نرخ بیکاری تک رقمی چقدر واقعیست؟
در مورد نرخ بیکاری که اخیرا از مرکز آمار ایران منتشر شده نکاتی را باید مد نظر داشت. در ایران بحث بر سر آمار همچنان جدی است. مرکز آمار ایران زمانی که آماری را اعلام می‌کند، مراکز دانشگاهی و رسمی را اقناع نمی‌کند.
بانک مرکزی و مرکز آمار ایران با چالش‌های جدی برای استخراج و رسمیت دادن آمار، برای تصمیم‌سازان مواجه هستند. هنوز مرکز آمار ایران با مرکز پژوهش‌های مجلس دچار اختلافاتی است و در تطابق با مولفه‌های بانک مرکزی فاصله دارد.
اولین مسئله که باید مراکز تولید آمار به آن توجه نشان دهند این است که یک بازنگری در استخراج آمار داشته باشند تا اعتماد به این شاخص‌ها افزایش یابد.
در ایران، وزارت کار و نهادهای مربوط به تولید آمار برای شیوه استخراج آمار مربوط به بیکاری اعلام می‌کنند که این شیوه بر اساس شیوه‌های بین‌المللی و سازمان‌های بین‌المللی تهیه می‌شود. این نوع تهیه آمار به هیچ‌وجه با واقعیت‌های اقتصادی در کشور ما منطبق نیست.
در چهار سال گذشته و پنج سال آینده در واقع با اوج جمعیتی مواجه هستیم. یعنی در یک دهه آینده با اوج جمعیتی مواجه هستیم. برداشت ما در این خصوص این است که در پنج سال آینده باید جمعیت فعال در کشور افزایش یابد. متاسفانه از دولت دهم به این سو از سوی مسئولان مرکز آمار ایران جمعیت فعال کاهنده در نظر گرفته شده و هیچ دلیلی برای این موضوع ارائه نشده است.
با توجه به پیک جمعیتی کشور در دهه‌ای که در آن هستیم، سالانه یک میلیون نفر به جمعیت فعال افزوده می‌شود و چطور می‌شود باور کرد که جمعیت فعال روندی کاهشی به خود گرفته است؟
در عین حال دولت هنوز نتوانسته در خصوص این مواردی که ذکر شد دفاعی از خود ارائه کند و استدلالی در این زمینه از سوی مراکز مسئول ارائه نشده است.
نکته دیگر این است که پس از تحریم‌ها و هدفمندی یارانه‌ها بازار کار دچار ضربه شده است. پس از هدفمندی 50 درصد بنگاه‌های کوچک را از دست دادیم و 50 درصد بقیه با کمتر از نصف ظرفیت در حال انجام کار هستند. در این شرایط دولت اعلام می‌کند نرخ بیکاری کاهش پیدا کرده که با علامت سوال جدی مواجه است.
تسهیلات به بنگاه‌های بزرگ رفته و این موضوع هم یکی دیگر از مواردی است که دولت نتوانسته در آن موثر واقع شود. بنگاه‌های بزرگ در عرصه اقتصاد ایران یا دولتی یا شبه دولتی هستند و اساسا در آنها تعدیل نیروی کار رخ نداده که بخواهند با اعطای تسهیلات به رونق بازار کار کمک کنند. ایران خودرو نمونه بسیار بارز آن است.
البته لازم به ذکر است دولت تا حدی توانسته به بازار کار ثبات را تزریق کند اما هنوز تحرک به بازار کار تزریق نشده است. در واقع هنوز دولت موفق به تحریک بازار مولد نشده است.
