ناکارآمدی «یورو» در 9 نمودار

به‌گزارش اقتصادنیوز، اوایل سال جاری بود که بانک مرکزی اروپا (ECB)، برنامه انبساط پولی خود موسوم به برنامه «تسهیل کمّی» را با تخصیص اعتبار ماهانه 60 میلیارد یورو شروع کرد؛ انتظار می‌رود این برنامه تا سپتامبر 2016 ادامه یابد اما همچنان نیاز برای تزریق پول بیشتر احساس می‌شود. همچنین، ECB اعلام کرده که احتمالا شرکت‌های اروپایی که بر اثر اتفاقات اقتصادی چین آسیب دیده‌اند را تامین خواهد کرد. بااین‌حال، موسسه اعتبارسنجی استاندارد اند پورز در قالب یک هشدار یا پیشنهاد اعلام کرده که بانک مرکزی اروپا می‌توانست حجم برنامه تسهیل کمی خود را دوبرابر (دو تریلیون و 400 میلیارد یورو) کند و آن را تا اواسط سال 2018 میلادی ادامه دهد. با وجود برنامه تسهیل کمی بانک مرکزی اروپا و نرخ منفی سود سپرده‌های بانکی، ارزش بازار سهام سقوط کرد به‌طوری‌که ارزش شاخص DAX آلمان طی 6 ماه، 23 درصد افت کرد.

به‌گزارش بیزنس اینسایدر، این اتفاقات باعث شد تا «پیتر پرات»، از اعضای هیات اجرایی بانک مرکزی اروپا، طی سخنانی جالب در کنفرانس مدیریت دارایی BVI آلمان، با ارائه نمودارهایی، ناکارآمدی یورو را در اقتصاد حوزه یورو نشان دهد. پرات در این نمودارها نشان می‌دهد که چطور انتظارات از رشد اقتصادی پنج سال آتی، طی 15 سالی که یورو روی کار آمده، کاهش یافته است.

اما تصویر دیگری از امیدواری در برابر واقعیت رشد بخش خصوصی است که اقتصاددانان در اکتبر 2007 در رویای تحقق آن بودند. در این نمودار، خطوط نقطه‌چین نشان می‌دهد که اقتصاددانان تا چه اندازه در امیدواری‌های خود خیالبافانه رفتار کرده‌اند چرا که واقعیت موجود (خطوط پررنگ)، با پیش‌بینی‌های آنها فاصله فاحشی دارد ضمن اینکه هنوز اثری از یونان در این نمودار دیده نمی‌شود.

حال سوال اینجاست که این مشکلات تا چه اندازه عمیق هستند؟ افزایش بازدهی، یکی از علایمی است که نشان می‌دهد اقتصاد از نظر تکنولوژیک تا چه اندازه پویا است. نمودار ذیل میزان بازدهی و راندمان را در آمریکا و حوزه یورو، طی 20 سال اخیر مقایسه می‌کند. این نمودار نشان می‌دهد که بازدهی در دوره پیش از پدیدار شدن یورو در اروپا رشد داشته اما نه به سرعت آمریکا؛ اما به محض پدیدار شدن یورو به عنوان پول واحد حوزه یورو، بهره‌وری بی رمق شد و پس از بحران بزرگ مالی نیز کاملا سقوط کرد. امروز، نرخ بهره‌وری در حوزه یورو همچنان از سال 2007 پایین‌تر است.
 
بخشی از این مساله ناشی از کاهش سرمایه‌گذاری در تجهیزات است. به رغم وجود پول تقریبا آزاد و نقدینگی بسیار فراوان، کمپانی‌های اروپایی با هدف افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری نمی‌کنند. گرچه این نرخ در اروپا هرگز بالا نبوده اما در سال 2008 همین نرخ پایین هم سقوط کرد. گرچه آلمان هم‌اکنون دوره نقاهت را سپری می‌کند، اما کل حوزه یورو همچنان درحال سقوط است. این نمودار نشان می‌دهد که اسپانیا تا چه‌اندازه سقوط کرده است. خوشبختانه در این نمودار یونان به تصویر کشیده نشده وگرنه معلوم نبود چه وضع وحشتناکی را از این کشور شاهد بودیم.
 
