جزئیاتی از سازوکار همکاری‌ها با روس‌ها/از سوآپ تا حفاری؛ همه گمانه‌زنی‌ها برای آمدن روسیه
سپیده اشرفی: ایران و روسیه ماه‌هاست که در تدارک یک رابطه نفتی هستند. برخی شرکت‌ها با حضورشان روابط نفتی را به طور تقریبی کلید زده‌اند و برخی دیگر در انتظار برجام مانده‌اند.
با این حال، بعد از مسائلی که در خصوص تهاتر بزرگ نفتی مطرح شد، مساله اما و اگرهای حضور روس‌ها بیشتر به میان آمد. دولت دنبال این بود که برخی غول‌های نفتی از کشورهای مختلف وارد ایران شوند اما به نظر می‌رسد که در این میان، روس‌ها حضور جدی‌تری دست کم تا پای میز مذاکره داشته‌اند.
به گزارش اقتصادنیوز، هرچند که این مذاکرات چیزی نیست که تنها ایران نیاز به آن داشته باشد. روس‌ها به دنبال شریک جدیدی هستند تا در وضعیت اعمال فشار از سوی کشورهای غربی، امکان مراودات بین‌المللی برایشان فراهم باشد. ایران هم خود را برای شرایط پساتحریم آماده می‌کند و همه این موارد، تهران و مسکو را به سمت یکدیگر کشانده است.
روسیه با توجه به تولید بالای نفت، می‌تواند یکی از شرکای امن ایران باشد. در عین حال، آن‌طور که مطرح می‌شود، فناوری‌هایی که روس‌ها می‌توانند به ایران منتقل کنند نیز آنچنان قابل توجه است که می‌تواند ایران را در شرایط سخت هم یاری کند.
با این حال، اما و اگرهای این رابطه نفتی از تهاتر بزرگ گرفته تا بحث وفادار بودن روس‌ها به تعهدات خود، چیزی نیست که بتوان از کنار آن به سادگی گذشت. برخی معتقدند که این رابطه می‌تواند در قالب یک همکاری تجاری و اقتصادی برد- برد، برای دو طرف مفید باشد و برخی دیگر روس‌ها را حتی وفادارتر از دیگر غول‌های نفتی می‌دانند.
یک رابطه برد- برد
یک عضو هیات مدیره اتاق مشترک ایران و روسیه در این میان معتقد به یک رابطه دو طرفه و برد- برد است. سیده فاطمه مقیمی در این رابطه به اقتصادنیوز، گفت: روابط سیاسی و اقتصادی باید یک رابطه برد- برد باشد. یعنی نباید اینطور باشد که طرفین شرایطی را آغاز کنند که در آن یکی در موضع برد و دیگری از منفعت به دور باشد. وی معتقد است که بعد از برجام اگر طرفین بتوانند جایگاه مطلوبی را میان خود تعریف کنند، اعتبارات سیاسی میان دو کشور شکل می‌گیرد.
با این حال، وقتی صحبت از نفت روسیه می‌شود، تنوع همکاری‌ها بالا می‌رود. همان‌طور که در مذاکرات دوجانبه نیز مطرح شده، روسیه تمایل دارد در بخش‌های مختلف نفت ایران سرمایه‌گذاری کند. اما اینکه در کدام حوزه وارد و این همکاری‌ها عملی شود، مساله‌ای است که هنوز نمی‌توان با قاطعیت از آن صحبت کرد و تنها در حد خبرهایی از میز مذاکره مخابره می‌شود. با این حال، رئیس اتحادیه صادرکننده فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی اعتقاد دارد که روس‌ها حتی اگر با شرکت‌های کوچک هم وارد شوند، می‌توانند در حوزه انتقال فناوری و حفاری، حرفی برای گفتن داشته باشند.
حسن خسروجردی در این رابطه به اقتصادنیوز گفت: به نظر می‌رسد که شرایط فعلی ایران و روسیه نزدیک به هم است ،چرا که در حوزه سرمایه‌گذاری می‌توان روی روس‌ها حساب کرد. پول خوبی دارند و تمایل دارند که در خارج از کشور سرمایه‌گذاری کنند. این‌ها ظرفیت‌هایی است که باید از آن استفاده کرد. روس‌ها حتی علاقه دارند برای پروژه‌هایی که در خارج از کشور خودشان کار می‌کنند هم از نفت ایران استفاده کنند.
روس‌ها وارد فعالیت‌های حفاری شوند
از جمله حوزه‌هایی که خسروجردی به آن اشاره کرد، سوآپ نفت، فرآورده‌های نفتی و انتقال تکنولوژی است که روس‌ها می‌توانند در ایران تجربه کنند.
خسروجردی معتقد است که باید حضور روسیه را جدی گرفت یعنی اینطور نباشد که در حد پروتکل یا توافق‌نامه باشد. در این صورت می‌توان به حضور جدی و موثر آنها امید داشت.
وی اضافه کرد:البته به نظر می‌رسد که دولت دنبال برخی شرکت‌های بزرگ نفتی است که تصور نمی‌کنم اصلا حضوری هم در ایران داشته باشند، چرا که به نظر می‌رسد در حد حرف باقی بماند.
وی اظهار کرد: حضور روس‌ها در ایران توسط شرکت‌های بزرگ خواهد بود اما هرطور که باشد، می‌تواند توانمندی‌های این کشور را به ایران منتقل کند.
خسروجردی هم مانند دیگر کارشناسان معتقد است که حضور روس‌ها تنها خواست ایران نیست، چرا که تنش‌های اخیر غرب برای روسیه، این کشور را به فکر بازارهای جدید انداخته است.
وی عنوان کرد: اگر روس‌ها بتوانند یک رابطه بر اساس دوستی با ایران داشته باشند، می‌توانند به آب‌های گرم ایران و مسائل حوزه ترانزیت نیز دسترسی پیدا کنند.
در این میان، به نظر می‌رسد که روس‌ها برخلاف امیدی که دولت به کشورهای غربی دارد،می‌توانند شریک پساتحریم خوبی برای ایران باشند. نه فقط در مراودات نفتی و ترانزیت فرآورده‌ها، بلکه در انتقال فناوری که به نظر می‌رسد ایران بیشتر از قبل محتاج آن است، ایران را به این شریک بالقوه گره می‌زند.
