سریال پر ابهام پدیده شاندیز
به گزارش «اقتصانیوز» پروژه بزرگ پدیده شاندیز در شهر مشهد که از سال 88 ساخت و اجرا را آغاز کرده، این روزها با ابهاماتی قانونی همراه شده است.
بر این اساس سایت خبری معماری‌نیوز در گزارش خودآورده است که آنچه اکثر کار‌شناسان اقتصادی منتقد بر فعالیت اقتصادی این شرکت تاکید دارند اینکه از یک‌سو شرکت پدیده شاندیز از طریق بمباران تبلیغاتی اقدام به جذب سرمایه‌های خرد و کلان مردم کرده و از دیگر سو این شرکت مورد حمایت برخی مسوولان قرار دارد که اعتقاد دارند فعالیت پدیده در جهت آبادانی و تولید سرمایه و کارآفرینی بوده است.
درادامه این گزارش، چگونگی رشد این شرکت و سهامدارانش ذکر شده است.
از دو سال پیش که «منصور» تصمیم گرفت با فروش ماشینش مقداری از سهام «شرکت پدیده شاندیز» را بخرد تا به امروز زندگی او کلی دگرگون شده. او در طول دو سال توانسته یک آپارتمان و یک اتومبیل مدل بالا بخرد که اگر به گفته خودش می‌خواست با حقوق کارمندیش این کار را بکند شاید ۴۰ سال هم طول می‌کشید.
او دو سال پیش با فروش ماشینش و مقداری پس‌انداز که از قبل داشت تعدادی از سهام این شرکت را به ارزش هر سهم ۸۰۰ تومان خرید و امسال ارزش هر سهمش به ۱۱ هزار تومان رسیده است؛ اما این روزها که حرف و حدیث‌های زیادی بر سر زبان‌ها افتاده مبنی بر اینکه شاید شرکت پدیده هم به زودی به عنوان یک اختلاس بزرگ اقتصادی مطرح شود و از ترس اینکه سود هنگفتی که طی دو سال نصیبش شده بر باد برود؛ کل سهامش را به همین قیمت فروخت و توانست با این پول یک آپارتمان و و یک ماشین بخرد.
این روزها در این آشفته بازار اقتصادی و رکود حاکم بر بازار هیچ فعالیت اقتصادی به اندازه خرید و فروش سهام شرکت پدیده شاندیز در ایران سودآور نیست. شرکتی که به گفته مدیرعاملش «اولین و آخرین شرکت در دنیا که سهامش فقط رشد صعودی دارد و هیچگاه نزولی نمی‌شود.» شرکتی که طی پنج سال فعالیت ارزش هم سهمش از ۱۰۰تومان در سال 1388 به ۱۱۳۰۰ تومان در سال ۹۳ (تاکنون) رسیده است.
اما این روزها بحث‌های زیادی پیرامون مشکلات قانونی شرکت، نحوه فروش سهام خارج از بازار بورس رسمی کشور، اختلاس مالی در آن و حتی حمایت برخی افراد مطرح است که توانسته تا این حد جای پای خود را محکم کند.
شرکتی که به مدد پیشتوانه قوی مالیش هزینه زیادی را صرف تبلیغات می‌کند. گفته می‌شود 1.5 درصد از حجم درآمد صدا و سیما از محل تبلیغات مربوط به شرکت پدیده شاندیزاست، علاوه بر این روزانه در روزنامه‌های سراسری هم تبلیغات دارد که به طور متوسط هزینه هر روز تبلیغ تنها در یک روزنامه ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان است. البته هر زمان که بحث‌ها مبنی بر اشکالات قانونی این شرکت بالا می‌گیرد حجم تبلیغات بیشتر می‌شود و تا آگهی‌های ۱۲۰ میلیون تومانی هم می‌رسد.