همچنین، وام‌های بانکی اعطا شده به بخش خصوصی ته کشیده است. هر آنچه که بانک‌ها با نقدینگی انجام داده‌اند، منجر به وام نشده است. از یک سو، دلیل اصلی پایان یافتن وام‌ها، نبود تقاضا بوده زیرا اقتصاد اروپا راکد شده است. از سوی دیگر، مشاغلی که نیاز به این وام‌ها دشتند، وام نگرفته‌اند. مثلا در اسپانیا، در سال 2011، حجم کلی دریافت وام‌های بانکی کاهش یافت. نمودار ذیل از داده‌های ژوئن 2015 نشان می‌دهد که برای نخستین بار از سال 2011 تاکنون، دریافت وام‌های بانکی، امسال اندکی افزایش یافته است اما اسپانیا همچنان در قعر قرار دارد.
 
در نتیجه، بیکاری در برخی کشورهای حوزه یورو، به یک شکسته مفتضحانه و تمام عیار بدل شده است. در یونان، نرخ بیکاری 25 درصد و در اسپانیا، 22 درصد است. اما در آلمان، اتریش، لوکزامبورگ و برخی کشورهای دیگر، نرخ بیکاری بسیار پایین است. بنابراین، میانگین کلی بیکاری در حوزه یورو، بسیار بهتر از حقیقت موجود در کشورهای آسیب‌پذیر است. این کشورهای آسیب پذیر که ازسوی ECB معرفی شده‌اند، شامل: قبرس، یونان، ایرلند، اسپانیا، ایتالیا، پرتغال و اسلوونی می‌شوند.

 نرخ کلی بیکاری که در نمودار ذیل با خط سبز رنگ مشخص شده، همچنان دو رقمی است و این همان نقطه‌ای است که فرانسه امروز با 10.5 درصد در آن قرار دارد. همچنین، خط قرمز نشان دهنده کارگران ناامیدی است که پس از سالها جستجو برای کار، دیگر ناامید شده اند.
 
نمودار ذیل نیز به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه اروپا به دو قسمت تقسیم شده است. در یک سو، کشورهایی هستند که از مزایای یک واحد پولی نسبتا قدرتمند منفعت برده‌اند و در سمت دیگر، کشورهایی نظیر یونان، اسپانیا، فرانسه و ایتالیا قرار دارند که به شکل مداوم، برای حل مشکلات اقتصادی خود دست به کاهش ارزش پول داخلی می‌زدند. اما اکنون آنها این امکان را ندارند تا ارزش پولی خود را کاهش دهند. بنابراین، این دو قطب حوزه یورو هیچ کاری جز جدایی و تفرق انجام نداده‌اند.

ازسوی دیگر، هزینه‌های استقراض از بانک‌ها هیچ‌وقت ارزان نبوده است. نمودار ذیل، شاخص بانک مرکزی اروپا (ECB) را برای هزینه‌های کلی استقراض بانکی، برمبنای بهره کوتاه‌مدت و بلندمدت نشان می‌دهد.
 
همچنین، بداعتباری یا بی‌اعتباری در دریافت وام در کشورهای آسیب‌پذیر، هرگز بالاتر نبوده یا درعوض، درحال حاضر بیشتر تلاش‌ها ازسوی بانک‌هایی که دستشان بسته‌ است، به‌جای آنکه متوجه مخفی کردن نام این متخلفان باشد، به افشای نام آنها متمرکز شده است.

در پایان باید گفت، این نمودارهای بی‌طرفانه، نشان می‌دهد که یورو برای بسیاری از اقتصادهای متنوع با شرایط مختلف سیاسی، به‌خصوص کشورهای‌ آسیب‌پذیر کارآیی ندارد.