اختلاف بر سر ساعت جنگ | آیزنکوت چه رویکردی نسبت به ایران دارد؟ | آیا اپوزیسیون از نتانیاهو تندروتر است؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایرنا، هم‌زمان با تلاش برای تشکیل کابینه جدید در سرزمین‌های اشغالی، احتمال اقدام نظامی تازه علیه ایران به یکی از محورهای اختلاف میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل و مخالفان او تبدیل شده است.
چهره‌های اصلی اپوزیسون به صورت مداوم خواستار خودداری از اقدام‌های غیرضروری در دوران رایزنی‌ها برای تشکیل کابینه جدید می‌شوند و بر نظارت پارلمانی بر هرگونه اقدام نظامی تاکید می‌کنند و درباره انگیزه‌های سیاسی نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ هشدار می‌دهند.
بااین‌حال بررسی دقیق‌تر مواضع رهبران سیاسی بلوک موسوم به تغییر به رهبری گادی ایزنکوت، نشان می‌دهد که این هشدارها را نمی‌توان معادل مخالفت یکپارچه با ادامه تجاوز نظامی به ایران دانست.
شخص گادی آیزنکوت، مامور تشکیل کابینه جدید رژیم اسرائیل، همچنان از محقق‌نشدن هدف برچیدن برنامه هسته‌ای ایران سخن می‌گوید و یائیر لاپید، رهبر مشترک ائتلاف باهم (بیاخد) نیز خواستار بمباران زیرساخت‌های انرژی ایران شده‌است. بنابراین، مساله این نیست که مخالفان نتانیاهو با حمله تازه موافق‌اند یا مخالف؛ مساله این است که مخالفت آنها دقیقاً متوجه کدام بخش از تصمیم جنگی است.
انتقاد از فقدان راهبرد برای خروج
اسون کوهن فون بورگسدورف، نماینده پیشین اتحادیه اروپا در کرانه باختری و غزه، در یادداشتی که ۱۸ آبان ۱۴۰۵ در پایگاه ای‌یو آبزرور منتشر شد، درباره آیزنکوت و متحدان راست‌میانه‌اش نوشت: «با اینکه آنها نتانیاهو را به‌دلیل آغاز جنگ علیه تهران بدون راهبرد خروج سیاسی نقد کرده‌اند، با تمام وجود از اقدام نظامی تهاجمی علیه حکومت ایران و حزب‌الله حمایت می‌کنند.»
این دیپلمات پیشین اروپایی همچنین تأکید کرد: «به‌هیچ‌وجه روشن نیست که آیزنکوت و متحدان تندرو او در راست میانه بخواهند در قبال ایران و لبنان رویکرد متفاوتی در پیش بگیرند.»
نور عوده، خبرنگار الجزیره، در گزارشی که ۲۷ مهر ۱۴۰۵ با عنوان «در قبال ایران، اپوزیسیون اسرائیل حتی از نتانیاهو تندروتر است» منتشر کرد، نوشت: «بیشتر احزاب و رهبران اپوزیسیون اسرائیل مخالف جنگ با ایران نیستند و بسیاری از آنها در واقع در رویکرد خود به تهران حتی از نتانیاهو تندروترند.
آنها فقط نمی‌خواهند پیش از انتخابات، تشدید نظامی تازه‌ای رخ دهد.» این گزارش پیش از برگزاری انتخابات اسرائیل منتشر شده‌بود، اما ایده محوری آن پس از انتخابات هم همچنان معتبر است، رهبران اپوزیسیون نگران هستند که تشدید نظامی در دوره انتقالی به نخست‌وزیر جدید، باعث تثبیت جایگاه نتانیاهو شود.
آیزنکوت؛ هدف ناتمام، حمله غیرضروری
گادی آیزنکوت، رئیس حزب یشار و رئیس پیشین ستاد ارتش رژیم اسرائیل، یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این دوگانگی است. سخنان او در مراسم معرفی حزبش در ماه سپتامبر به روشنی رویکرد او را نسبت به ایران نشان می‌دهد: «در نهایت، این باید به نابودی یا برچیده‌شدن برنامه هسته‌ای ایران ختم شود؛ هدفی که هنوز محقق نشده است.»
