ناقوس تغییر برای زندگی بهتر/ پیش درآمدی بر توسعه پایدار
عنوان: فراسوی رشد اقتصادی
نویسنده: تاتیانا سوبوتینا
مترجمان: محمدرضا سرکارآرانی و عباس معدن‌دارآرانی
انتشارات: نشر نی
به گزارش اقتصادنیوز، توسعه و فرایندهای مربوط به آن از دیرباز بنابر پیچیدگی‌هایی که دارد، مورد توجه سیاست‌گذاران و پژوهندگان قرار گرفته است. چه مفهوم توسعه را رشد اقتصادی بپنداریم و چه تکمیل شده‌تر، توسعه را محصول رشد همه‌جانبه و تعالی انسان بدانیم، اقتصاددانان همواره در پی آن بوده‌اند تا چرایی اینکه کشوری ثروتمند شده و کشوری همچنان در سیکل فقر مانده را پاسخ دهند. نگرش‌های مختلف و رویکردهای گوناگون در یک سده اخیر به صراحت به جرح و تعدیل هم اقدام کرده و امروز با نگرشی مدرن مفهوم توسعه با تعریف تعالی انسان تعریف می‌شود.
شاید تعریف استیگلیتز در این میان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد، چرا که تعریفی مدرن از فرایند توسعه ارائه می‌دهد. ژوزف استیگلیتز با تاکید بر مفهوم توسعه به‌عنوان حرکت انتقالی جوامع، آن را گذار از مناسبات ناکارامد اجتماعی، روش‌های سنتی تفکر و تولید و بهره‌برداری از بهداشت و آموزش و پرورش و روش‌های پرهزینه تولید، توزیع و مصرف به روش‌های مدرن می‌داند.
رشد اقتصادی و نوسازی اجتماعی فرایندی پیچیده و در‌هم تنیده است و حوزه‌های مختلف و گسترده‌ای از زندگی انسان‌ها را در بر می‌گیرد. بنابراین تعریف باید درخصوص توسعه زاویه دید را قدری فراتر برد و توسعه را نه فقط رشد اقتصادی که محصول حقوق بشر و توسعه انسانی دانست. سوبوتینا معتقد است « انسان‌ها باید آزاد باشند تا بتوانند انتخاب کنند و از طریق تمرین انتخاب، چارچوب مناسب فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی خود را سازماندهی کنند.»
آرایاراتن به عنوان یکی از موفق‌ترین مدیران تغییر در سریلانکا چنین می‌گوید:«هنگامی که ما دست به کار می‌شویم تا ناقوس تغییر را در جامعه خود به صدا در آوریم، اولین چیزی که با آن روبه‌رو می‌شویم بی‌تفاوتی است. سپس به استهزا گرفته می‌شویم، در ادامه با سو استفاده از آن‌چه می‌گوییم و انجام می‌دهیم، با ما بدرفتاری می‌شود و سرکوب می‌شویم و در نهایت بزرگ‌ترین چالش ما فرا می‌رسد: مردم به ما احترام می‌گذارند و ما را تحسین می‌کنند. این دشوارترین مرحله است.»
این شاید حکایت تمام کشورهای در حال توسعه باشد و از این بعد، بررسی رفتار کشورهایی که در این کتاب به صورت پایه بررسی شده‌اند درسی را برای خواننده به‌همراه داشته باشد که توسعه حاصل نمی‌شود مگر به تمرین و جایگزینی فرهنگ مدارا و گفت‌وگو. پیتر سنگه در مورد تجربه آرایاراتن به ما یاداوری می‌کند که « طرح دیدگاه‌های نو یا ایده‌های ابتکاری آسان‌تر از تلاش برای تغییر جامعه بر اساس آن است و البته به‌ثمر رسیدن آن به تحمل و بردباری بسیار زیادی نیاز دارد.»
کتاب حاضر یکی از مجموعه منابع یادگیری توسعه پایدار است که به همت بانک جهانی برای آموزش دانش توسعه و ترویج بینش موثر نسبت به جایگاه کشورها در فرایند توسعه و درک مسائل جهانی توسعه پایدار تدوین شده است.
این کتاب در 17 فصل به رشته تحریر درآمده و وضعیت خوبی را از نگرش جدید بر فرایند توسعه کشورها ترسیم کرده است که می‌تواند به پژوهشگران کشورمان که دغدغه توسعه دارند و یا حتی علاقه‌مند به مباحث توسعه هستند مفید باشد. اثر حاضر به یادگیری و اندیشه در مفاهیم و شاخص‌های بنیادی توسعه کمک می‌کند تا با استفاده از دادهای آماری و مقایسه‌های عینی جوامع گوناگون به درک معتبری از مفاهیم نظری توسعه پایدار و نوسازی اجتماعی برسیم و بتوانیم تشخیص اثربخشی از جایگاه ایران در مقایسه با سایر کشورها در قلمرو توسعه داشته باشیم.
