حضور نظامی روسیه در سوریه؛ تهدیدی برای توافق گازی مسکو-آنکارا؟
به‌گزارش اقتصادنیوز، روسیه دیگر همان روسیه تنبل و منفعل سابق نیست و نمی‌توان موفقیت اخیر این کشور را در حضور نظامی در سوریه نادیده گرفت. درحالیکه به نیمه خوب دوران ریاست‌جمهوری ولادیمیر پوتین می‌رسیم، روسیه برسر گسترش دامنه منافع سیاسی، اقتصادی و نظامی خود، در هر گوشه‌ای از جهان در حال جنگیدن است. اما نکته‌ای که در بحبوحه حضور نظامی مسکو در سوریه فراموش شده، بازی شطرنج روسیه با ترکیه است.
به‌گزارش پایگاه اینترنتی اویل‌پرایس، پوتین سال‌هاست که نقش منطقه‌ای و ایدئولوژیک ترکیه علیه «ناتو» را ارج می‌نهد.رسیدن دوکشور به این همکاری استراتژیک سال‌ها زمان برده است اما سال 2014 را می‌توان فصل مهم و جدیدی در مناسبات این دو کشور اوراسیایی تلقی کرد.حجم مبادلات تجاری میان دو کشور از 31 میلیارد دلار فراتر رفت؛ ضمن اینکه تحریم‌های آمریکا و اتحادیه اروپا علیه روسیه، افق افزایش مبادلات تجاری دوکشور را بیش از پیش افزایش داد.
در این بین، گاز طبیعی را می‌توان ستون اصلی رشد روابط تجاری ترکیه و روسیه قلمداد کرد. در سال 2014، شرکت روسی «گازپروم»، از طریق خط‌لوله جریان آبی و خط‌لوله ترنس بالکان موسوم به وسترن لاین، حدود 27 میلیارد و 300 میلیون متر مکعب گاز طبیعی به ترکیه تحویل داد. صادرات گاز از روسیه از سال 2010 تاکنون حدود 34 درصد رشد داشته و هم‌اکنون ترکیه، بعد از آلمان، دومین بازار بزرگ صادرات گاز روسیه محسوب می‌شود که روز به روز هم بر عطش این کشور برای خرید گاز روس‌ها افزایش می‌یابد. انتظار می‌رود تا سال 2030، تقاضا برای گاز در ترکیه 30 درصد افزایش یافته و به سالانه 70 میلیارد متر مکعب برسد.
از آنجا که انتظار می‌رود میزان تقاضای اروپایی‌ها برای گاز طبیعی روسیه در همین بازه زمانی تنها یک درصد افزایش یابد، لذا طرح توسعه خط‌لوله جریان جنوبی روسیه را می‌توان یک طرح اشتباه قلمداد کرد که هیچ توجیه اقتصادی ندارد. بااین‌حال، این خط‌لوله جدید روسیه، از خاک ترکیه عبور می‌کند ضمن اینکه شرکت «ترک‌استریم» نیز وعده داده تا تجهیزات سخت‌افزاری قابل‌توجهی را برای توسعه این خط‌لوله تامین کند. ترکیه معمولا گاز مورد نیاز خود را از روسیه می‌گیرد و در عوض، شرایط انتقال آن را از خاک خود برای روسیه فراهم می‌کند. ازسوی دیگر، روسیه درحالیکه تلاش می‌کند پنجره جدیدی را به‌سوی اروپا و خاورمیانه بگشاید، درحال دور زدن اوکراین است.
اگرچه این مساله در ظاهر اقدام خوبی به‌نظر می‌رسد اما مانند همیشه، اوضاع در روسیه رو به وخامت می‌رود. خط‌لوله ترک‌استریم، به بن‌بست خورده که بیشتر آن به‌دلیل اتفاقات اخیر سوریه است و به‌نظر می‌رسد به روابط میان آنکارا و مسکو لطمه جدی وارد کرده است. این خط لوله که در اصل قرار بود با حجم 63 میلیارد متر مکعب فعالیت کند، نهایتا با ظرفیت 32 میلیارد متر مکعب فعالیت خود را شروع خواهد کرد.
اگرچه شکست طرح خط‌لوله ترک‌استریم به ترکیه لطمه جدی وارد نخواهد کرد چراکه این تجهیزات تولید گاز و همین‌طور اصلاحات داخلی می‌تواند در کوتاه‌مدت سبب بازدهی بیشتر واردات کنونی این کشور شود. اما در بلندمدت، این کشور موقعیت خوبی برای واردات گاز از ترکمنستان دارد. همچنین باید به این نکته اشاره کرد که واردات حال و آینده گاز ترکیه از کشورهایی نظیر آذربایجان، ایران و عراق از نظر امنیتی کمتر محتمل به‌نظر می‌رسد. همچنین، شکست پروژه خط‌لوله ترک‌استریم، امنیت انرژی اروپا را نیز تهدید نمی‌کند؛ چراکه خط‌لوله «نورداستریم-2»، که یکی دیگر از پروژه‌های شرکت گازپروم محسوب می‌شود، به دنبال این است تا 55 میلیارد متر مکعب گاز دیگر را از بستر دریای بالتیک منتقل کند.
بن‌بست تجاری کنونی میان روسیه و ترکیه، همچنین بخش‌های زیرساختی موجود را دربر خواهد گرفت. شکی نیست، انرژی بزرگ‌ترین و مهم‌ترین دغدغه حال حاضر ترکیه محسوب می‌شود. بمباران مواضع تروریست‌ها در سوریه توسط نیروهای روسی، به چالش جدیدی در منطقه بدل شده است. نیروی هوایی روسیه در حمایت از بشار اسد، سوریه را بمباران می‌کند. حمایت از حکومت اسد نارضایتی ترکیه را به‌دنبال دارد. از بعد تجاری نیز، شاید بازی شطرنج ترکیه همچنان مثمر ثمر باشد اما ازنظر سیاسی، پوتین موفق نشد ترکیه را به زمین خودش بکشاند و به‌نظر می‌رسد هم‌اکنون روسیه این فرصت خوب را نیز از دست داده است.
