نگرانی از بازگشت به جنگ، مقامات عربستان، ترکیه و پاکستان را راهی ایران کرد | چشم‌انداز دستیابی به توافق پایدار، مبهم است
به گزارش اقتصادنیوز، هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها از احتمال ازسرگیری جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا، هیئت‌هایی از عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه روز دوشنبه وارد تهران شدند تا با مقام‌های ایرانی درباره راه‌های جلوگیری از شعله‌ور شدن دوباره درگیری‌ها گفت‌وگو کنند.
آسوشیتدپرس در گزارشی نوشت: وزارت امور خارجه ایران اعلام کرده است که این دیدارها در شرایطی انجام می‌شود که تهدیدهای متقابل در منطقه افزایش یافته و فضای سیاسی در تهران، واشنگتن و تل‌آویو بیش از پیش تحت تأثیر تحولات امنیتی قرار گرفته است.
نگرانی از بازگشت جنگی تمام‌عیار در ایران افزایش یافته است. درحالی‌که مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی در آستانه انتخابات در هر دو کشور مواضع تهدیدآمیزتری اتخاذ کرده‌اند، رهبران ایران همچنان بر مواضع خود پافشاری می‌کنند. در چنین شرایطی، تلاش‌های دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
چه کسانی به تهران سفر می‌کنند؟
بر اساس اعلام منابع رسمی، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و ابراهیم کالین، رئیس سازمان اطلاعات ترکیه، قرار است با مقام‌های ارشد امنیتی و مذاکره‌کنندگان ایرانی دیدار کنند. یکی از اهداف اصلی این رایزنی‌ها، فراهم کردن زمینه توافق میان تهران و واشنگتن است.
جنگ یمن و حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی نیز از دیگر محورهای گفت‌وگوهاست. دو مقام منطقه‌ای که به دلیل نداشتن مجوز رسمی برای گفت‌وگو با رسانه‌ها نخواستند نامشان فاش شود، این موضوع را تأیید کرده‌اند.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه در تهران گفت دستور کار مشخصی برای این نشست تعیین نشده است، اما گفت‌وگوها بدون تردید به «فوری‌ترین تهدیدها علیه امنیت منطقه» خواهد پرداخت.
عربستان سعودی هم در بیانیه‌ای اعلام کرد که هیئت‌های حاضر امیدوارند راه‌هایی برای کاهش تنش‌ها، تقویت امنیت منطقه‌ای و کمک به ثبات آن پیدا کنند.
یک مقام منطقه‌ای که به دلیل حساسیت مذاکرات نخواست نامش فاش شود، گفت میانجی‌گران قطری هم روز یکشنبه در هماهنگی با آمریکا به تهران سفر کردند تا در چارچوب تلاش‌ها برای مهار تنش‌های منطقه‌ای نقش‌آفرینی کنند.
تلاش قطر و پاکستان ادامه دارد
پاکستان و قطر در ماه ژوئن به میانجی‌گری برای دستیابی به توافقی کمک کرده بودند که هدف آن بازگشایی کامل تنگه هرمز به روی کشتیرانی، پایان دادن به محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا و آغاز مذاکرات درباره توافقی جامع‌تر با محوریت برنامه هسته‌ای ایران بود. با این حال، توافق به‌سرعت از هم پاشید و دو طرف بار دیگر حملات خود را از سر گرفتند.
با نزدیک شدن انتخابات اسرائیل در روز سه‌شنبه و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر، نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها افزایش یافته است.
بقائی روز شنبه اعلام کرد که تهران همچنان راه دیپلماسی را باز می‌داند و پیام‌هایی از طریق واسطه‌ها میان ایران و آمریکا ردوبدل می‌شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با اشاره به توقف طولانی‌مدت مذاکرات گفت به نظر می‌رسد واشنگتن همچنان بر خواسته‌های یک‌جانبه خود اصرار دارد. او همچنین به استفاده مکرر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و مقام‌های این کشور از عبارت «تسلیم کامل» اشاره کرد و گفت هیچ ایرانی چنین خواسته‌ای را نمی‌پذیرد.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز یکشنبه بار دیگر هشدار داد که ایران یا نیروهای هم‌پیمان آن ممکن است در آستانه انتخابات اسرائیل برای برهم زدن روند رأی‌گیری دست به حمله بزنند. او برای این ادعا به اطلاعات امنیتی استناد کرد.