علاوه بر این یک سوم تبلیغات کل فرودگاه‌های ایران مربوط به این شرکت است، این‌ها به همراه صد‌ها بیلبورد و دیگر انواع تبلیغاتی است که در سراسر کشور به ویژه مشهد برای ساخت «شهر افسانه‌ای پدیده شاندیز» در منطقه توریستی شاندیز مشهد در فاز اول و ده‌ها پروژه مشابه در سراسر ایران انجام می‌شود.
پدیده شاندیز در سال ۸۷ با ۱۵۰ میلیارد تومان (5.1 میلیارد سهم ۱۰۰۰ ریالی) و با نام شرکت «توسعه بین‌المللی صنعت گردشگری پدیده شاندیز» به صورت سهامی عام به مدیر عاملی شخصی به نام «محسن پهلوان» در مشهد ثبت شد. این شرکت یکسال بعد شرکتی دیگر در زیرمجموعه خود به نام «ابنیه و ساختمان پدیده شاندیز» سهامی خاص به ثبت رساند و از این طریق اقدام به فروش گسترده سهام در بین مردم کرد.
حالا پس از گذشت حدود پنج سال ارزش هر سهم این شرکت از ۱۰۰۰ ریال به بیش از ۱۱۰ هزار ریال افزایش یافته و روز به روز هم بیشتر می‌شود. در حالیکه مطابق آنچه از ابتدا اعلام شده بود ۱۵ درصد از سهام این شرکت برای ساخت «شهر افسانه‌ای پدیده شاندیز» با هشت کاربری تجاری، تفریحی، مسکونی و گردشگری تا سال ۹۳ (یعنی زمان بهره برداری از پروژه) بین مردم عرضه می‌شود. این در حالیست که از حدود دو ماه پیش تنها هایپر مارکت و بخش‌هایی از واحدهای تجاری آن به بهره برداری رسیده علاوه بر این قسمت‌های از پروژه هنوز در حال احداث است.
بر اساس آنچه که در صورتهای مالی «شرکت ابنیه و ساختمان پدیده شاندیز» مشخص است سرمایه ثبت شده شرکت ۱۵۰۰ میلیارد ریال منقسم بر ۱. ۵ میلیارد سهم هزار ریالی می‌باشد که بر اساس آنچه از اخبار پس از مجمع سالیانه نیز منتشر شده است سرمایه شرکت با ۲۵ درصد افزایش به ۱۸۷۵ میلیارد ریال (معادل ۱. ۸۷۵ میلیارد سهم) افزایش یافته است. با سرمایه جدید و قیمت ۱۱۹۸۸ تومانی از سوی سایت وابسته به شرکت است که مجموعا ارزش این روز این شرکت را به عدد ۲۲۴۷۷ میلیارد تومان می‌رسد. عددی که فعالان بازار سرمایه رقمی بسیار کمتر از آن را برای غول‌های صنعت کشور این روزها در بازار بورس می‌بینند برای مثال ارزش بازار کل شرکتهای ساختمانی موجود در بورس که مجموعه‌ای از بزرگ‌ترین فعالان پیمانکار ساختمانی کشور را نشان می‌دهد ارزش بازاری در حدود ۲ هزار میلیارد تومان با تعدیلات تلفیق دارند.
معماری نیوز در گزارشش اشاره کرده که نکته تاسف بار قضیه جایی است که طبق یادداشت ۴-۸ صورتهای مالی حسابرسی شده شرکت، کل ارزش پروژه ۱۷۱۱ میلیارد تومان از سوی کار‌شناس دادگستری ارزش گذاری شده است که این رقم نزدیکی بسیاری با ارزش گذاری فعالان بازار سرمایه برای این پروژه دارد این در حالیست بدهی بانکی سنگین ۵۰۰ میلیارد تومانی این شرکت طبق یادداشت ۱-۱۷ صورتهای مالی حسابرسی شده تماما با نرخ ۳۰ درصد تامین مالی شده و قاعدتا با جرایم تاخیر شش درصد مجموعا ۳۶ درصد هزینه مالی بر شرکت تحمیل کند نیز باید توجه ویژه‌ای شود.
