مشکل محیط زیست با صندوق حل نمی شود

به گزارش "اقتصاد نیوز" فرخ مستوفی درباره تاسیس صندوق ملی محیط زیست و در نظر گرفتن تنها ۷۵۰ میلیون تومان برای آغاز به کار این صندوق عنوان کرد: این کار دردی از محیط زیست دوا نمی‌کند. فعالیت ‌چنین صندوق‌ها و تاثیر‌گذاری آنها بیشتر به کمک‌های مالی و در نظر گرفتن منابع بستگی دارد، در کشور ما با وجود این همه مشکلات زیست‌محیطی این میزان موجودی صندوق نمی‌تواند راه را هموار کند.

این کارشناس محیط زیست معتقد است: دلیل موفق نبودن این صندوق نبود کمک‌های مالی است که این صندوق از کمک‌های خارجی استفاده نکرده و این منابع با یکدیگر بسیج نشده‌اند، چرا که منابع این صندوق آنچنان کم است که حتی یک‌چهارم یکی از مشکلات زیست‌محیطی فعلی را هم برطرف نمی‌کند.

وی افزود: به نظر می‌رسد ایجاد این صندوق ملی محیط زیست کمک چندانی به محیط زیست نکرده است و از این پس هم نمی‌تواند کمکی کند. این صندوق حدود سال ۱۳۸۳ در برنامه چهارم اقتصادی آمد و مقرر شد فعالیت خود را از سال ۸۴ آغاز کند اما متاسفانه این امکان فراهم نشد. این در حالی است که عنوان و اهداف این صندوق آنچنان بلندبالا و گسترده بود که قدرت اجرا از آن گرفته شد.

این کارشناس گفت : اهداف این صندوق در آن زمان کمک گرفتن از منابع خارجی بود که متاسفانه در طول این سال‌ها انجام نشد و برنامه‌های صندوق به تعویق افتاد. اما لازم به ذکر است که خود سازمان محیط زیست بودجه دارد و در بودجه‌اش منظور می‌کند که چگونه برای حفظ محیط زیست کشورش گام بردارد و آنها را اجرایی کند.

به گفته وی، دلیل این امر هم این است که هر کشوری منابع و درآمدهای خود را می‌شناسد و باید برای هزینه کردن آنها برنامه‌ریزی داشته باشد، حال اگر کشور بخواهد از منابع دیگر کشورها برای محیط زیست و بهبود آن کمک گیرد مساله دیگری است، که باید به آن توجه شود.

وی ادامه داد: در این حالت بهتر است بسیج مالی صورت گیرد تا این منابع جمع‌آوری شوند. به نظر می‌رسد در مورد زمین ملی محیط زیست هم امید به کمک‌های خارجی باعث دیرکرد اجرای فعالیت‌ها شده است.

مستوفی اظهار کرد : شاید این صندوق به امید کمک‌های سازمان‌های بین‌المللی برای پروژه‌های خاصی -‌چه در سطح ملی و چه در سطح بین‌المللی-‌ که به هر حال ایران هم جزو آن بوده است، تاسیس شده باشد. به نظر شخصی من دلیل موفق نبودن این صندوق نبود کمک‌های مالی است که این صندوق از کمک‌‌های خارجی استفاده نکرده‌ است و این منابع با یکدیگر بسیج نشده‌اند، چرا که منابع این صندوق آنچنان کم است که حتی یک‌چهارم یکی از مشکلات زیست‌محیطی فعلی را هم برطرف نمی‌کند.

وی افزود: شاید این مبلغی که برای صندوق ملی محیط زیست در نظر گرفته شده است پول تو جیبی یکی از سرمایه‌داران هم نباشد. این در حالی است که پس از این همه سال و با پافشاری خانم ابتکار در مدت اخیر، این صندوق می‌خواهد کار خود را با ۷۵۰ میلیون تومان آغاز کند که واقعاً رقم ناچیزی است. این مبلغ شاید هزینه کارشناسی و شناسایی مشکلات زیست‌محیطی هم نشود، حالا چگونه این مبالغ می‌تواند مشکلات محیط زیست را برطرف کند، جای پرسش دارد. بنابراین این پولی نیست که بخواهد محیط زیستی را نجات دهد یا بهبود بخشد.