نتانیاهو در پیامی ویدئویی گفت ارتش اسرائیل هم برای دفاع و هم برای حمله آمادگی دارد. او در ادامه تهدید کرد: «ضرباتی نامتناسب و بسیار سنگین‌تر از آنچه تصور می‌کنید، متحمل خواهید شد.»
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل یکشنبه‌شب گزارش داد که نتانیاهو و رئیس ستاد کل ارتش بر سر دستور نخست‌وزیر برای انجام اقدامی اختلاف پیدا کرده‌اند؛ اقدامی که به باور ارتش ممکن است به‌سرعت به ازسرگیری درگیری با ایران منجر شود.
دفتر نتانیاهو بعدتر این گزارش را «اخبار جعلی» توصیف کرد. اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت گزارش‌ها درباره اختلاف میان رهبری سیاسی و ارتش اسرائیل بر سر ایران، کاملا بی‌اساس و نادرست است.
کاتس تأکید کرد: «به‌صراحت اعلام می‌کنم که اسرائیل قصد نداشته است پیش از انتخابات این کشور حمله‌ای علیه ایران آغاز کند.» او افزود: «روشن کرده‌ایم که اگر ایران به اسرائیل حمله کند، با قدرتی بسیار زیاد پاسخ خواهیم داد.»
در تهران هم بقائی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال برنامه‌ریزی ایران برای حمله، تنها گفت «رژیم اسرائیل در اجرای عملیات‌های پرچم دروغین مهارت زیادی دارد».
او در ادامه تأکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران برای اعمال حق ذاتی خود در دفاع از خویش، با هدف حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و استقلال ایران، تردید نخواهد کرد.»
گسترش جبهه‌های جنگ ایران
یمن به یکی از جبهه‌های رو به گسترش جنگی تبدیل شده است که از ماه فوریه آغاز شد. حوثی‌ها در هفته‌های اخیر حملات خود به عربستان سعودی را افزایش داده‌اند.
درگیری‌ها پس از آن شدت گرفت که نیروهای وابسته به دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن و ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در ماه ژوئیه حملات هوایی به فرودگاه بین‌المللی صنعا، تحت کنترل حوثی‌ها، انجام دادند. این حملات آتش‌بسی را که از سال ۲۰۲۲ برقرار بود و تا حد زیادی به درگیری‌های جنگ داخلی یمن پایان داده بود، از بین برد.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، بامداد دوشنبه اعلام کرد که این گروه موشک‌های بالستیک را به سمت تجمع نیروهای نظامی و انبارهای تسلیحاتی متعلق به نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان در استان‌های عدن و لحج شلیک کرده است.
او مدعی شد که این حملات به تجهیزات نظامی خسارت وارد کرده و تلفاتی بر جای گذاشته است، اما شواهدی برای اثبات ادعاهای خود ارائه نکرد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز اعلام کرد که نتوانسته است این ادعاها را به‌طور مستقل تأیید کند.
در همین حال، ساکنان صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثی‌ها، و مناطق ساحلی دریای سرخ از شنیده شدن چندین انفجار خبر دادند.
رسانه‌های حوثی اعلام کردند که حملات هوایی، یک سامانه تأمین برق خورشیدی و یک حلقه چاه آب را در صنعا هدف قرار داده‌اند، اما مدرکی برای تأیید این گزارش‌ها ارائه نکردند.
در شهر بندری مخا که به‌تازگی به تصرف حوثی‌ها درآمده است، ساکنان گفتند موشک‌هایی به چند ساختمان، از جمله یک بیمارستان، اصابت کرده‌اند.
شبکه المسیره، وابسته به حوثی‌ها، همچنین از حملاتی در استان صعده در شمال یمن و استان تعز در جنوب غربی این کشور خبر داد. در تعز، نیروهای حوثی و نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان هفته‌هاست با یکدیگر درگیرند.
سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی هم اعلام کرد که در جریان عملیاتی در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها، پنج تونل مورد استفاده برای نگهداری موشک‌های بالستیک، چهار سکوی پرتاب این موشک‌ها و یک انبار دیگر ذخیره موشک منهدم شده است.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از بازگشت جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا ادامه دارد. با این حال، هم‌زمانی تشدید تهدیدهای سیاسی با گسترش درگیری‌ها در یمن و تداوم اختلاف‌ها بر سر پرونده هسته‌ای ایران، چشم‌انداز دستیابی به توافقی پایدار را با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده است.
