مرگ نفت در سال 2015 / بنیان بازار نفت در سال 2015 متزلزل خواهد بود
سپیده اشرفی- غم نفت برای کشورهایی است که کل تخم‌مرغ‌های خود را در سبد نفتی چیده‌اند. شاید به همین خاطر هم باشد که حالا دولت روحانی با چالش قیمت نفت مواجه شده است. برخی کشورها اما روند متفاوت‌تری را در پیش گرفته‌اند و با سرمایه‌گذاری در حوزه‌های غیرنفتی و انرژی‌های جایگزین، آینده را طور دیگری رقم زده‌اند. در این میان، نوسانات اخیر قیمت نفت با مرگ پادشاه عربستان برای یک روز، قدری متفاوت شد اما به نظر می‌رسد دوباره به روال قبلی خود بازگشته باشد. همین مسئله، عوامل موثر در کاهش یا افزایش قیمت نفت را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت. در این میان، غلامحسین حسن‌تاش، کارشناس اقتصاد انرژی معتقد است که تلاش آمریکا برای سرمایه‌گذاری در انرژی‌های جایگزین و تبدیل شدن به یک صادرکننده نقش مهمی در نوسانات کاهشی قیمت نفت داشته است. وی در گفت‌وگو با اقتصاد نیوز، پیش‌بینی خود از آینده بازار نفت را نیز ارائه می‌کند:
ـ آیا در شرایط فعلی امکان پیش‌بینی قیمت نفت فراهم است؟ در این صورت، قیمت نفت در چند ماه آینده، با چه تحولاتی روبرو خواهد شد؟
نفت سیاسی‌ترین کالای جهان و یک کالای استراتژیک است و علاوه بر مسائل اقتصادی، مسائل سیاسی و ژئوپلتیکی هم بر روی آن تاثیر دارد و به همین دلیل پیش‌بینی قیمت آن بسیار دشوار است. اما آنچه مسلم است این که در طول سال 2015 و به عبارتی در طول سال 1394 بنیان بازار متزلزل خواهد بود و کماکان عرضه نسبت به تقاضا فزونی خواهد داشت و روند خوبی برای قیمت پیش‌بینی نمی‌شود. البته اگر وقایعی مثل گسترش فعالیت گروه موسوم به بوکوحرام به مناطق نفت‌خیز نیجریه یا مثلا گسترش نفوذ داعش به مناطق نفت‌خیز خاورمیانه یا امثال آن اتفاق بیافتد که موجب اختلال در عرضه شود ممکن است قیمت بالا برود که چنین اموری هم به سادگی قابل پیش‌بینی نیستند.
ـ تاثیر مرگ ملک عبدالله بر قیمت نفت را کوتاه مدت می‌بینید یا بلند مدت؟
فکر نمی‌کنم مرگ ملک عبدالله در کوتاه مدت تاثیری بر سیاست نفتی عربستان‌سعودی و بازار نفت داشته باشد. مگر این که به دلیل ضعف جسمی و ذهنی جانشین او منجر به یک چالش در درون هیئت حاکمه عربستان بشود.
ـ تا چه میزان تلاش‌های آمریکا برای تبدیل شدن به یک صادرکننده و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های جایگزین، در کاهش قیمت نفت موثر بوده است؟
عمده‌ترین عامل کاهش قیمت نفت در سال‌های اخیر همین مسئله بوده و افزایش چند میلیون بشکه‌ای تولید نفت و نیز افزایش تولید گاز و میعانات گازی در ایالات‌متحده موجب فزونی عرضه جهانی نفت بر تقاضای آن شده است.
ـ کاهش قیمت نفت در مدت اخیر می‌تواند برای ایران فرصت باشد یا تهدید؟
به نظر من کاهش قیمت نفت برای ایران بیشتر فرصت است تا تهدید، برای این‌که تجربه تاریخی و خصوصا بعد از شوک نفتی سال 1352 نشان می‌دهد که اقتصاد ما همواره از افزایش قیمت نفت خسارات بسیار بیشتری دیده است.
ـ آیا اوپک پتانسیل برخورد با کاهش قیمت نفت را دارد؟ با چه ابزارهایی؟
البته از اوپک انتظار زیادی نباید داشت اما به هر حال این پتانسیل را دارد. اما از آنجا که مکانیزم تصمیم‌گیری اوپک اتفاق آراء است به فعلیت درآمدن این پتانسیل، مستلزم همکاری همه اعضاء است و خصوصا عربستان‌سعودی به عنوان بزرگترین تولید کننده اوپک نقش تعیین‌کننده‌ای در این زمینه دارد. ابزار اوپک کاهش سقف تولید و کاهش عرضه است که می‌تواند موجب افزایش قیمت شود البته به شرطی که همه اعضاء احساس خطر و نگرانی کرده باشند و اگر تصمیم به کاهشی گرفته شد، آن را داوطلبانه رعایت کنند.
