اعتصاب 5 هزار معدن کار ایرانی از کجا آب می خورد؟

فریبا رسولی:بررسی‌های «اقتصادنیوز»

نشان می‌دهد این اعتصاب در دو سال گذشته، سومین اعتصاب کارگران معدن سنگ آهن بافق محسوب می‌شود.

برای اولین بار در سال 92، دولت 71.5 درصد از شرکت‌های وابسته به این معدن را به صندوق بازنشستگی فولاد واگذار کرد و در پی آن کارگران دست به اعتصاب زدند. دومین اعتراض در اردیبهشت ماه سال جاری پس از آن صورت گرفت که دولت 28.5 درصد باقی‌مانده از سهام این معدن را به مزایده گذاشت و در فرابورس به فولاد خوزستان واگذار کرد.

دلیل سومین اعتصاب
بررسی‌های اقتصادنیوز نشان می دهد که سومین اعتصاب کارگران از 25 مردادماه امسال در معدن سنگ آهن چغارت (یکی از بزرگترین معادن روباز سنگ آهن متعلق به شرکت سنگ آهن مرکزی ایران) به جریان افتاد و در این اعتصاب 14 روزه بسیاری از دغدغه‌های مردم شهرستان بافق در حالت اعتراضی مطرح شد.

مردم شهر بافق که از وضعیت شهر خود رضایتمندی نداشتند، معتقد بودند از 50 سالی که معدن در حالت بهره‌برداری است شهرستان بافق رنگ پیشرفت به خود ندیده است. در صورتی که باید بخشی از سود فروش این معدن به توسعه بافق اختصاص می‌یافت و موجب رونق این شهرستان می‌شد.

به گفته برخی از مردم این شهر، چون شهرستان بافق در 125 کیلومتری جنوب شرقی شهر یزد قرار گرفته بافقی‌ها برای دریافت خدمات درمانی، رستورانی و مراکز خدماتی دیگر مجبور هستند به شهر یزد مراجعه کنند که این موضوع در سال‌های گذشته باعث ارائه نیافتن امکانات و ایجاد مراکز خدمات و درمانی در شهرستان بافق شده و این شهر به این لحاظ پیشرفتی نداشته است.

یکی از عمده‌ترین مشکلات مردم این شهر بی‌گازی عنوان شده و مردم خواستار بهره مندی از شبکه سراسری گاز در این منطقه هستند.

اگرچه بسیاری از مسئولان مربوطه به مردم این شهرستان وعده اجرایی کردن مطالبات آنها را داده‌اند، اما مردم این شهرستان نسبت به خصوصی‌سازی چغارت نگاه مثبتی نداشته و معتقدند واگذاری این معدن به بخش خصوصی تعدیل نیروی انسانی آن را در پی داشته و منجر به بیکاری جمعی از بافقی‌ها شده است.

در این مدت استاندار، فرماندار و نماینده مردم بافق به همراهی امام جمعه در تلاش بوده‌اند؛ تا جایی که حتی نماینده و امام جمعه این شهر در سخنرانی‌های خود بر جمله "اعتراض حق شماست" تاکید کرده‌اند که این موضوع باعث شده کارگران در اعتصاب سوم خود مصمم‌تر از اعتصاب‌های قبلی باشند.

پیگیری های اقتصادنیوز حاکی از آن دارد که نماینده مردم بافق و امام جمعه برای فراهم کردن خواسته‌های کارگران و مردم عادی شهر وعده‌هایی داده‌‌اند که منجر به امتیاز گرفتن از سازمان‌های مربوطه نشده است.

این گزارش می‌افزاید، به دلیل محقق نشدن خواسته‌های مردم شهر با وجود اینکه امام جمعه پیگیری‌هایی انجام داده بود اما نتوانست در راستای اخذ مطالبات این کارگران موفق عمل کند، در جمعه دو هفته پیش مردم در نماز جمعه شرکت نکردند و جمعه این هفته هم خود شخص امام جمعه در مصلی این شهر حضور پیدا نکرد.

محقق شدن وعده‌ها زمان‌بر است
در جریان این اعتراضات مردمی مقرر شده بود 1.5 درصد از بلوکی که فولاد خوزستان خرید کم شود و این سهام بین بازنشستگان و کارگران این معدن تقسیم شود اما اختصاص چنین مطالباتی به این افراد یک پروسه زمان‌بری است که دور از طاقت کارگران است.

