحدان آمریکا در خلیج فارس
در نهایت، فارغ از وضعیت اقتصادی غیرقابلتحملی که ادامه این سیاست طی دو سال آینده ایجاد خواهد کرد، تداوم شرایط کنونی آسیب بسیار بیشتری به جایگاه آمریکا در منطقه وارد خواهد کرد.
به جز امارات متحده عربی که همچنان یک خط لوله جایگزین فعال دارد، دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس تحت فشار شدیدی قرار گرفتهاند.
عراق بخشی از جریان صادرات و انتقال نفت خود را تغییر داده و دوباره برقرار کرده است، اما اگر شرایط فعلی ادامه یابد، این کشور ظرف چند ماه با وضعیت بودجهای غیرقابلتحملی روبهرو خواهد شد.
قطر داراییهای قابلتوجهی در اختیار دارد، اما درآمد آن از صادرات گاز طبیعی مایع یا نفت بسیار محدود شده است.
مصر هم از قیمت بالای نفت و کاهش شدید درآمدهای کانال سوئز آسیب دیده است؛ درآمدهایی که برای بودجه دولت این کشور اهمیت حیاتی دارند. اینها تنها چند نمونه از پیامدهای وضعیت کنونی هستند.
اگر آمریکا در حالی که فشار بر ایران از طریق محاصره را حفظ میکند، نسبت به مشکلات متحدان و شرکای منطقهای خود بیتفاوت بماند، روابط واشنگتن با این کشورها بهشدت تحت فشار قرار خواهد گرفت.
ترامپ به یک استراتژی جدید در قبال ایران نیاز دارد
دولت ترامپ اکنون به یک استراتژی جدید نیاز دارد؛ چراکه به نظر میرسد خود دولت دریافته است که رویکرد کنونی در یک بازه زمانی قابلقبول نتیجه نخواهد داد و در عین حال خسارتهای جانبی قابلتوجهی به آمریکا و شرکای آن وارد میکند.
این وضعیت را نمیتوان صرفا به حال خود رها کرد تا بهصورت خودکار ادامه پیدا کند.
اما پرسش اصلی این است: «در میان اعضای حلقه نزدیک به ترامپ، چه کسی حاضر است قدم پیش بگذارد و این گفتوگو را با رئیسجمهور آمریکا آغاز کند؟»