برخی کار‌شناسان اقتصادی اشکالات قانونی بر این شرکت و نحوه عرضه سهامش مطرح کرده و آن را به حبابی تشبیه می‌کنند که دیر یا زود می‌ترکد و به یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های فساد اقتصادی در ایران (حتی بزرگ‌تر پرونده شهرام جزایری یا بابک زنجانی) تبدیل می‌شود.
به گفته آن‌ها مطابق ماده ۲۱ قانون تجارت «شرکتهای سهامی خاص نمی‌توانند سهام خود را برای پذیره نویسی یا فروش در بورس عرضه کنند، مگر اینکه از مقررات شرکتهای سهامی عام تبعیت کنند.»
براساس این ماده قانون تجارت «شرکتهای سهامی عام نیز با سرمایه بالای ۵۰ میلیارد ریال حق معاملات سهام خود را در بازاری غیر از بازارهای دارای مجوز (بورس و فرابورس) ندارند.»
حال آنکه سهام شرکت پدیده شاندیز توسط کار‌شناسان این شرکت و به گفته خودشان متناسب با پیشرفت پروژه قیمت گذاری می‌گردد وخارج از بورس و از طریق نمایندگی‌هایی که خود دایر کرده است خرید و فروش می‌شود.
این پروژه مدافعان و مخالفانی دارد. مدافعانی که به سودآور بودن و ایجاد اشتغال در منطقه و موارد مشابه تاکید دارند و مخالفانی که به تخلفات عدیده در صدور مجوز و زمیخواری و نبود شفافیت در نحوه عرضه سهام و.... تاکید دارند.
شورای عالی شهرسازی ۲۸ دی و ۱۲ بهمن ماه امسال در ۲جلسه مفصل، پروژه ساخت شهرک چندمنظوره پدیده شاندیز را که مدتی است در مشهد در جریان است، مورد بررسی قرار داد و سرانجام ضمن تعیین هیات کار‌شناسی از طرف شورا برای اعزام به منطقه جهت بررسی عینی و فنی این پروژه، دستور ممنوعیت پیشرفت کار در بخش‌های اجرا نشده پدیده شاندیز را صادر کرد. [لینک خبر]
«غلامعلی صادقی» دادستان مشهد نیز چندی پیش در گفت‌و‌گو با خبرنگاران بدون ذکر نام شرکت پدیده شاندیز به مردم هشدار داد: «شهروندان فریب تبلیغات واهی را نخورند چراکه پروژه‌های مورد ادعای این شرکت همه مجوزهای قانونی لازم را ندارند و مردم در امری سرمایه گذاری می‌کنند که عاقبتی جز خسارت و زیان و از بین رفتن سرمایه آنان نخواهد.
ناصر سراج «رئیس سازمان بازرسی کل کشور» نیز در چند روز گذشته بطور تلویحی در همایش ملی مبارزه با فساد در مورد برخی پرونده‌های بزرگ در سازمان بازرسی کل کشور گفت: با توجه به عدم محدودیت در عرضه سهام و عدم نظارت سازمان بورس یک شرکت سهامی خاص توانسته سهام ۱۰۰ تومانی خود را به دو میلیارد سهام بفروش برساند و امروز قیمت سهام این شرکت به برکت تبلیغات هزار میلیاردتومانی در صدا و سیما به هر سهم ۱۱ هزار تومان افزایش دهد.
وی افزود: چون شرکت سهامی خاص بوده قیمت گذاری سهام با سهامداران است و هزینه تبلیغات را هم جزو سرمایه خود می‌داند و حالا که ۹ شرکت سهامی عام را بعنوان شرکت فرعی زیر نظر خود قرارداده برند خود را به مبلغ ۱۰۰۰ میلیارد تومان به فروش گذاشته است.
» قباد افشار «رییس سازمان امور اراضی وزارت جهاد کشاورزی نیز در این رابطه از زمین خواری ۴۵ هکتاری در اجرای این پروژه گفته و اعلام کرده به همین علت بخش‌هایی از آن متوقف شده است.
