توافق در کلیات، اختلاف در جزییات
: این روزها نبض جهان در وین می‌زند. شهری که میزبان آخرین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 شده است تا به مناقشات پرونده‌ای 12ساله که جهان را رویاروی تهران قرار داده بود، پایان دهد. هر چند که به نظر نمی‌رسد حداقل تا زمان مقرر شده یعنی سوم آذر این مذاکرات به سرانجام رسد.
فرجام یک مذاکره
تنها چند روز تا زمان سررسید مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 در 24 نوامبرماه باقی مانده است و براساس اظهارات برخی از اعضای 1+5 امکان دستیابی به توافقی جامع در روزهای باقی مانده چندان محتمل نیست. این‌طور گفته می‌شود که نشست دو ساعته ایران و آمریکا و نماینده گروه 1+5 در مذاکرات نیز بدون ارائه هیچ طرح جدیدی پایان یافته است.
کری که روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه را در لندن برای رایزنی در مورد مذاکرات هسته‌ای ایران گذرانده بود، روز پنجشنبه و پیش از سفر به وین برای دیدار و گفت و گو با «لوران فابیوس» وزیر امور خارجه فرانسه و «سعود الفیصل» وزیر امور خارجه عربستان به پاریس رفت. به نظر می‌رسد دیدار وزیر امورخارجه آمریکا با همتایان سعودی و فرانسوی خود در راستای دستیابی به دیدگاهی مشترک میان دوستان غربی با ریاض صورت پذیرفته باشد که نتیجه آن نیز در بی حاصل بودن نشست شب گذشته ظریف با کری و اشتون به طرز مشهودی قابل مشاهده بود.
براساس برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته قرار است امروز نیز نشست مشترکی میان وزرای خارجه انگلیس و فرانسه و ایران با حضور کاترین اشتون برگزار شود و پس از آن نیز، وزیر امور خارجه ایران با همتایان انگلیسی و فرانسوی خود جلسه‌هایی دو‌جانبه‌ای داشته باشد. هر چند که فیلیپ هاموند وزیر خارجه انگلیس با ابراز تردید نسبت به توافق تا 24 نوامبر از احتمال تمدید مهلت مذاکرات سخن می‌گوید. او که پیشتر با جان کری وزیر خارجه آمریکا دیدار کرده بود اظهار می دارد: «من نسبت به اینکه بتوانیم تا دوشنبه معامله را کامل کنیم، خوش‌بین نیستم اما فکر می‌کنم اگر بتوانیم پیشرفتی قابل ملاحظه داشته باشیم ممکن است بتوانیم راهی برای تمدید مهلت برای رسیدن به یک توافق نهایی پیدا کنیم؛ دستیابی به توافق تنها در صورتی ممکن خواهد بود که مذاکره‌کنندگان ایرانی در چهار یا پنج روز آینده انعطاف قابل توجهی در مواضع‌شان داشته باشند.»
علاوه بر این مقام انگلیسی، پیتر ویتیگ سفیر آلمان در آمریکا هم تمدید مدت مذاکرات را مردود ندانسته و تاکید می‌کند که حل این مشکل می‌تواند به همکاری با ایران برای حل مناقشه‌های منطقه‌ای مانند سوریه منجر شود.
ساز ناکوک آژانس
همزمان با مذاکرات هسته‌ای وین، یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز گفت که هنوز به غیرنظامی بودن برنامه اتمی ایران اطمینانی وجود ندارد؛ همزمانی اظهارنظر عالی‌ترین مقام تصمیم‌گیر در مورد سلامت برنامه‌های هسته‌ای ایران با دور پایانی مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 نیز یکی از دلایلی است که دستیابی به توافق جامع هسته‌ای را به چالش می‌کشد.
ظرفیت غنی‌سازی، تعداد سانتربفیوژها و جدول زمان‌بندی لغو تحریم‌ها اختلاف‌برانگیز ترین موارد گفت‌و‌گوهای ایران و 1+5 در دستیابی به توافق جامع هسته‌ای بوده است. در حالی که غربی‌ها بر لغو تدریجی تحریم‌ها و اعمال محدودیت بر ظرفیت غنی‌سازی ایران تاکید می‌کنند، مقامات کشورمان می‌گویند که از 19 هزار سانترفیوژ فعلی ایران 10هزارتای آن قابل استفاده نیست و 9 هزارتای باقیمانده نیز مصرف تحقیقاتی دارد. تهران علاوه بر این روند لغو تدریجی پروسه تحریم‌ها را نیز نمی پذیرد چرا که مهم‌ترین دلیلی که ایران را پای میز مذاکره نشاند، وعده 1+5 نسبت به لغو کامل تحریم‌ها همزمان با دستیابی به توافق جامع هسته‌ای بود و به نظر می‌رسد که همین اختلاف نظرهاست که دستیابی به توافق جامع هسته‌ای سوم آذر را غیرمحتمل کرده باشد.
اگرچه از همین حالا هم علم‌های اصولگرایان ایرانی و جمهوریخواهان آمریکایی در تهدید نسبت به تحریم مذاکرات بالا رفته است. اد رویس رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا همراه با الیوت انگل نماینده ارشد دموکرات در این کمیته با انتشار بیانیه‌ای هشدار داده‌اند که پذیرفتن غنی‌سازی ایران، تغییر رویه‌ای پرمخاطره از سیاست دیرینه آمریکا در جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای خواهد بود و هر توافقی باید راه این کشور به توانایی تولید تسلیحات هسته‌ای را پیشاپیش سد کند.
سناتورهای تازه به عرصه رسیده جمهوریخواه در تذکری دیگر به رئیس‌جمهور آمریکا گفته‌اند توافق با ایران را با قانونی جدید در افزایش تحریم‌های تهران جبران خواهند کرد. در این سوی ماجرا هم برخی از مخالفان دولت در مجلس و دیگر دستگاه‌ها تنها شرط پذیرش توافق را برخوداری از سطح فعلی غنی‌سازی، عدم کاهش تعداد سانترفیوژها و لغو تام و تمام پروسه تحریم‌ها عنوان کرده‌اند.
با وجود آنکه ایران و 1+5 مکررا اعلام کرده اند که در شرایط فعلی به تمدید مذاکرات نمی‌اندیشند اما به نظر می‌رسد محتمل‌ترین گزینه در رسیدن به اتفاق نظر توافق بر سر کلیات و ادامه این پروسه تا اسفند و یا فروردین‌ماه باشد تا تیم‌های کارشناسی هم بتوانند نسبت به جزییات این توافق به جمع‌بندی جامعی برسند.
