برندگان و بازندگان توافق تاریخی / از «روحانی» و «اوباما» تا «ابوبکر البغدادی» و «ملکسلمان»
بهگزارش اقتصادنیوز، روزنامه گاردین توافق تاریخی هستهای ایران و غرب را پایان سالها دغدغه و آشفتگی ذهنی رهبران جهان میداند؛ به نوشته این روزنامه انگلیسی، توافق دیروز ایران و غرب سالهاست که موافقان و مخالفان خاص خود را داشته است و حالا میتوان گفت چه کسانی برنده و چه کسانی بازنده این تفاهم بودهاند.
«برندگان»
حسن روحانی
رییسجمهور ایران با فاصلهای بسیار زیاد نسبت به دیگران، برنده اصلی توافق هستهای میان کشورش با شش قدرت جهانی است. روحانی راهی را که در آن حق گسترش برنامه صلح آمیز هسته ای ایران به رسمیت شناخته شده را به همه نشان داد. همچنین پایان بخشیدن به انزوای بین المللی ایران دستاورد تاریخی دیگری برای وی به شمار می آید که به نظر میرسد می تواند در پیروزی وی در انتخابات آتی ریاستجمهوری در سال 1396 کمک کند.
با این حال، وی از سوی گروههای تندروی داخلی که بیم آن دارند که حتی نزدیکی محدود ایران به آمریکا و غرب ممکن است منجر به دخالت آنها در امور داخلی کشورشان شود، تحت فشار است.
باراک اوباما
دستاورد باراک اوباما باید در قیاس با موضعگیری جورج بوش که در سال 2002 ایران را درکنار عراقِ صدام حسین و کره شمالی، بهعنوان یکی از محورهای شرارت، معرفی کرد، ارزیابی شود. اوباما گفت: این توافق نشان می دهد که دیپلماسی آمریکا می تواند تغییرات واقعی و معناداری ایجاد کند. بگذارید دیگر ازروی ترس مذاکره نکنیم اما هرگز هم از مذاکره ترس نداشته باشیم.
اوباما همچنین وعده داد که مخالفت کنگره را در خصوص توافق با ایران وتو خواهد کرد. حال اگر همه چیز خوب پیش رود این توافق میتواند مرکز ثقل سیاست خارجی وی به محسوب شود بهطوریکه بسیاری وی را شایسته دریافت دومین جایزه صلح نوبل میدانند.
بشار اسد
رییس جمهور سوریه بلافاصله پس از اعلام توافق هستهای ایران و غرب، از این توافق با عنوان نقطه عطفی در تاریخ ایران، منطقه و جهان یاد کرد و آن را یک «پیروزی بزرگ» خواند. از سال 2011 میلادی و شروع ناآرامیها در سوریه، بشار اسد تحت حمایتهای ایران قرار دارد. توافق هستهای دیروز، موقعیت ایران را به عنوان یک بازیگر کلیدی در خاورمیانه و از جمله در هرمذاکرهای درباره آینده سوریه، نیز ارتقا خواهد داد.
ولادیمیر پوتین
رییس جمهور روسیه دیروز گفت: با نهایی شدن توافق هستهای، «دنیا نفس راحتی کشید». برداشته شدن تحریم ها علیه ایران می تواند بهاحتمال زیاد منجر به کاهش تحریم های غرب علیه روسیه -که در جریان دخالتهای نظامی این کشور در اوکراین اعمال شد- شود. پایان تحریم های تسلیحاتی علیه ایران همچنین میتواند برای صنعت تولید و ساخت سلاح روسیه، سودی معادل 15 میلیارد دلار بههمراه داشتهباشد. مسکو میگوید تحریم های تسلیحاتی علیه ایران باید کاملاً برداشته شود تا این کشور بتواند در جنگ علیه داعش کمک کند.
«بازندگان»
ابوبکر البغدادی
خلیفه خودخوانده داعش، حالا از انسجام بیشتر جامعه جهانی، بالاخص همکاری ایران و آمریکا علیه نیروهایش در عراق و سوریه بیش از پیش هراسان است. ایران بارها در گذشته گفته بود که آمریکا در نبرد علیه تروریسم مصمم نیست؛ این کشور همچنین گفته بود که متحدان نزدیک عربِ واشنگتن یعنی عربستان سعودی، قطر، کشورهای حاشیه خلیجفارس و همینطور ترکیه به شکلگیری و فعالیت اینگونه گروه های جهادی و افراطی دامن زدهاند. ایران حالا اعلام آمادگی کرده که می تواند در این زمینه یعنی نبرد با این گروههای تکفیری کمک کند.
ملک سلمان عبدالعزیز
سکوت اولیه عربستان سعودی در واکنش به توافق هستهای ایران را میتوان ناشی از نگرانی عمیق مقامات سعودی از آشتی میان ایران و آمریکا دانست چرا که ایران بزرگترین رقیب آنها در منطقه محسوب میشود.
دیدگاه ریاض، ابوظبی و دیگر کشورهای عرب همسایه سعودیها این است که آمریکا می خواهد از تهران دلجویی کند، بنابراین نگرانیهای امنیتی در منطقه نادیده گرفته، این درحالی است که کشورهای حاشیه خلیج فارس بودجه سنگینی را به خرید سلاح اختصاص میدهند. ملک سلمان، پادشاه عربستان بهشدت از نقش ایران در عراق، سوریه، بحرین و بهخصوص یمن که عربستان به حوثی های مورد حمایت ایران حمله کرده، دل خوشی ندارد. تفرقهاندازی میان شیعیان و اهل سنت، یکی از حربههای خطرناک سعودیها در روابط میان جهان عرب و ایران محسوب میشود.
بنیامین نتانیاهو
نخست وزیر رژیم صهیونیستی پیشتر وعده داده بود که از حصول توافق هسته ای ایران جلوگیری خواهد کرد. وی، نه تنها موفق به انجام چنین کاری نشد، بلکه به روابط استراتژیک و حسنه میان تلآویو و واشنگتن به شدت آسیب زد. منتقدان داخلی وی در سرزمینهای اشغالی که معتقدند او در شدت تهدید ایران برای اسرائیل بیش از اندازه مبالغه کرده و حالا خواستار استعفای وی شده اند.
ایران، پس از انقلاب سال 57 به عنوان کشوری مخالف جدی دولت اسرائیل و حامی فلسطینیان، و گروه هایی همچون حماس و حزب الله شناخته شده است. در عینحال هیچ بندی در توافق دیروز وین مؤید تغییر موضع ایران در این دیدگاه نیست. حالا رژیم صهیونیستی از این میترسد که برداشته شدن تحریم ها به ایران شجاعت و جسارت میبخشد. بنیامین نتانیاهو ادعا کرده است: ایران اکنون پول کلانی را به ارزش صدها میلیارد دلار دریافت خواهد کرد که به این کشور اجازه می دهد تا به تجاوزها و فعالیت های تروریستیخود در منطقه و جهان ادامه دهد. در همین حال، تمرکز روی برنامه هسته ای ایران، توجه جامعه بینالملل را به زرادخانههای اعلامنشده رژیم صهیونیستی که خارج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) قراردارند را افزایش داده است.
ارسال نظر