به گفته کارشناسان، اصلی‌ترین مشکلی که در این اعتصاب‌های معدنی در ایران دخیل است این است که یک تشکل کارگری منسجمی وجود ندارد تا روند واگذاری این معادن را بررسی و خواسته‌های کارگران را پیگیری کند. در حالی که می‌توان سه یا چهار نفر برای رفع چنین دغدغه‌هایی مشخص شوند و این مسائل را دنبال کنند تا این گونه اعتصاب‌هایی به جریان نیفتد.

بازار داغ شایعه
به گفته برخی ساکنان این منطقه، در اولین اعتصاب شایعه مطرح این بود که معدن سنگ آهن بافق یزد توسط هاشمی رفسنجانی خریداری شده است. در صورتی که عرضه و تقاضا در بورس کاملاً مشخص است و تالار بورس تکذیب این شایعه را روایت می‌کند.

وجود چنین شایعاتی باعث دامن زدن به نگرانی‌های مردم شده و اعتصاب اول با این ذهنیت شکل گرفته است.

همچنین در پی این اعتراض‌های مردم از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت اولتیماتیمی به کارگران داده شد که در صورت عدم برگشت‌شان به محل کار و تعطیلی معدن حقوق آنها پرداخت نخواهد شد.

گزارش ها حاکی از آن است که با پیگیری‌های عسگری، رئیس این معدن حقوق 40 روز این کارگران پرداخت شده اما به گفته برخی، این شخص یکی دو سال است که در بین مردم اعتباری ندارد. همچنین شایعه شده بود این شخص 61 میلیارد تومان رشوه گرفته تا به خصوصی‌سازی معدن راضی شود در صورتی که مدیر یک معدن مسئولیتی دولتی است و بر اساس آن ساختار نمی‌تواند چنین اقدامی رخ دهد.

آن گونه که برخی شاهدان عینی گفته‌اند، این شایعات تا بدان جا تاثیر گذار بوده که حتی یک بار مردم این شهر عسگری رئیس معدن سنگ آهن بافق یزد را از شهر بیرون کرده و بارها در این دو اعتصاب راه‌های ورود و خروجش از معدن را مسدود کردند.

شایعه استعفای رئیس معدن
با این وجود شایعه‌ جدیدی که در شهر پیچیده شده، استعفای این مدیر معدنی است تا وزارت صنعت جایگزینی برای مدیریت این معدن معرفی کرده و راهی این شهر کند.
بر اساس پیگیری‌های اقتصادنیوز تا روز گذشته این معدن تعطیل بوده و ورودی و خروجی‌های آن کماکان بسته است.

اعتصاب و سرنوشت خصوصی‌سازی معادن
یکی از پیمانکاران بخش خصوصی این معدن در گفت‌وگو با «اقتصادنیوز» درباره اعتصاب‌های صورت گرفته در معدن چغارت، گفت: در حالی که قصد فعالیت اقتصادی داریم و با سرمایه خود در این معدن ماشین آلات برای بهره‌برداری سنگ آهن خریداری کردیم اما کارگران این معدن هر روز ما را تهدید به آتش زدن می‌کنند و می‌گویند حق کار کردن نداریم.

او افزود: اصلی‌ترین دغدغه‌ مردم این شهر این است که در یک سال گذشته حتی یک بار هم مقامات وزارتخانه به این شهر نیامده و با وجود اینکه وعده داده‌اند تا کنون به این وعده خود عمل نکردند.

به گزارش اقتصادنیوز، معدن سنگ آهن چغارت بافق یزد قدمتی 50 ساله دارد که در ۱۲ کیلومتری شمال شرقی شهر بافق، ۱۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر یزد و در حاشیه کویر قرار دارد.

حکایت این روزهای مردم بافق روایتگر شاعر خوش سخن اهل این دیار، وحشی بافقی است. شاید مردم این شهر به تاسی از آن شاعر نکته‌بین فریاد زد‌ه‌اند: دوستان شرح پریشانی من گوش کنید/ داستان غم و حیرانی من گوش کنید.