موج مهاجران غیرقانونی همچنان به سواحل ایتالیا می‌کوبد
هر روز تعداد زیادی از مهاجران غیرقانونی از کشورهای جنگ‌زده خاورمیانه و شمال آفریقا که خود را به لیبی رسانده‌اند، از سواحل آفریقا وارد دریای مدیترانه و آب‌های اروپا می‌شوند تا روی آرامش را ببینند. شاید بیش از 90 درصد آنها زنده بمانند و به مقصد برسند، شاید زیر آتش دشمن و تهدید مرگ نباشند، اما با چالش‌های بزرگی روبرو هستند. چالش‌هایی که یکی از معضلات بزرگ این روزهای اروپاست.
از ابتدای سال جاری میلادی، تعداد مهاجران در سواحل جنوبی اروپا به ویژه ایتالیا افزایش چشمگیری پیدا کرده است. این عده بیشتر به دنبال حضور در فرانسه و بریتانیا هستند و برای ورود به خاک این کشورها تلاش می‌کنند.
هفته گذشته کارکنان فرانسوی کشتی‌هایی که تردد و حمل‌ونقل را در دو سوی کانال مانش بین فرانسه و انگلستان ممکن می‌سازند، بار دیگر در بندر کاله فرانسه دست به اعتصاب زدند. این اعتصاب باعث ترافیک سنگین کامیون‌ها و توقف حمل‌ونقل در این بندر شد. برای هزاران پناهجویی که در بندر کاله در شرایطی دشوار و با امید رسیدن به بریتانیا زندگی می‌کنند، این اعتصاب فرصتی را فراهم کرد تا در هوای بسیار گرم تابستان، بختشان را آزمایش کنند.
بسیاری از پناهجویانی که وارد کامیون‌های راهی انگلستان می‌شوند، توسط پلیس پیدا شده و از رویای رسیدن به آن‌سوی کانال مانش بازمی‌مانند و تنها تعدادی اندک موفق به ورود غیرقانونی به خاک این کشور می‌شوند. از روز پیش، رفت‌وآمد کامیون‌ها به حالت عادی بازگشته است. اما پناهجویان همچنان در تلاش‌اند تا با این کامیون‌ها خود را به انگلستان برسانند. ماموران پلیس نیز با کنترل شدید کامیون‌ها مانع از جابجایی پناهجویان می‌شوند. بازی میان پلیس و پناهجویان داستان این روزهای بندر کاله است. در پی این اتفاق‌ها، فرانسه و بریتانیا گفته‌اند که اقدامات بازدارنده برای مقابله با مهاجرت‌های غیرقانونی در بندر کاله را شدت می بخشند.
فرانسه در تلاش است مهاجرین غیرقانونی را به کشورهای خود بازگرداند و انگلستان نیز با فرانسه همکاری می‌کند. ترزا می، وزیر کشور بریتانیا در این باره گفت: توافق کردیم که در همکاری با دولت فرانسه برای بازگرداندن این مهاجران به آفریقا تلاش بیشتری کنیم. به این ترتیب آنهایی که این سفر را آغاز می‌کنند، باید بدانند که در اروپا نمی‌توانند جایی برای اسکان بیابند.
در حال حاضر نزدیک به سه هزار پناهجو در بندر کاله بلاتکلیف‌اند و برای رسیدن به آن‌سوی آب‌ها لحظه‌شماری می‌کنند. اما دولت فرانسه برای فرار از تحمیل هزینه‌های نگهداری پناهجویان با سرمایه‌گذاری به نسبت کمتر در امور پیشگیرانه و نیز بازگرداندن پناهجویان، رغبتی به کمک‌کردن نشان نمی‌دهد.
دولتمردان و در راس آنها نخست‌وزیر ایتالیا این کم‌طاقتی مسئولان کشورهای اروپایی در مواجهه با مسئله پناهجویان را خوشایند نمی‌دانند و همچنان برای نجات پناهجویان از آب‌های مدیترانه و نگهداری از آنها تا زمان تعیین تکلیف، بر درخواست کمک خود پافشاری می‌کنند.
مخالفت سران اروپا با سهمیه‌بندی مهاجران
تلاش‌های ایتالیا در جذب کمک‌های بین‌المللی در این رابطه در شرایطی ناامیدانه ادامه دارد که رهبران اتحادیه اروپا به طرح پیشنهادی ایتالیا در زمینه سهمیه‌بندی مهاجران پاسخ منفی دادند. پس از هفت ساعت بحث و گفتگو برای یافتن راه حلی برای مساله مهاجران غیرقانونی، دولت‌های عضو اتحادیه اروپا تصمیم گرفتند تا به‌صورت داوطلبانه پذیرای مهاجرانی باشند که به یونان و ایتالیا رسیده‌اند.