اما به محض مطرح شدن این موضوعات و هجوم شمار زیادی از مردم برای فروش سهام، شرکت دست به تبلیغات وسیع تری در صدا و سیما و بیلبورد‌های شهر زد و در ادامه نیز» محمد علی پورمختار «، رییس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس و» غلامرضا اسداللهی «نماینده مردم تربت‌جام و تایباد و عضو کمیسیون حقوقی مجلس شورای اسلامی ضمن بازدید از پروژه، بر قانونی بودن فعالیت شرکت پدیده و لزوم حمایت از کارآفرینان آن؛ توانست بخشی از اعتماد از دست رفته را جلب نماید و همچنان به فعالیت خود ادامه دهد.
محمدعلی پورمختار در حاشیه بازدید از پروژه شهر رویایی پدیده اظهار داشت: پروژه شهر رویایی پدیده با به کارگیری حدود ۳۰ هزار نفر، ایجاد اشتغال برای آن‌ها و نیز جذب سرمایه‌های کوچک مردمی در این مسیر، یک کار ارزشمند و ماندگار است و باید از کسانی که در مرحله اول فکر این حرکت را داشتند و سپس آن را به مرحله اجرا در آورده‌اند، تشکر کرد. وی افزود: فعالیت‌های صورت گرفته در مجموعه‌ای که در حال ساخت است، به اعتقاد بنده بیانگر یک عزم ملی است. این حرکت می‌تواند هم جبران عقب‌ماندگی‌ها در این حوزه و هم پاسخ‌گوی مطالبات به حق مردم کشورمان باشد.
آنچه اکثر کار‌شناسان اقتصادی منتقد بر فعالیت اقتصادی این شرکت تاکید دارند اینکه از یک سو شرکت پدیده شاندیز از طریق بمباران تبلیغاتی اقدام به جذب سرمایه‌های خرد و کلان مردم کرده و از دیگر سو این شرکت مورد حمایت برخی مسئولین قرار دارد که اعتقاد دارند فعالیت پدیده در جهت آبادانی و تولید سرمایه و کارآفرینی بوده است.
یکی از این کار‌شناسان منتقد دراین رابطه می‌گوید:« فعالیت شرکت پدیده شاندیز به مدیریت محسن پهلوان تشابه زیادی به مفسدان اقتصادی که این روزها در زندان به سر می‌برند و یا اعدام شده‌اند دارد، آن‌ها هم در ابتدا از فعالیت اقتصادی سالم خود دفاع می‌کردند اما پس از مدتی به عنوان مفسد اقتصادی معرفی شدند. »
در حال حاضر «منصور» و سایر سهامداران این شرکت روزهای خوشی را می‌گذرانند و هر روز شاهد رشد چشمگیر سهامشان هستند اما معلوم نیست فعالیت این شرکت تا کجا می‌تواند تداوم یابد و تا چه زمان فعالیت خارج از ضابطه‌اش ادامه دارد؟ و از آنجاییکه ارزش سهام این شرکت توسط کار‌شناسان داخلی شرکت تعیین می‌شود اگر روزی آن‌ها ارزش هر سهم را مثلا ۱۰۰۰ تومان اعلام کنند چه کسی می‌تواند اعتراض کند؟ و چه کسی پاسخگوست؟
ارزش روز ۲۲۴۷۷ میلیارد تومانی در کنار سود ناچیز (وبحث دار) ۴۶ میلیارد تومانی و رشد سه هزار درصدی قیمت سهم در سه سال اخیر و دعوت غیرقانونی عموم به مشارکت در شرکت سهامی خاص، حکایت از شکل گیری جریانی مخرب دارد که در صورتی که چاره‌ای برای آن اندیشیده نشود علاوه بر اینکه سرمایه بسیاری از هموطنان را به ورطه نابودی می‌کشاند چهره معاملات سهام در بازار بورس را نیز خدشه دار می‌کند.