وی یادآور شد:به نظر می‌رسد تشکیل این صندوق به بهانه کمک سرمایه‌های خارجی به این صندوق بوده و در صورت وارد نشدن این منابع به این صندوق کار آن را سخت‌تر کرده است. شاید با تاسیس این صندوق و کمک‌های خارجی سازمان فکر می‌کرد که با این کار ایران هم وارد شبکه بین‌المللی محیط زیست می‌شود که متاسفانه تاکنون این مهم صورت نگرفته است. حتی در هشت سال گذشته هیچ ابتکار عملی برای محیط زیست و بهبود آن صورت نگرفته است.

این کارشناس معتقد است : در این مدت هیچ زمانی نه مجامع خصوصی و نه NGOها و نه تشکیلات بین‌المللی نتوانستند برای محیط زیست کاری کنند. در نتیجه علت سکوت آن این بوده که پولی از ایران نیامده یا کسی هم دنبال گرفتن این پول نبوده و اصلاً احتمالش را نمی‌دادند که این پول را بگیرند.

وی تصریح کرد: حال ممکن است با کمی آرام شدن جو سیاسی کشور و به نتیجه رسیدن مذاکرات ژنو و باز شدن فضای سیاسی کشور، بحث محیط زیست و چنین صندوق‌هایی با کمک بیشتر و شرایط بهتری همراه شوند. گاهی نیز این امکان وجود دارد که برخی سرمایه‌های ایران که در برخی کشورها بوده به ایران برگردد.

وی با بیان اینکه در حال حاضر موضوعی اجرایی به نام توسعه پایدار در کشور نداریم،افزود: در واقع اصلاً ‌ توسعه‌ای نداریم که پایدار باشد. در چنین شرایطی پایداری مفهومی ندارد. این مشکلات جهانی که اثراتش در ایران به وفور دیده می‌شود، در ایران کمرنگ‌تر است و فقط در حد دستورات و فرمایشات است و انگار نه انگار دنیا دچار بحران شده و ایران هم در این میان دست روی دست گذاشته است. در همه دنیا مردم یک روز کارشان را رها می‌کنند و برای محیط زیست به خیابان می‌ریزند تا مشکلی برطرف شود اما در ایران چنین نیست.

این کارشناس اظهار کرد: در این مدت حتی ما به مشکلات کشورمان هم اهمیتی نمی‌دهیم. ما حتی نمی‌دانیم تا یک ‌ماه دیگر آب خوردن هم نداریم و همه تقصیر را بر سر افزایش جمعیت می‌اندازیم. دلیل این امر این است که ما در کشور بیلان محیط زیستی نداریم و برنامه‌ریزی برای آن وجود ندارد. ما فقط شهرک می‌سازیم و مردم را وارد شهرها می‌کنیم و بعد منتظر می‌شویم یک اتفاقی بیفتد؛ حال آن اتفاق چیست و قرار است چه معجزه‌ای شود، نمی‌دانیم.

مستوفی در پاسخ به اینکه آیا راهکاری برای خروج از این وضعیت محیط زیست وجود دارد؟ گفت: در شرایط فعلی راهکار دادن مشکل است. این امر هم به این دلیل است که اولاً‌ NGOها نقش چندانی در بهبود محیط زیست ندارند؛ این امر هم به این دلیل است که این سازمان‌ها قدرت دولتی ندارند و فقط می‌توانند از طریق بسیج کردن مردم این هماهنگی را انجام دهند. این NGOها هم به صورت خصوصی و به دنبال جذب سرمایه و کمک هستند که باید مدام منابع مالی برای اجرای اهداف فراهم شود و باز هم همان مشکل مالی به میان می‌آید. بنابراین این صندوق نه تنها کمکی به محیط زیست نمی‌کند بلکه یک برنامه گسترده و عظیمی است که اجرای آن بیش از این زمان می‌برد.

لینک خبر مرتبط:
قلک محیط زیست در انتظار کمک 5 میلیاردی دولت