به دنبال برنامه‌ریزی‌های نهادی هستیم/ بازار نهادی مسکن یک بازار بمباران شده است
به گزارش اقتصادنیوز، امروز ۱۲ مهر ماه دکتر عباس آخوندی وزی راه و شهرسازی در شانزدهمین همایش سیاست‌های توسعه مسکن در ایران ضمن تسلیت ایام محرم و همچنین تشکر از دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران برای میزبانی این همایش گفت: اصلی‌ترین مسئله‌ای که در حوزه مسکن باید مورد توجه قرار بگیرد فهم موضوعات و درک صورت مسئله است تا بر اساس آن امکان پاسخگویی مناسب نیز به وجود آید.
عضو کابینه دولت تدبیر و امید در تشریح نخستین مسئله از فهم موضوعات به داشتن فهمی نسبت به تحولات ساختاری در شهرنشینی ایران اشاره کرد و گفت: داشتن فهم روشن از تحولات شهر و شهرنشینی بحث بسیار مهمی است و فکر می‌کنم ما در ایران به اجماع جدی در این زمینه نرسیده‌ایم.
وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: جمعیت شهری ایران در دهه ۳۰ کمتر از ۶ میلیون نفر بود که در آخرین سرشماری در سال ۹۰ به ۵۶ میلیون نفر رسید به این معنا که ما طی ۶۰ سال جمعیت کشورمان نه برابر شد و به عبارت دیگر رشد شتابان شهری در ایران رخ داد که به دنبال آن سیاست‌گذاری‌های شهری، اقتصادی، مسکن و سایر حوزه‌ها را دچار تحولات شدیدی کرد.
سیاستگذار ارشد حوزه مسکن با طرح این پرسش که رشد شهرنشینی همچنان ادامه دارد گفت: در حال حاضر به دلیل ادامه رشد سریع شهر نشینی برای بیشتر سیاستگذاران و مدیران حوزه‌های مختلف و شهروندان این عادت همچنان وجود دارد که به دنبال راهکارهایی برای پاسخگویی به رشد سریع جمعیت باشیم.
ادامه صحبت‌های وزیر راه و شهرسازی را که خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی در گزارش خود آورده است، می‌توانید در قالب جدول اقتصادنیوز مشاهده کنید.
|
بخشی از صحبت‌های وزیر راه و شهرسازی در مراسم افتتاحیه شانزدهمین همایش سیاست‌های توسعه مسكن در ایران |
|
|
www.eghtesadnews.com |
|
|
1 |
در گذشته رشد سریع ایجاب می‌كرد تا تولید انبوه و ساخت شهرهای جدید در برنامه‌ریزی‌های كلان مسكن ورود داشته باشد. اما در حال حاضر شاهد هستیم كه در بیشتر شهرها جمعیت به تعادل نسبی رسیده است. همچنین در جلسات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران طی دو سال گذشته در بازنگری طرح‌های جامع شهرهای میانی آمارها نشان‌دهنده این مطلب است كه بیشتر شهرها به افق جمعیتی طرح جامع خود نرسیده‌اند. در حالی که در کلان‌شهرها خلاف این مسئله رخ‌داده است. |
|
2 |
با توجه به عدم تعادل جمعیتی در بیشتر شهرها و رسیدن به تعادل نسبی جمعیتی در کلان‌شهرها این پرسش مطرح است كه آیا تولید انبوه مسكن در شهرهای بزرگ اولویت سیاستگذاری مسكن است یا خیر؟ |
|
3 |
در شش سال گذشته تصور بر این بود كه مسكن مسئله‌ای پروژه محور است و باید مانند یك سلسله پروژه‌های شهری حل شود. درحالی که واقعیت شهرهای برگ ما خلاف این است. همچنین با توجه به اینكه برای بیش از ۱۶۶ هزار واحد مسكونی مهر متقاضی مسكن وجود ندارد در حال حاضر باید مسئله مسكن را با واقعیت موجود مورد تحلیل قرار دهیم و به این پرسش پاسخ علمی دهیم كه آیا رشد شتابان شهرنشینی در ایران وجود دارد و با پاسخ به این پرسش به ثبات و تعادل در سیاستگذاری برای شهرنشینی برسیم. |