به نوشته الجزیره، آیزنکوت تغییر حکومت ایران را هدفی غیرواقع‌بینانه می‌داند اما نتانیاهو را به ناکامی در برچیدن برنامه هسته‌ای متهم می‌کند. بنابراین، انتقاد او از نخست‌وزیر به معنای مخالفت با اصل جنگ نیست؛ برعکس، او پرونده تجاوز نظامی به ایران را از منظر اهداف اعلامی ناتمام می‌بیند.
بااین‌حال، آیزنکوت در نامه ۲۰ آبان به نتانیاهو، که تایمز آف اسرائیل متن بخش‌هایی از آن را منتشر کرد، هشدار داد: «به‌کارگیری نیروهای امنیتی بدون تهدیدی مستقیم و فوری که نتوان رسیدگی به آن را به تعویق انداخت، می‌تواند پیامدهایی ویرانگر برای دموکراسی اسرائیل و اعتماد عمومی به نهادهای حکومتی داشته باشد.» او افزود: «خویشتنداری و احتیاط نشان دهید و از اقدام‌های خطرناکی که می‌توانند تا ادای سوگند دولتی جدید و برخوردار از اعتماد کنست صبر کنند، خودداری کنید.»
اپوزیسیونی که از نتانیاهو تندروتر است
موضع یائیر لاپید، نخست‌وزیر پیشین رژیم اسرائیل و رئیس حزب یش‌عتید، نشان می‌دهد مخالفت با نتانیاهو حتی می‌تواند با پیشنهاد گسترش دامنه حملات همراه شود. لاپید در مصاحبه ۶ مرداد با پایگاه اندیشکده شورای آتلانتیک ادعا کرد: «آنچه اسرائیل یا ائتلاف باید انجام دهد، بمباران همه تأسیسات انرژی، به‌ویژه در جزیره خارک و همچنین در نقاط دیگر است تا اطمینان حاصل شود اقتصاد ایران نابود می‌شود. دلیلش این است که این تنها چیزی است که حکومت را سرنگون خواهد کرد.»
مواضع نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین رژیم اسرائیل و رهبر دیگر ائتلاف با هم، نیز نشان می‌دهد مخالفت با نتانیاهو الزاماً با مخالفت با گسترش اقدام نظامی علیه ایران همراه نیست. بنت مرداد ماه در نشست معرفی مفهوم امنیتی حزب خود، گفت: «اگر حزب‌الله به ما شلیک کند، ما به ایران حمله می‌کنیم.»
او در همان سخنرانی، هدف راهبردش را «اطمینان از سقوط حکومت ایران پیش از هسته‌ای‌شدن» معرفی کرد و در سخنانی بی‌پایه و اساس ادعا کرد: «ما ائتلافی از نیروهای میانه‌رو منطقه علیه ایران، قطر، ترکیه و نیروهای افراطی ایجاد خواهیم کرد.»
آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» و وزیر جنگ پیشین اسرائیل، در مصاحبه خرداد ماه خود با شبکه ۱۲ اسرائیل، گفت: «هر توافقی از نظر ما یک فاجعه است؛ زیرا هر توافقی، حاکمان ایران را در قدرت باقی می‌گذارد.» لیبرمن پیش‌تر نیز در واکنش به آتش‌بس جنگ ۱۲ روزه در سوم تیر ۱۴۰۴ انتقاد کرده بود که «به‌جای تسلیم بی‌قیدوشرط»، جهان را وارد مذاکراتی دشوار و فرساینده کرده‌است.
این اظهارات نشان می‌دهد که قرار دادن بنت، لاپید و لیبرمن، رهبران اصلی احزاب متحد آیزنکوت در یک جبهه کلی «مخالفان جنگ» تصویر دقیقی از مواضع آنها ارائه نمی‌کند. آنچه مخالفان نتانیاهو یک‌صدا بر آن تاکید دارند، این است که تا زمان تشکیل دولت جدید، نتانیاهو نباید دست به اقدام نظامی جدید بزند.
آویگدور لیبرمن در اظهاراتی که ۲۱ آبان در تایمز آف اسرائیل منتشر شد، گفت: «دولت موقت مجاز نیست بدون نظارت پارلمانی و بدون موافقت کامل همه مقام‌های امنیتی، تصمیم‌هایی بگیرد که اسرائیل را به جنگ بکشاند. تأکید می‌کنم: همه مقام‌های امنیتی.»
یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات‌ها و معاون پیشین رئیس ستاد ارتش رژیم اسرائیل، نیز گفت نتانیاهو برای اداره یک عملیات نظامی علیه ایران، اعتماد عمومی، مشروعیت اخلاقی و توانایی لازم را ندارد.
گولان تنها رهبری در میان مخالفان است که به صورت مشخص از حمله به ایران انتقاد کرده‌است و خواستار پایان جنگ‌های رژیم اسرائیل در منطقه شده‌است. با این حال حزب او در پارلمان اسرائیل تنها ۸ کرسی از ۱۲۰ کرسی را در اختیار دارد و اعلام آمادگی کرده‌است که برای کنار زدن نتانیاهو به آیزنکوت و متحدانش رای بدهد.
جنگی که ممکن است مخالفان را همراه کند
حگای رام، استاد دانشگاه بن‌گوریون و نویسنده کتاب «ایران‌هراسی»، در گفت‌وگویی با الجزیره درباره امکان همراهی مخالفان نتانیاهو پس از آغاز جنگ گفت: «اگر نتانیاهو موفق شود و جنگی با ایران به راه بیندازد، البته اپوزیسیون پشت سر او قرار خواهد گرفت و افکار عمومی هم چنین انتظاری از آنها خواهد داشت.» رام در مورد چهره‌های نظامی سابقی که در جمع اپوزیسیون حضور دارند نیز گفت: «مقابله با ایران همان چیزی است که تمام عمر برایش آموزش دیده‌اند.»
آهرون برگمن، تحلیلگر اسرائیلی در کینگز کالج لندن، نیز با اشاره به انگیزه‌های نتانیاهو برای ازسرگیری حملات نظامی به ایران پیش از پایان مهلت تشکیل کابینه جدید به الجزیره می‌گوید: «یک جنگ کوچک می‌تواند آیزنکوت و همراهانش را وادار کند در زمان بحران، دولت وحدت تشکیل دهند.»
دفتر نتانیاهو در واکنش به انتقادها، اعلام کرد همه تصمیم‌های دولت «صرفاً براساس ملاحظات امنیتی» و با هماهنگی کامل با دستگاه امنیتی اتخاذ شده‌اند. حگای رام تاکید کرد که اپوزیسیون و افکار عمومی تشخیص می‌دهند که نتانیاهو با چه هدفی ممکن است جنگ را راه بیاندازد، اما نهایتا برای انها مساله بزرگ‌تری وجود دارد که باعث می‌شود همکاری کنند: «این ایران است؛ این همان دشمن بزرگ است.»
تغییر نخست‌وزیر، بدون تضمین تغییر راهبرد
کنار هم قرار گرفتن این مواضع نشان می‌دهد که اساسا این دیدگاه که انتقاد مخالفان نتانیاهو از او به منزله مخالفت قاطع با تمامی سیاست‌های او از جمله تجاوز نظامی علیه ایران است، تصوری غلط است. آیزنکوت معتقد است هدف نابودی برنامه هسته‌ای ایران ناتمام مانده، لاپید حمله به زیرساخت انرژی را پیشنهاد می‌کند، بنت خواستار ایجاد ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران، ترکیه و قطر است و لیبرمن مذاکره جامعه جهانی با ایران را غلط می‌داند. اختلاف درون رژیم اسرائیل درباره نتانیاهو واقعی است، اما از آن نمی‌توان پایان تهدید نظامی علیه ایران را نتیجه گرفت.
البته این چهره‌ها درباره هدف نهایی نیز کاملاً هم‌نظر نیستند؛ آیزنکوت تغییر حکومت ایران را غیرواقع‌بینانه می‌خواند، درحالی‌که لاپید آن را قابل‌پیگیری معرفی می‌کند. پس اختلاف فقط بر سر تقویم حمله نیست؛ دامنه اهداف و محاسبه نتیجه نیز محل مناقشه است.
آنچه این مواضع را به یکدیگر پیوند می‌دهد، حفظ امکان استفاده از نیروی نظامی است. تا زمانی که این گزینه بخشی از رویکرد اصلی رقبای نتانیاهو باقی بماند، تغییر چهره در رأس کابینه به‌خودی‌خود تضمین‌کننده تغییر راهبرد در قبال ایران نخواهد بود؛ ممکن است تصمیم‌گیرنده عوض شود، بدون آنکه اصل تهدید کنار گذاشته شود.
