سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه ایران؟ رونمایی از یک بازار در مسیر توسعه / اروپایی‌ها شاید، اما آمریکایی‌ها باید همچنان منتظر بمانند

روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال  در مقاله‌ای به قلم Gerrard Cowan نوشت: سرمایه گذاری در این صندوق ها به طور کلی برای یک سرمایه گذار آمریکایی ممنوع است و هیچ نشانه ای دال بر اینکه به زودی اوضاع تغییر خواهد کرد دیده نمی شود. با وجود این پس از برداشته شدن تحریم های وضع شده بین المللی مرتبط با موضوع هسته‌ای در تاریخ 16 ژانویه، اروپایی‌ها با در نظر گرفتن محدودیتهایی قادر به انجام آن هستند. همچنین ابراز وجود قدرتمند میانه رو ها در انتخابات ماه گذشته می تواند به افزایش علاقه به این کشور منجر شود.

ایران از اقتصادی متنوع و بزرگ برخوردار است و در بازار سرمایه آن صندوق های جدیدی به وجود آمده اند که به سرمایه گذاران بین المللی اجازه می دهند که پول خود را وارد این بازار کنند.

با این حال، اشخاص حقیقی و حقوقی آمریکایی هنوز هم در عمده موارد مجاز به معامله با ایران نیستند، البته استثناهای محدودی مانند صادرات مواد غذایی و دارو به ایران وجود دارد. دلیل اصلی این است که تحریم های ایالات متحده مربوط به حقوق بشر، تروریسم و برنامه موشک های بالستیک ایران هنوز پابرجاست. در واقع، تحریم های جدید به تحریم مرتبط با برنامه موشک های بالستیک که در تاریخ 17 ژانویه 2016 اعمال شد گره خورده است.

سرمایه گذاران اروپایی دست بسیار بازتری دارند اما آنها هم باید نگران برخی از تحریم های باقی مانده اتحادیه اروپا باشند. علاوه بر این، حتی افرادی که شهروندان آمریکا نیستند و یا در آن کشور زندگی نمی کنند می توانند مشمول برخی از تحریم های باقی مانده ایالات متحده باشند به عنوان مثال، تحریم هایی که برای ممنوعیت معامله با افراد و اشخاص ایرانی تعیین شده است.

یک صندوق جدید
به گزارش اقتصادنیوز، وال‌استریت ژورنال اضافه کرد: با پیش بینی علاقه بین المللی بیشتر به بازار سهام ایران، صندوق سرمایه گذاریTurquoise Variable Capital در ماه دسامبر راه اندازی شد. این صندوق که به طور مشترک توسط شرکت سرمایه گذاری فیروزه (Turquoise Partners)، یک گروه مالی ایرانی و صندوق سرمایه گذاری نامحدود Charlemagne Capital مستقر در لندن اداره می شود، بنا دارد عمدتا در بازار سهام ایران سرمایه گذاری کند و سرمایه گذاران غیر آمریکایی را به عنوان بازار هدف مد نظر قرار داده است. دارایی این صندوق حدود 55 میلیون دلار آمریکا است. دارایی های صندوق شامل اوراق بهادار تعدادی از شرکت های داخلی است، اما هدف بلند مدت آن تنها محدود به سهام است.

عمده پول موجود در این صندوق از صندوق مشابهی منتقل شد که شرکت سرمایه گذاری فیروزه در 10 سال گذشته به طور مستمر بر موجودی آن افزوده بود. دومینیک بوکور-اینگرام مشاور سبد سهام بازارهای در مسیر توسعه شرکت Charlemagne Capital معتقد است که چون زمان زیادی از برداشته شدن تحریم های هسته ای نگذشته است نمی¬توان واکنش ها به ایجاد صندوق را به صورت یک جریان چشمگیر ملاحظه کرد.

دومینیک بوکور-اینگرام معتقد است که بورس تثبیت شده ایران مزیتی فراتر از سایر بازارهای در حال توسعه برای سرمایه گذاران فراهم می آورد. وی ادامه می دهد: اگر شما به فرصت های سرمایه گذاری در بزرگترین بازارهای نوظهور و در مسیر توسعه نگاه کنید که امروزه مردم از آنها نام می¬برند به نام هایی چون کوبا، اتیوپی ومیانمار بر می خورید در حالی که تفاوت ایران با این بازارها در این است که شما با یک بازار سهام بزرگ و فعال مواجه هستید و یک اقتصاد بسیار بزرگ که حدود 400 میلیارد ارزش دارد.

ثروت رو به افزایش ایران
به گفته بوکور- اینگرام صندوق سرمایه گذاریTurquoise Variable Capital به دنبال اتصال به بازار مصرف ایران در بخش هایی مانند بانکداری، مخابرات، خدمات درمانی، مسکن و تجارت الکترونیک است که بین دارایی‌های صندوق اهمیت بیشتری دارند. وی می افزاید: هر بخشی که با اقتصاد داخلی وافزایش ثروت مردم هماهنگ باشد.

بوکور- اینگرام می گوید که در حال حاضر میزان سرمایه گذاری خارجی در بازار سهام ایران تقریبا صفر است. با این حال ابراز علاقه سرمایه گذاران بالقوه به صندوق جدید رو به افزایش است. وی برآورد می کند که سرمایه گذاری در این صندوق در ماه های آینده مورد توجه قرار خواهد گرفت. رامین ربیعی مدیر عامل شرکت سرمایه‌گذاری فیروزه می گوید که در طول 18 ماه گذشته میزبان بیش از 150 هیات نمایندگی از سرمایه گذاران خارجی بوده که تعداد آنها از دو یا سه نفر تا 30 و یا 40 نفر متغیر بوده است. بسیاری از آنها از کشورهای اروپایی تعدادی نیز از سایر کشورهای منطقه مانند ترکیه و امارات متحده عربی بودند.