|
4 |
پیام هبیتات نشان‌دهنده این مطلب است كه آنچه احداث‌شده در پاسخ به انتظارات سوداگرانه بوده و مطابق با بازار تقاضای مسكن نبود. همچنین اساساً با توجه به انفجار جمعیت در کلان‌شهرها دیگر رشد و تقاضایی مانند گذشته وجود ندارد. |
|
5 |
اقدامات دهه‌های ۵۰ و ۶۰ مربوط به همان دوران است و در دهه ۹۰ پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه نیست، با توجه به پیام هبیتات كه كانون شهرها را مورد توجه قرار داده در حال حاضر اعتقاد من این است كه ما برای حل مسئله مسكن نیازمند بازگشت به كانون شهرها هستیم و فهم این مسئله بسیار مهم است. بدین معنا وقتی می‌گوییم مسكن به‌عنوان پیشران باید تعریف دقیقی از پیشرانی در جامعه امروز داشته باشیم. |
|
6 |
مسكن توسط یك سری سلسله نهاد كه از خانواده به عنوان متقاضی شروع می‌شود تا نهادهای بانك توسعه‌ای، شهرداری و یك سری سلسله نهاد دیگر متشكل است. بدین معنا كه در بحث مسكن یك سلسله نهاد درگیر هستند تا محصولات تعاملات نمادین ساخت مسكن و توسعه شهرها محقق شود. |
|
7 |
در دولت جدید هنگامی‌که شروع به کار کردیم بازار نهادی مسكن مانند بازار سوریه و یمن بازاری بمب باران شده بود كه در آن محله‌ها به‌هم‌ریخته بودند و این بازار بمباران‌شده دچار اختلالات نهادی وحشتناكی بود كه وقتی این دوران را با سال ۷۲ مقایسه می‌کنم می‌بینم كه این دو بازار به‌هیچ‌عنوان قابل‌مقایسه باهم نیستند. |
|
8 |
بزرگ‌ترین مشكل دولت قبل در بحث مسكن اختلال در نهادهای بازار مسكن بود. بدین معنا كه بازار مسكن كه دارای نهادهای متنوعی همچون متقاضی، تولیدکننده، انبوه‌ساز و سرمایه‌گذار است دچار اختلال شد و نهادهای انبوه‌ساز و تولیدكننده عملاً به پیمانكاران بخش دولتی تبدیل شدند كه در حال حاضر تغییر رفتار این قشر مشكلاتی را برای سیاستگذاران ارشد حوزه مسكن ایجاد كرده است. |
|
9 |
مجموعه اتفاقاتی در نهاد اقتصاد مسکن رخ داد که باعث تغییر رفتار در سطوح خرد و کلان شد. به این معنا که یک دفعه یک نفر پیدا شد و ساختارها را به هم ریخت و مفهوم پس‌انداز برای یک دهه از بین رفت. در حالیکه اساسا بدون ساختار و برنامه‌ریزی صحبت کردن درباره سیاست‌های توسعه مسکن و خانه‌دار شدن عملا غیر ممکن است. |
|
10 |
آمارهای بانک مسکن تا سال‌های ۸۲ و ۸۳ نشان از پس‌انداز سه میلیون نفر در کل نظام بانکی بود، بعد از آن سال‌ها با وعده‌های یک نفر و اجرایی کردن آنها عملا کل سیستم انتظارات برنامه‌ریزی و سیاستگذاری در سراسر ایران با مسئله روبرو شد و همچنین طرف تقاضا نیز با افزایش ۹برابری مسکن خانه‌دار شدن را امری محال تصور کرد. |
|
11 |