ماتئو رنزی، نخست‌وزیر ایتالیا ضمن ابراز ناخرسندی از اختلاف‌نظر در زمینه طرح سهمینه‌بندی اجباری مهاجران گفت: «این واقعیت که در مورد رقم پایینی چون ۴۰ هزار نفر به اجماع و همبستگی نرسیده‌ایم، ریشخندی است به اروپا.»
مجارستان و بلغارستان همان‌طور که قبلا به دلیل وضعیت نامساعدشان مخالفت خود را با این طرح اعلام کرده بودند، از پذیرش داوطلبانه مهاجرانی که به خاک ایتالیا و یونان رسیده‌اند، معاف شدند.
جدا از 40 هزار مهاجری که خود را به ایتالیا و یونان رسانده‌اند، 20 هزار پناهجوی دیگر پشت مرزهای اروپا در انتظار چراغ سبز رهبران این اتحادیه هستند. بر اساس توافقنامه دوبلین، پناهجویان در کشوری می‌توانند تقاضای پناهندگی خود را ثبت کنند که برای نخستین بار به آن قدم گذاشته‌اند. این توافقنامه برای ایتالیا و یونان و همین‌طور پناهجویانی که سودای رسیدن به اروپا را دارند چالشی جدی محسوب می‌شود.
مهاجران چه هزینه‌ای به ایتالیا تحمیل می‌کنند؟
برنامه نجات ایتالیا با عنوان «مارنوستروم» با بودجه سالانه معادل ۱۵۰ هزار یورو، نجات جان بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ تن در هر ماه را در پی داشته و اینک اتحادیه اروپا برنامه‌ای با عنوان «ترایتون» را با بودجه‌ای معادل ۹۰ میلیون یورو جایگزین آن کرده که ماهانه نجات جان حدود ۶ هزار تن را دربرمی‌گیرد؛ زیرا این برنامه بیشتر بر سیاست‌هایی برای جلوگیری از ورود پناهجویان غیرقانونی به اروپا تاکید دارد. با کاهش هزینه‌های اتحادیه اروپا هزینه بیشتری به اقتصاد ایتالیا تحمیل شده است.
در سال ۲۰۱۴ نزدیک به ۱۷۰ هزار پناهجو از راه دریای مدیترانه خود را به سواحل ایتالیا رسانده‌اند. بیش از ۲۵۰۰ نفر در این مسیر، به دلایل مختلف دچار سانحه شده و در دریا غرق شده‌اند. ایتالیا نخستین کشوری است که پناهجویان کشورهای آفریقایی برای رسیدن به اروپا به آن گام می‌گذارند. افزایش شمار پناهجویان در ایتالیا طی سال‌های گذشته نه‌تنها هزینه زیادی برای دولت این کشور در پی داشته بلکه به گفته مسئولان این کشور، ۹۰ درصد هزينه گشت‌هاي ساحلي و عمليات نجات از دريا نیز بر عهده آنها است و اتحادیه اروپا نیز در این زمینه کمکی نکرده است.
کشورهای اتحادیه اروپا به جز ایتالیا، با هدف کاهش مهاجرت غیرقانونی به قاره سبز، عملیات نجات قایق مهاجران را بسیارمحدود کرده‌اند. منتقدان می‌گویند تغییر این برنامه هیچ تاثیری در کاهش تعداد پناهجویان ایجاد نمی‌کند و تنها عامل مرگ تعداد زیادی از این مهاجران بوده است.
مهاجرت‌های رو به افزایش
سیل حرکت آوارگان کشورهای جنگ‌زده به سوی اروپا هر سال افزایش می‌یابد. روز پنجشنبه، دوم ژوئیه کشتی حامل 900 نفر پناهجو که ۱۴۷ نفر آنها زن و ۶۰ نفر نابالغ بودند به بندر رجیو کالابریا در جنوب ایتالیا هدایت شد.
مطابق گزارش کمیساریای عالی پناهنگی در سازمان ملل، شمار پناهجویانی که به ایتالیا و یونان و سایر بنادر اروپا وارد شده‌اند از سال ۲۰۱۴ تاکنون تقریباً دو برابر شده است. قاچاقچیان انسان از این بازار بهره می‌برند. یک مرد تونسی به همین اتهام، چهارشنبه گذشته در دادگاهی در ایتالیا به 18 سال زندان محکوم شد. وی مسئول غرق کشتی حامل پناهجویان در سال ۲۰۱۳ و کشته شدن ۳۶۶ پناهجو شناخته شده است. این مهاجران بسته به کشور مبدا رقم‌هایی بین 500 تا 2000 یورو به قاچاقچیان پرداخت می‌کنند.
