واکاوی دپیلماسی اقتصادی ایران/آیا اروپا و آمریکا جای چین را در بازار ایران میگیرند؟
بعد از توافق ژنو، ایران در چند ماه گذشته میزبان هیاتهای تجاری بسیاری از کشورهای مختلف دنیا بوده و هیاتهای تجاری ایرانی هم متقابلا به کشورهای مختلف رفتهاند. بررسی زمینههای مشترک برای همکاری و از مهمه مهمتر چانهزنی برای ورود به بازار نفت ایران یکی از مهمترین موضوعهای این نشستها بوده است. اما در میان این همه رفت و آمد تجاری، جای شریک قدیمی ایران خالی است؛ چینیها نه به تازگی هیاتی به ایران فرستادهاند و نه هیاتی از ایران به چین رفته است. شاید بتوان گفت ایران در مقدمهچینی برا مبادلات تجاری خود چرخش قابل توجهی داشته است و در حال جذب شرکای اروپایی و آمریکایی و حتی آفریقای جنوبی است. شاید هم جا پای چینیها در اقتصاد ایران محکمتر از آن است که نیاز به تجدید پیمان تجاری جدیدی داشته باشد.
مروری بر اخبار ماههای گذشته نشان میدهد روابط قطع یا کم شده ایران و برخی از کشورها در حال از سرگیری است. چند وقت پیش بود که هیات تجاری از کشور چک وارد ایران شد و بعد از آن هم وزیر اقتصاد و دارایی در سفری به چک زمینههای افزایش مبادلات کم شده میان دو کشور را بررسی کرد. هیات تجاری سوییسی هم سفری به ایران داشت برای بررسی زمینههای مشترک تجاری با ایران. قبلاز آن هم 24 بازرگان آمریکایی با قصد بررسی بازار ایران در قامت یک گروه توریستی به ایران آمدند و هفته بعد از آن هم تیمی از زنان ایرانی برای سفری سه هفتهای به آمریکا رفتند. پیشتر از آن هم زمزمههای ورود آمریکا به بازار خودروی ایران مطرح بود و مذاکرات خودرویی میان دو کشور شکل گرفته بود.
آلمانها هم تحرکات زیادی برای حضور در بازار ایران داشتهاند. چون علاوه بر ورود هیات تجاری آلمانی به ایران، پیشنهاد همکاریهایی میان ایران و بزرگترین مجموعه آموزش فنی و حرفهای آلمان ارائه شده است و حتی آلمانها مجددا به پارس جنوبی دعوت شدهاند.
یونانیها هم از قافله عقب نماندند و هیات تجاری به ایران فرستادند. مانند هیاتهای تجاری که ظرف چند ماه گذشته از قزاقستان، لوکزامبورگ و آفریقای جنوبی به ایران آمدند یا هیاتهای تجاری روس که از ایران بازدید کردند. علاوه بر اینها کشورهای همسایه هم برای ایجاد روابط یا گسترش آن با ایران تلاش کردند. از آن جمله آذربایجان و تاجیکستان خواستار ورود به بازار نفت ایران شدند و لهستان هم همینطور. اروپاییها که پا را از این فراتر گذاشته و کمیسیون اقتصادی اوراسیا پیشنهاد تاسیس منطقه آزاد تجاری میان ایران و اتحادیه اروپا را مطرح کرده است.
در این میان از شرکای قدیمی ایران، هندیها هم بیکار ننشستهاند. با وجود حجم بالای روابط میان ایران و هند به خصوص در سالهای تحریم، هند برای اطمینان از ادامه روابط پرسود خود با ایران، هیات تجاری را در سال جاری به ایران اعزام کرده است تا موضوع قراردادهای نفتی را مجددا بررسی و مطرح کند. صادرات نفت ایران به هند و پرداخت کالا در قبال پول نفت در سالهای اخیر تجارت پر سودی برای هند بود و حالا که شرکای جدیدی خواستار ورود به بازار نفت ایران هستند، هند هیاتی به ایران فرستاده که روابط قبلی را تحکیم کند. حتی هندیها پیشنهاد سرمایهگذاری در بازار فولاد ایران را هم دادهاند.
اما در میان هیاتهای تجاری مختلفی که در سه یا چهار ماهه گذشته برای از سرگیری یا ادامه روابط خود به ایران آمدهاند خبری از چینیها نیست. چینیها نه هیاتی به ایران فرستادهاند و نه هیاتی از ایران به چین رفته است. تنها اتفاق جدیدی که در این دوره رخ داده خبر احداث 18 پتروشیمی ایران با مشارکت چینیهاست. اما سوال اصلی این است که آیا چین بازار ایران را رها کرده است یا تمایلی برای رقابت با تازهواردها ندارد یا به قدری از روابط خود با ایرانیها و ادامه آن مطمئن است که گمان نمیکند شریکی تجاریای بتواند جایگزینش شود؟
به گزارش اقتصادنیوز، مروری بر اظهارات وزیر نفت در آخرین کنفرانس خبریاش مهر تاییدی بر این گمانه است. بیژن زنگنه در واکنش به ادامه نحوه حضور شرکای چینی در ایران گفته بود: چین شریک استراتژیک ماست و ما کشورهایی که در ایام تحریم در کنارمان بودهاند را رها نمیکنیم.
چند وقت پیش هم زنگنه برای برخی مذاکرات به چین رفته بود. شاید آنچه در این میان رخ داده این است که چین از وابستگی ایران به خود خبر دارد یا ایران هنوز تا زمانی که شرکای جدیدی به طور جدی وارد مذاکره نفتی با ایران نشدهاند ترجیح میدهد چین را حفظ کند. سال 92 و ابتدای روی کار آمدن دولت یازدهم، زنگنه در کنفرانس دائوس با نمایندگان تمام شرکتهای بزرگ نفتی دنیا دیدار کرد. دیدارهایی با شرکتهای ایتالیایی گرفته تا آمریکایی. قول مساعد این شرکتها برای ورود به بازار ایران، کمی لحن زنگنه با چینیها را تند کرده بود؛ به نحوی که زنگنه در پاسخ به سوالی در مورد رابطه با چینیها گفته بود ما با چینیها عقد اخوت که نبستهایم که مجبور به ادامه رابطه با آنان باشیم. اما وقتی هیچ شرکت آمریکایی و اروپایی پیشقدم ورود به بازار نفت ایران نشد، لحن تند وزیر هم نرمتر شد و گفت ما شرکای استراتژیک چینیمان را فراموش نمیکنیم.
شاید بتوان گفت در صورت رفع تحریمها دیپلماسی اقتصادی ایران به سمت اروپا و آمریکا در حال چرخش است اما احتمالا در این چرخش جای شریک قدیمی هم به نظر محفوظ میرسد.
ارسال نظر