شرکت سرمایه گذاری فیروزه همچنین یک صندوق قابل معامله در بورس را به نام صندوق سرمایه گذاری شاخص 30 شرکت بزرگ فیروزه مدیریت می کند که فعالیت 30 شرکت بزرگ در بورس اوراق بهادار تهران را دنبال می کند. به گفته ربیعی، هدف این صندوق جذب سرمایه گذاران و سهامداران خرد است که برخی از سرمایه گذاران کشورهای منطقه و همچنین شرق آسیا و روسیه نیز برای سرمایه گذاری در آن ابراز علاقه کرده‌اند. دارایی این صندوق حدود 3 میلیون دلار امریکا است.

آقای ربیعی می گوید که ایران از جهاتی مانند میزان جمعیت شبیه به ترکیه است، اما سرمایه گذاران خارجی خارجی نقش کلیدی در بازار سهام ترکیه دارند در حالی که در ایران این سهم کمتر از نیم درصد است. این اطلاعات به شما میزان سرمایه گذاری خارجی احتمالی را که می تواند وارد ایران شود نشان می دهد.

با همه اینها قبل از رسیدن به نقطه ورود سرمایه گذاران به ایران می بایست تغییراتی انجام شود. جایگاه سیاسی بین المللی کشور به وضوح با مشکلاتی روبروست. ضمنا مسایل متعدد دیگری نیز وجود دارد که برخی از آنها ماهیت واقعی تری دارند. به عنوان مثال، آقای ربیعی اشاره می کند که بسیاری از شرکت های ایرانی صورت‌های مالی خود را فقط به زبان فارسی منتشر می کنند.

با این حال، صندوق های دیگر نیز در حال بررسی و کندو کاو وضعیت هستند. صندوق سرمایه‌گذاری Sturgeon Capital مستقر در لندن، در مشارکت با شرکت ایرانی کارگزاری مفید، یک صندوق تامین سرمایه گذاری در دسامبر 2015 راه اندازی کرد که در شرکت های پذیرفته شده در بورس ایران سرمایه گذاری می کند. به این ترتیب شرکت لندنی می تواند سبد سهام خود را به گونه ای گسترش دهد که سهام شرکت های خارجی فعال در بازار ایران را نیز شامل شود. در حال حاضر دارایی این صندوق تامین سرمایه گذاری کمتر از 10 میلیون دلار آمریکا است.

کلمنته کاپلو، مدیر عامل شرکت Sturgeon Capital می‌گوید که مشتریان هدف او آن دسته از شرکت‌های ایرانی‌اند که امکان صادرات به کشورهای با درآمد متوسط همسایه ایران مانند ترکمنستان و عراق را دارند. وی از صنعت شیشه سازی ایران به عنوان یک بخش دارای پتانسیل قوی نام می برد.

آقای کاپلو می گوید که او منتظر هجوم سرمایه گذاران به صندوق در آینده نزدیک نیست. وی در مقیاس گسترده‌تر برآورد می کند که بسیاری از بانک ها در آینده قابل پیش بینی برای انتقال پول سرمایه گذاران به داخل و خارج از ایران به محتاط باقی خواهند ماند.

دانیل مارتین با کلمنته کاپلو هم عقیده است. او یکی از شرکای موسسه حقوقی Holman Fenwick Willan مستقر در لندن است که فعالیت خود را بر تجارت بین الملل متمرکز کرده است. وی می گوید: من فکر می کنم در شرایط فعلی هر کسی که به دنبال متقاعد کردن یک بانک یا موسسه مالی برای انتقال پول از خارج به ایران و یا از ایران به خارج باشد متوجه دشواری های کار خواهد شد. بسیار دشوار است یک موسسه مالی را شناسایی کرد که حاضر به انجام انتقال‌هایی از این دست باشد.

خطر تغییر ناگهانی
دانیل سالتر، مدیر استراتژی سهام شرکت Renaissance Capital در یادداشت اخیر خود به تعدادی از چالش ها در بازار ایران اشاره کرد. وی در این چارچوب از عدم وجود آمار به روز اقتصادی، هفته کاری از شنبه تا چهارشنبه و تحریم های بین المللی احتمالی که ممکن است دوباره اعمال شوند (فرایندی که به نام تغییر ناگهانی شناخته می‌شود) نام می‌برد.

به احتمال زیاد آخرین چالش مهمترین نگرانی سرمایه گذاران بین‌المللی است، چرا که دقیقا روشن نیست در صورت بازگشت تحریم‌ها چه بر سر پول آنها خواهد آمد. با وجود این اما آقای کاپلو معتقد است که مجموع آنها باید فکر خود را بر مشکلات عادی و روزمره متمرکز کنند. به گفته او «همه نگران تغییر ناگهانی شرایط و بازگشت تحریم ها هستند، اما مهمترین ریسک این است که مدیر عامل یک شرکت در ایران کار خود را به خوبی انجام نمی دهد. ما در مورد شرکتها حرف می زنیم. آنها با تامین کنندگان خود، با مشتریان خود، با کارکنان خود و با مدیران خود سروکار دارند. این موضوعی است که شما باید بر آن تمرکز کنید.»