الزامات توسعه گردشگری معدنی
معادن سودآور با ذخایر بالا بدلیل ایجاد جهش‌های اقتصادی و مقاومت در برابر بحران‌های مالی، در مناطق توسعه اجتماعی ایجاد می‌كنند. رونق بازار كار و اشتغال حتی باعث بوجود آمدن شهرهای جدید می‌شوند كه البته تك محصولی و وابسته به معدن، مواد معدنی و صنایع معدنی هستند.اما در نهایت با اتمام ذخیره اقتصادی و عمر معدن معدن و بیكاری نیروی انسانی با مهاجرت اهالی و در نهایت متروكه شدن شهرها مواجه خواهیم شد. شهرهایی كه زمانی قطب اقتصادی بوده‌اند، اكنون به مناطق متروكه و شهر ارواح تبدیل می‌شوند كه با دیدن آنها، تصور رونق پیشین بسیار مشكل است.
اما احساسات انسان اغلب بر محاسبات امكان‌سنجی اقتصادی و به قول قدیمی‌ها «چرتكه انداختن» غلبه می‌كند. كارگرهای سابق معادن با نیرویی برگرفته از حس نوستالژی تصمیم به احیاء محل زندگی خود می‌گیرند و این ممكن نیست مگر اینكه بتوانند چرخهای سنگین و زنگ زده زندگی را با دستهای توانمند یك اقتصاد پویا مجددا به حركت در آورند. آورده آنها اقتصادی نیست. فقط و فقط آثار بجا مانده از فعالیت‌های معدنكاری است كه در اختیار دارند. اما همان احساس و كمی فكر و صد البته همراهی حكومت‌ها، دولت‌ها و مقامات محلی با محوریت قرار دادن یك معدن متروكه و و تلفیق با هنر، خلاقیت، فرهنگ، تاریخ و طبیعت و در نتیجه آن ارتقاء جامعه، فرآیندهایی را ایجاد می‌كنند كه از لحاظ تئوری بسیار پیچیده و در عین حال عملی هستند.
در واقع پیوند احساسات و عواطف انسانی با یك معدن كه در اذهان عمومی به خشن بودن معروف است، باب اقتصادی را باز می‌كند كه بسیار پررونق‌تر، كم‌هزینه تر، سودده تر، پر بازده تر، ایمن تر و سبز تر است. در واقع تبدیل معدن متروكه به سایت یا منطقه گردشگری علاوه بر تقویت شاخصه های اقتصادی، بهبود دهنده شاخصه های جغرافیایی آن منطقه نیز هست كه باعث پایدار بودن آن می شود.
زیرا خاصیت احیاكنندگی و سازندگی داشته، مناطق زشت را زیبا و مناطق فقیر را غنی می‌كند. این عمل با ایجاد بازار انتخابی باعث رشد تنوع محصولات و در نتیجه درگیر كردن و دخالت دادن جامعه می شود و تمام این پارامترها تضمین كننده رضایت گردشگر و در نهایت ایجاد رونق مجدد اقتصادی معدن (البته به شكلی دیگر) و شهر معدنی مجاور خواهد شد. حفظ و احیای محیط زیست، سوددهی و اقتصادی شدن مجدد معادن متروكه، كارآفرینی و ایجاد اشتغال، تمركز زدایی و احیای جواع محلی تنها بخشی از فواید ایجاد سایت‌های گردشگری معدنی خصوصا برای معادن متروكه است.
سایت‌های معدنی، جزو سایت‌های غیر معمول صنعتی محسوب می‌شوند. چراكه نه تنها دربرگیرنده مسائل اقتصادی هستند، بلكه چشم‌اندازها و بحث‌های انسان‌شناسی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد. لازمه توسعه اهداف جدید اقتصادی در یك منطقه، خصوصا مناطقی كه پایه اقتصاد آنها صرفاً معدن است، نیازمند یك بازبینی و تفسیر مجددی از فعالیت‌های معدنی با رویكرد فرهنگی دارد. برخی از شهرهای معدنی، چه جدید و چه قدیمی، از فعالیت معدنی جدا شده، به جاذبه‌های گردشگری جدید تبدیل شده‌اند. اگرچه روند گسترش گردشگری در این مناطق ساده نبوده و نیازمند تركیب مقررات اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی است. هدف از این مقاله، آشكارسازی تاثیر هویت‌ها و شاخصه‌های اجتماعی و نقش جامعه نمادین در توسعه گردشگری میراث معدنكاری، تاثیر حمایت‌های سیاسی دولت‌های مركزی و مقامات محلی در موفقیت توسعه گردشگری معدنی و چگونگی رهایی از افول اقتصاد ناشی از متروكه و تعطیل شدن معادن و تبدیل شدن به یك جامعه زنده، با فرهنگ غنی، تاریخ، گردشگری و محیط طبیعی با عناصر جذاب متعدد است.
كارشناس دفتر امور اكتشاف وزارت صنعت