بازار صد درصد خصوصی ایران در سال‌های ۸۴ که تمام صنایع همچون مخابرات و سایر صنایع پیچیده داشتند خصوصی می‌شدند به‌ناگاه تغییر موقعیت داد و در اختیار دولت قرار گرفت و مداخله عظیم دولتی در بازار نهادی شکل گرفت. |
|
12 |
با مداخله دولت تولیدکنندگان انبوه تبدیل به پیمانکاران دولت شدند و تغییر رفتارهای این چنینی دولت یازدهم را با چالش تغییر رفتار انبوه‌سازان و تفهیم این موضوع که انبوه‌ساز پیمانکار نیست روبرو کرد. |
|
13 |
درحال حاضر از همکاران خود خواسته‌ام که گزارشی ارائه کنند که معماری دو میلیون واحد مسکونی ساخته شده درمسکن مهر چند طرح معماری را شامل می‌شده است و هنوز این گزارش‌ها به دستم نرسیده است. |
|
14 |
بازاری که داشت کار خودش را می‌کرد یک دفعه از سال‌های ۸۴ دچار تحولات عجیبی شد و اختلال کلی درآن رخ داد که به نظرم به دلیل فهم نادرست از صورت مسئله بود و اینکه موضوعات برنامه‌ریزی نهادی توجه به شهر، محله، انبوه‌ساز، بانک، تسهیل‌گر و پس‌انداز را نادیده می‌گرفت. |
|
15 |
بازتعریف برنامه‌ریزی نهادی کاری است که در وزارت راه و شهرسازی دنبال می‌شود و معتقدم که اصلاح رفتارها و عادات بد متاسفانه در حوزه سیاسی تشدید و به کشتی‌گیری سیاسی تبدیل می‌شود به همین خاطر ما در وزارت راه و شهرسازی به دنبال برنامه‌ریزی‌های نهادی هستیم. |
|
16 |
مشکل نظام شهرسازی از آنجایی شروع می‌شود که نهاد شهرداری از مدیریت شهری تبدیل به نهاد تجارت شهری می‌شود و ما شهرداری تجارت پایه داریم که در آن تمامی مقررات و ضوابط قابل خرید و فروش هستند. به همین دلیل زمانی که شهرداری تمایل به سوداگری دارد وضعیت شهرها به وضعیت کنونی می‌رسد. به همین دلیل باید شرایطی را فراهم کنیم که قابلیت زندگی و کیفیت زندگی اولویت مدیریت شهری شود. |
|
17 |
چالش اصلی دیگری که سیاستگذاران با آن مواجه هستند نهاد مدیریت شهری است و اینکه مدیریت شهری در ایران تبدیل به فاجعه شده و در طولانی مدت سوداگری را حرفه اصلی خود کرده و ثروت آتی شهروندان در آن خرید و فروش می‌شود. |
|
18 |
در حال حاضر قیمت مسکن در تهران از دو و نیم میلیون در جنوب شهر تا ۹ میلیون در شمال شهر معامله می‌شود، مفهوم اصلی انقلاب که قرار بود عدالت اجتماعی را در ایران به اجرا درآورد با آمارهای قیمت مسکن در تضاد است و شاهد هستیم که چگونه مدیریت شهری بالای شهر و جنوب شهر را از یکدیگر مجزا کرده و در حال حاضر با عدم تعادل‌های وحشتناک شهری مواجه هستیم. |
|
19 |
در حوزه سیاستگذاری مسکن اصلی‌ترین مسئله تعریف درست و واقعی صورت مسئله است و آیا اینکه پاسخ صورت مسئله مسکن تولید انبوه مسکن است یا توسعه شهری در بافت‌های میانی شهرها و باز زنده‌سازی آنها موضوع اصلی است. |
|
20 |
اگر پاسخ تولید انبوه باشد باید به دنبال نظام صنعتی‌سازی پیچیده رفت اما اگر پاسخ عکس تولید انبوه باشد آنچه مورد اهمیت است مسئله کیفیت زندگی و تلاش برای ارتقای حاشیه‌نشینی و تامین مسکن جوانان است. |
|
21 |
درحال حاضر ۳۰ درصد جمعیت شهرها در حاشیه شهرها زندگی می‌کنند که به عنوان بدمسکن شناخته می‌شوند. همچنین بخش عمده‌ای از جمعیت شهرنشین در بافت میانی که دچار فرسودگی تاریخی هستند و یا روستاهای حاشیه شهرها زندگی می‌کنند که مشکل شبکه‌ای شدن دارند. بنابراین اگر صورت مسئله بافت‌های ناکارآمد شهری، بافت‌های حاشیه‌ای و بافت‌های فرسوده درون شهر تهران است آن وقت سوداگری و تراکم فروشی درمنطقه ۲۲ نه تنها دردی را درمان نمی‌کند بلکه بر دردهای شهرنشینی می‌افزاید. |
|
22 |
فروش تراکم و باغات تجریش در منطقه یک تهران نیز حل کننده مشکلات تامین مسکن و شهرنشینی نیستند. |
|
23 |
در حال حاضر ۳۰۰ ساختمان بدقواره در اطراف حرم وجود دارند که نه مفهوم اسلامی نه معماری ایرانی نه شهرسازی را تداعی می‌کنند و صرفا ساختمان‌های لوکسی هستند که تقاضای زائر را پاسخ می‌دهند. |
|
24 |
اصلی‌ترین مسئله نظام شهری ما کیفیت مادی و معنوی زندگی است که باید مورد توجه قرار بگیرد به این معنا ما درکیفیت مادی باید مسکن را تنها به مفهوم چهاردیواری درنظر نگیریم بلکه به مفهوم شهر و مدنیت توجه کنیم و کیفیت فیزیکی را با اقدامات اولیه و رفاهی پاسخگو باشیم. خانه‌های ما در این تعریف باید حداقل آسایش و آرامش شهروندان را داراباشند. |
|
25 |
کیفیت معنوی زندگی مسئله بسیار مهم شهری است که ما نباید آن را نادیده بگیریم و کیفیت زندگی در شهرها را تنها به بهبود کیفیت مادی تنزل دهیم به این معنا باید مفهوم ایران‌شهری را در کیفیت معنوی زندگی شهری مطرح کنیم که سرانجام کیفیت معنوی زندگی باید بر اساس مفهوم تمدنی ایران‌شهری تعریف شود زیرا ما ملتی هستیم که تمدنی تاریخی داریم و این تاریخ ثروت بزرگ ماست. |
|
26 |
مفهوم تمدنی ایران‌شهر در دوران معاصر به مفهوم ساختمان‌های لوکس در منطقه یک، منطقه ۲۲ و مسکن مهر نیست زیرا هیچ یک از آنها تداعی کننده تمدن ایران‌شهری نیستند. |
|
27 |
معمولا توسعه‌های فاقد ارزش که تنها جنبه‌های مادی را پاسخ می‌دهند با تغییر سیاست‌ها تغییر موضع می‌دهند باید توجه کنیم که ما با یک آداب و رسوم دنیا آمده و بزرگ شده‌ایم و باید این آداب و رسوم در زندگی شهری ما و مسکن تجلی پیدا کند. |
|
28 |
اگر قبول کنیم که مسئله مسکن در ایران مسئله ۳۰ درصد بدمسکن است که به ظاهر خانه دارند ولی خانه‌هایشان فاقد کیفیت است و همچنین مسئله تامین مسکن برای جوانانی است که وارد بازار کار می‌شوند باید موضوع برنامه‌ریزی مسکن را برای این دو قشر انجام دهیم و همچنین برنامه‌ریزی سیاست‌های مسکن باید پاسخ مسئله این دو قشر را بدهد. |
|
29 |
تلاش کردیم تا مفهوم پس‌انداز، صندوق پس‌انداز و تبدیل بانک مسکن به بانک توسعه‌ای را برای جبران تورم و برگشتن به دوران رونق و نظام حکمروایی شهری دنبال کنیم و بتوانیم توسعه محله‌محور را دردستور کار قرار دهیم تا بتوانیم حس خوب زندگی شهری، مشارکت و هماهنگی را به شهرها برگردانیم. |
|
30 |
برگشت به اقتصاد خانواده و تامین نیازهای آن نکته مهمی است که باید مورد توجه قرار دهیم و امید است که این فهم را مورد چالش قرار داده و در چارچوب مسئله محور بتوانیم به سیاست‌های توسعه شهری واقعی دست یابیم. |
